.04372 VEÍnD-J Bl^" 19-- / BOLETIM DA J u k " BR in mu Ukd. — .J . A.. I-Ieiíriques 1'ROF. I>F. BOTÂNICA R IIlHEC.TdR 1)0 JARDIM BOTÂNICO XXII 1906 Jfit^' TA B"B L.A I BOTAKieUK DS GENSVE^ .,-j E^- 19-2^ COIMBRA IMPRENSA DA UNIVERSIDADE 1906 BOLETIM DA SOCIEDADE BROTERIANi Rkd. — .j. A. Iloiiricivies I'11(1K. nu IIOTANICA E DIRKCTOl! Illl .IAIi7)IM IIOTANICO i9oe LIBKARY NEW YORK «otanical OAROBN — í»®«>>- COIMBRA IMPRENSA DA UNIVERSIDADE 1906 It !J8I cn REVISIONE MONOGRÁFICA DELLE líOMULF.A DELLA FLORA IBÉRICA Dott. A.ugnslo Béguiinot CENNI STORICI E BIBLIOGRAFICI He 1'Kcliist' ', De l'()l)('l -, (insp. •^ e Ci. Híiiiliiii ^, riilslev*', Toiírne- loil'' íoiio, tr;i i piclimieuiii. <^\\ nulori clie liamio date sicure nolizic sulle Homulca dcllíi Spapiiii e dei Porlo^allo. Lc sficcie (la essi illustrate corrispoiídorio, iiciraltuale nomenclatura, esscnzialiiieiilí! alie cinqiie segiienli: 1. Romulea Clusiana (Lge.) Bak. Crociis veinus minor 1: Chis. U.ir. ai. sfirp. liisp. observ. p. 2o8-239. Crociim vcrnuni, aiigiistiroliiim I: Cliis. I{ar. pi. iiist. I, p. 207. Crociis sjlvostris niiiior, liisjiatiiciis, lldie paliilo, vidgo Noziliclia minor ecc. : I.obfl, IM. sou slirp. Iiist. p. (i8; Ir. stirp. |). 14I (fig. sin.). CO Crocus verinis, angustilolius, magno llore: C. IJauIi. Pinax, p. 67. ' ('.. i>t' rK('lns(\ Riirinrnm nliiiuol slirpiíim prr llispiniiam nlisrrvnlorum liistoria opc. Anlvorpinc, !,'>7(); Rnrkinuii pltíitlai uiii liislnrin. Autvi rpiae, ItiOI. - M. D(í i'OI)el, P/iin/iirutii st'u atirpiííiii histiirid, Aiilvcrpiar, lo7G; Plantarum seu sliriiiiiiii iiuíHcs. AiUvei|iÍMe, 1581. ^ Gasp. liauliiii. Pinax lliriilri lioliinirt ccc. liasilcae, KiSIt. ^ G. Kauhin u J. H. Cherier. Uistoriu plaiiUivum unirrrsnlix, EliioJuni, vol. II, IGol. ^ G. Grisley. Viridarium lusitanum eciv, V'(>i'(iiia(!, I7'i9. " G. IMlUiii do TuLiriiofort, Iiixtitidionrs iri holiarinr, 1'arií-iis, vul. I, 1700. 4 Crocus vernus. aiipiislifuliii-, il(iiil)iis cíutuIcís sím* violnrcis iiitcrdiim Ciiiulidis, liispatiicus: .1. ISaiili. Ilisl. |il. II, [>. (>i.'). Crocus viTiiiis toniiifoliiis, lloic iiin|ili), \iiri('^iilo: Grisk-v, Virid. liisil. ed. Vcron. p. H(\. ".'Crocus hruiualis Iciniirolius, llorc \iirio, ciiulcsiciis : (irlsl. o|). c. Crocus vciiius. nuíiustilnlius. iiinj;ii() llorc c Cr. \cniii'>, aiifiuslirolius, magno llorc, cândido: Tourn. Irisl. I, |i. '.V-ii. II. Romulca ulig-inosa Kiiiizc Crocus \criius iniiior ailci-: Clus. Har. ai. slirp. Insp. obscrv. p. 260. Crocum \crnuni, an-íuslilolium II: Clus. Kar. pi. lii>t. I, p. 207 (lig. p. 208, sul) «Crotuin vcriiuin, aiigiistifoiiuin, violáceo llore!»). . . .: Lobcl, Ic. slirp. p. 1 í 1 (ig. dc\l. . Crocus vernus. nn;;ii>lir(iliiis, i;cniinn l)ull)o: C. Hauli. rin;i\, p. (i7. Crocus vernus ininor allrr llorc minore ex ulbo purpúreo: .1. Hauli. iiisi. pi. II, p. Gi.-;. Crocus hriimalis Icnuifolius, lloiibus variis, niinor: (iiislc}, Airid. lusil. ed. Veron. p. 86. Crocus vernus, anguslifolius, gemino Imlbo: Tmirn. Iii>l. I, p. '.V.'rl. III. Romulea gaditana (Kze.) Bég. Crocus vernus minor ill: Clus. Har. ai. slirp. liisp ol)scr\. p. 2r)0-2()l. Crocus vermis, angustirdlius, III: Clus. Har. pi. liisl. I, (i. 207 ^lig. p. 207. sub oCrocus \ernus, angustifolius, III»). Crocus sil\estris, liispanicus, vulgo Noziliclia major: l.oliel, IM. seu slir|). hist. p. 69; Ic. slirp. p. I Í2. Crocus vernus, anguslifolius, parvo llorc: C. Bauli. I'ina\, p. 67. Crocus veriuis, angusliloliiis, terlius, (^lusio llore nudio minore caeruleo: J. Bauh. Ilisl. pi. II, p. 6 '(.';. Crocus vertuis, lemiilclitis. llorc \ioiaceo, major: Grisley. Nirid. liisit. ed. Veron. p. S6. Crocus veriuis, angusliítdius, par\(i llorc: Tourn. Insl. I, p. '.V.rl. IV. Romulea ramiflora Ten.? Crocus vernus, (eiuiifolius, llorc violáceo, minor: Grisley. Virid. lusit. ed. \eron. |i. 86. V. Romulea Columnae Sch. el M.? (Irocus Ncrmis, Icniiiíoliiis llotc ;illi(i, niitinr: Grislcv. \'iri(l. Iiisit. i-d. Vcioií. |). S7. 1)(>|)() l.iiiiir, |icr 11(111 citiirc clic fjli atiloii di m.ippiorc iiltcndiliiliííi, Uro- Icro ' (• Wfhli- Ndllo II grií. I.rid f BossÍlt'' sotto Tricíumemn indicirio. il primo |ii'r il Porlofiiillo e f;li .illic duc |)it l.i Spíifíiiii, R. Unllntcodium Sei), el M. s|)eci(' clie, come \edrcmo, iioii esisle iieiln \\'i\. ibérica; iiô vi Tu sin (jiii ItdMilii /('. ])iirjiHnisicns Teii. se;;iudatavi piin! dal Webl). Hen 5 eritità diverse vi indica Kunze '' e cioè II. lhdlwcoi}btm Seb. et M., li. IJiinvem 1'arl.? H. IJiinresii \ar. (iadilana K/.e, R. ramifinra Ten., R. uliginosa K/e. ; ma solto la |irima specie seiid)ra clie ef^li comprendesse qiieila che Iti poi (liiamata R. Clusiaiia: nò esi.sloiio iii Spaj-na e Portopallo forme di /{. ÍJiKirrsii; iiileressaiile ("• iiivece rislitiiziorie di R. uliginosa che, come saríi dello a\aii(i. vi sostituisce ralliiie R. Rulbocodinm ; specie in seguito o prelermessa, o rifeiila a R. innjiurasrcits Ten. con ia qiiale noii lia iiiilla a vedere. Aiiclie le iodica/ioiíe inniilc da \\iiliiiiiiim e Laiige ^ sono beii liinfii dairesseie esalte nei rifíiiardi dei j;en. Romiilrn. (jià il Lange ", sollo il nome di Triíhoncma (lusianum, a\eva riroiiosriuto in una delle specie di Clusio una piania (li\eisa da /í. fíidljucíidiíiiii ; liitlavia nel «Prodromo» \'i ricompare accanlo a iiuesta: ia R. uliginosa, insieme ad una var. viajor L^í'., sono considerale, con evidente errore, qiiali varietà di R. (Tricli.) purpiuascnis: nella R. (/VíV/í.) í7/m///a/7í icn, (lie puré esiste in Spagnn, vi è compresa un'enlilà alliiie, ma specilicaiiiente distinta e cioè R. gadi- íana (K/e.) líép. ; vi si indica inollre e fjiuslamente /{. (7V/f/i.) fohunnae Seb.. et M. Nei «Supplemento» '' è a;;í,Murilo a R. {Trich.) piirpurascens una var, coeralesccns Lge. Non riconosciuia o neglelta Tindiscutibile priorità ' V. liidtcid. Flnra hisilanira: Olvssiimiic, 18(l'i, 1, |i. 49. - F. liarkcr Wcliti. Itn- hispaninisi': Paris, ccc. l'J lM)it, Ilafiii.-u'. Í860'-1S(J1, p. 7;í. " M. \\illkoiiiia. Snpplementiim prndiomi jíitriu' hispanicae, Stultgartiae, 1893, p. 37. (lei geií. Jtomiilca .Mniiilti ', liittc (|ucsle specie sono iusirillc ;il pcii. Tri- chouema Ker-G.nvl. -, opf;itli cadiilo in siiioiiimia. Nr^li iillimi ticiitii iiiini. n iiiitíIo ili iitin srliiiT.t numcios.i di Ixil.iniri •', sojiratliitto p(iitoj;lifsi c siilla ;;iii(lii (lell'()|K'iM loiídiímciiliilc di ^^ illkomiii e Lange, molte iiidieazioiíi di liahllal snim date per le lioiíiulrn spapmiole e |ioi(()fjliesi e iiiefilio dcdiiili i limili e le vaiia/.iuiii delle siiif;ole speeie. Tiitlavia, sia il quadro proeiílalo dal Colmeiro ', eoitie (]uello piíi recente dei Lázaro^, si distaccano ben pocn dal •■riodroino», ai quale soiei e\i- deiitemente ispirati ed orieiílati. Andiedue i hnori, (|iiiiidi. rendulti emi scarsa iiitira e ediílrolle, dcMiiio piíi clie allro essere roii>iderali, aliiieno per il nostro genere, piuilosto eoine tin riassunto di conoscenze e imti/ie giíi fornile da aiiri, anzieliè una seria trallazidue scienlifua. Per la lima spafintiida è nole\(»ie il eontriljiilo ai fienere apporlaldxi dal Merino*, il (juale, in un liniilato sellore delia Galizia (la eonra dei fiume .Mino) da lui accuralatnenle esplorato, elthe modo di scfinalare, solto il gen. Irlclioiteina, hen arietà, di cui saríi detto nella parte speciale. Una s|)e(ie nnova (Ihmíitlea hificns Pan) fu descritia dal l'au ' per i dintorni di Cadice: ma essa, secondo il mio f;iudizio, noii sarehlie clie una forma delia comhiiiazione da me adoltala e cioô di lí. (jadllana (Kze.) \U-. rariíis clinipato. 1-V-iI(no; foliis rjlindrico-coin- pressis, basi late va};iiiaiilil)iis, reciiivato-llcMiosis, iileruniipie solo adpics- sis, scapum longe superaniihiis; spnlhis dipliyllis, foliolo inferiore herbá- ceo, debili, slriato, siiperiore pliis mimi--\e late marpinato, onínibus ex albo-ilavesceiítibiis vel pll^pm■a^(•(•lllllms, in niariziíie rerriij;iiieo-slriolatis; peripoiíio mapno, spatliis duplo loiifíiore, 20-45 inin. longo, Iricolore, basi anrantiaco-iiilido. inedio albicanle. apicein versus iai-te \iolaceo. vel rariíis loto aiirantiaid-allticantf, liiho l)re\i '/."i ^'irc. perigonii, laciíiiis obiongo- lanceolatis acutis vel suboblusis, 8-10 mm. latis, \enis 3-7 luteis \e\ lila- cinis percursis; stamiiiibus ine anlheram sidi.itMjuiintdjiis; >li;j;ma sla- mina paululum excedente; capsuLi niijorma spalliis lire\iore. Synonima^. — Trichonema Clusianum Lge. I'ug. pi. impr. \\'\>\>. in it. í8o"l-ISri2 ece. p. 7;; (ISCO-ISfil): Willk. el I.ge. l'ro(lroin. II. bisp. 1 (18(51), p. 144; Willk. 111. II. bisj.. et ins. bal. I lSSl-l8S;i , p. o7 ; Colm. Enum. y rev. V 1889 , p. 67; et aiict. ai. 11. iber. — Ilomulea Bulbocodium Kuu/.e, Cbl. anstro-bisp. in «Flora» 184(5, p. 689, et anel. ai. II. iber. (etiam sub l\ia et >ub Tricboneina:. Kxsiccala. — Lge. 1*1. europ. auslr. 18ol-183-2, n. 126, sub \\. Bulb. V. Cliis.; 'NViilk. li. bisp n. 4.";:j, sub Ixia e U. Bulb. e It. bisp. n. ?, sub B. Linaresii lin llerb. NVk. ; Fl. Insit. (Soe. Brot. 3.'' anno, n.°319, sub Trich. Clus.; Fl. bisit. exsic. n. 48, sub Trich. Clus. ; Baenit/, llerb. ourop. n. ?, sub Trich. Clus. Per I slnoniini preiiiineani cfr. le pngiin' iMcrcílcuii. . ícones. — Clus. Ilisp. p. 2f)9 el llisl. p. iuT ; I.oIj. Ilisl. p. G8 el Ic. stirp. p. líl (íig. sin.); >Nillk. IH. I, lai.. X\.\l\. A. Ilahildt. — A (]lusi(), IlIsp. p. 2(i(), sic tidliilii : «pliiriniiis iincinliir (la- (lil)iis, iitqiic iiilei' Asiiulimi (\iilfj;i) MimIíiiíi Sidónia) cl Calpcii, locis salc- brosis et a|)ricis». Speciíiiina \\á\: — Hispaniae mcr.: iii iireiiosis isllmii («a- ditniii piopc ('(•clcsiaiii S.' Joscplii: Lf;c. iii PI. ciiiop. aiislr. ii. láfi; iii arcnosis maiiliiiiis passiiii in islliino (laditatio iiitci- Casttdla ISuiituliu) et Ia Cortadiira copiose: \\k. It. hisp. ii. 455; Cadiz, in arenosis maritimis: Lan^'(', in llcii). 1'aii; in collihiis aiLMiosis las Lonia/, dei Alloniocpio prope (ipjiiduin Medina Sidónia: \\ k. li. Iii^ip. n. ?; in arcnosis isllnni (iadi- tani: Lange, in llcih. Hiirnal ; in pascnis Cadiz: llusnot, in II(!rb. Keck (Wien.); (lades el ins. Leonlina: Willk. in llcrb. Her. ; (Gibraltar, la [ila<íe de la Ligua : l)anl(íz cl !{evcr(dion (ex p.); in istlinio gaditano piope l*iin- taler, copiose: !'ercz Laia, in lícib. lig. — Hisp. sejil.-nr.: (ialicia, projic la Cornna: Seoanc, in Hcrb. lig.; arrenal de Carril: id. ibid: Conca dei íiinne Mino: Merino, in Ilcrli. í'an — Ijisitatiiae: Vianna do Caslello: Barbosa, in Fl. Insit. c\sic. n. i8; l'orlo (Caslello do Queijo): .lobnslon, in llerb. Insil. Coimbra; arredores do l'orlo :ro(licdos ao snl do Caslello doOiíeijo): .lolin. in Fl. Iiisil. n. .'}!!) cl in llerb. lig.; l'orlo,.Oceanslrand bei Foz: I5u(lilieM, in IJaen. Hcrb. enrop. n. ?; (iaya, rocbes graiiitiqucs prés dii lilloral: Sampaio, in llerb. Hnrn. — Jns. Balear.: Rodriguez, ex VVilik. Sn(ipl. p. 37; sed specimina noii \idi, ideoqne slalio dúbia. Os.servazioiíi. — Specie variabilc per lo sviluppo delia piania c per la grandezza dei perigonio polendosi dislingiicre una var. hercúlea Pau (ined.), caratlerizzala per essere piania in ogni parle |iin svilnppala a íoglie piíi larglie e lungbe ed a (iori grandi ed iiilensamenlc colorati ed ima var. minor Nob. (= '/V/(7(. Clns. var. Diinus iMer. op. c.)''per piania di minore sviluppo e con perigonio '/i-'/:! 1'"' fi'''*'' «It-'' solilo. Di minore momento e di nessuna coslanza sono le variazioni dei colore dei perigonio. II Sampaio (op. c.) lia descrido per il Porlogallo una var. serotina Samp. cbe sarebbe distinta dalla |)ianta delia Spagna meridionale per le Toglie molto compresse e convoluto-conlorte, per il perigonio piíi piccolo (20- 40 mm.) ed a lacinie piíi larghe, per i filamcnli staminali pubescenti nella parle inleriore e normalmente piíi corti dclle anlere e per la fioritura |mú tardiva ('mela di maggio) : caratleri di lie\c momento, ma clie sarebbero, sec TA., coslanti nella pianta porlogliese: ciò cbe resla a vcdersi mercê la prolungata collura. Piii degna di nota è una enlilà raccolta in Calizia dal Merino e cbe neirErb. Pau trovai solto il nome di /?. Merinoi Pau, n. liybrid. (= «. Clusianax Cviumnae). Fssa dislinguesi da/?. Clitsiana |)er le loglie piíi larglie, corte e rigide, per le spalc ancb'csse rigide, non carlacee, con la 10 foslioliiiii siipoiidre mcno l.irfiniiu-iile mar^jinala, i- per il iierifíoiiio la mi-là firca |)iíi biuM' di-l lipo a M-fiincnti aciili j^ialli (ino alia iiielà c m'l resto >iola(ii. Xon esciíido trallaisi i ('/."j-V: perij;.}, laciíiiis oi)loiii;o-Iari- ceolalis, actitis, .']-.') mm. latis, pliis miiiiis inleiíse lilaciíio-Nioiaceis, dorso linea iuleola penursis, rariíis .'S-ii strialis, tubo externe luteo, laticc lu- teola ; stamiiiibiis dimidiam peri;:oiiii partem aeipiantibus, (ilamenlo jiixta basim i)re\ilvr pilnso aiilIuMa snbae(|iii!otif;o, |)ollirie saejie aborlixo; stilo anlberas phis mimisve excedente; capsula oblonga spathis breviore. Sii)ioninm. — -TrichonemcT Bnlbocodium et Tr. purpurasceiís var. Willk. et Kge., l*:(((Irnm. II. Iiisp. I (IS()I\ p. 1 i'j; Tr. piirpurascens, v,ir. uli- ginosiim Willk. 111. II. bisp. et ins. Balear 1 (I8SI-I880;. p. .'>8; Ixia, Tr. et U. Bnlbocodium Aiict. II. iber. pr. m. nec Scb. et M.; H. Willkommi P. Coiit. iii Buli. Soe. Bna. XV (1898), p. 62. ícones. — Clus. llist. p. 208; ]j)h. Ic. stirji. p. lít ^fig. sin.' : \'S'illk. III. I, p. 58. lab. XtXlX, B ^ic. err.). ETSiccnta. — \\\\\k. Fl. bisp. n. Í56, sub Tr. Bulb.; It. bisp. n. Í5()'', sub W. ramillora; It. bisp. n. 8.'H»- í.jti', sub H. uligiii. ; li. bis|i. i!. 8.31, sub H. nlif:ln.; Weiw. It. Iiisil. n. 337, sub Tr. Bulb. e 358 sub B. Bulb.; Bour^cau, Fl. dF^p. et de l'ort. 1839, n. ?, sub B. Bulb.; (Iraells. Fl. d'Fsp. n. 88, sub Tr. Bulb.; Fl. lusit. (Soe. Brot \ n. ioti. Vád' (var. reclilolia), 43(5'' (2. et \;\r. Ilexiscapa), sub Tr. Bidli. ; IL lusit. exsic. n. 2(), sub B. Bulb.. u. 23 5, sub Tr. Bulb. e n. I(i3;i, sub Tr. Bulb. -,. debilis Samp. (\ar. debilis : Daveau, lleib. lusit. n. ?, sub Tr. Bulb. (var. rectilolia) ; (larvalbo, llerb. de Port. n. 801, sub Ixia Bulb. Iliiltilnl. — A Clusio, Hlsj). p. 2(50, sic iiotata: «in Baeturiae eollibiis Lusilaniae eoiilerminis)) el a Kunzi', in 1. e. : «in pascuis uli^inosis inter Ibivium (iuadalete et oppiduni Puu^to Beal» : (ide \\ illkonnu et Lange (op. c. sidi Tr. Bidb. et Tr. piirpur. \ar.\ rrei|ueiis est plurimis locis regni Granatae et Baeticae, rarior iu llis|)ania sept.-oecid. ^Galicia) el eenlr. ; a II P. Coiiliiilio (iii I. c. sul) |{. líiillj.). rr('(|ii('ns dicln: «in siccis, nípcslribiis et praniinosis in lola fere Lusitânia» nec iioii sub H. piirinir. var.) «in AIí;ai'l)iis, in Traiislapiana mciiilidiiiili el in Liisilania Iiorcali» cl a Sam- paio (in I. c. siili r>. nnll).): «rrciniciile cm lodo o pai/.». Spccimina plii- rima \idi imprimis Lusitaniae (!Ieil). (!oind)ra!) e repioiíe lilíjianea ad montes (Serra iri-lslrella pracseilim , nee rion llispainae. iiiti dislriliiilio geoprapliiia cerle amjilior (|uam liodie appareat: spi'eim. viva niisil cl. .1. de Mavh e Coimbra, S. Anlonio dos Olivacs et Moiilc cie Santa (Iara. Osservazioiíi. — Specie. data la laii;a área disli'ibuli\a e le svaiiate condi/.ioni di sia/ione in cni vefieta, estremamenie \aiiabile, eoti slrano mescolamento dei eaialU'ri di /{. Hiilljocuiliiu», c\n; licorda pei- il (iibo e la lance d(d peiif;onio <;ialli e di /?. li(jnslirii !'ail. a cni si a^vicil!a per il porlamenio e per le lacinie perigoniali di colore lilacino pifi o itkmio in- tenso, da ambedne dillerendo e}íref;iamenl(; p(!r la stnitliira delle lo^lie, come sara messo in (Midenza nella dia;;nosi anatómica delia mia Aíonojíra- íia. Dália /?. jmrpinasrots Tcn. cni In spesso riíerila come xarietá, diUe- risce a prima \isla per lo scapo piíi sollilc e delicato, le loplie piíj stretle, non rifjide, nè pcrcorse da nervi robusli (; pei le jirandez/.a e colorazionc dei |)eri';onio Inlfalialto di\crsa e per lo slilo normalmenie piíi luii^o delle anlcre: la 7?. piD^pnraíífcDS, iiiollre, [ler il coniplesso dei suoi caralteri, a|)- particiie a stirpe hen dixersa e non In siti (pii sef;nalafa l'i;ori ditalia. Le variazioni piíi iioUmdIÍ sono date dalle segnenli: 1. R. uligiiiosa Knnze, var. dcbills Nob.-=/í. Bidòocodimii, var. dchilis Samp. — Scapo cxili. tenni, nni-xel-rarius-multilloro; foiiis c\lindrico-íili- formibns, parnm compressis, pliis minusve ílexnosis, llaccidis: planta piisilla. íí qnesta la foi'ina |)iíi laií^amcntíí realiz/ata, soprattntio in |)iannra e nelic stazioin nmide ed ò probabilniente la pianla dcscritia dal Knnze: essa è inoltrc rcniità me^lio caratleiizzala e clie piíi si allontana da /f. Bulbocodium e /í. Hijiisticu. "2. li. iiUfiinom \nr. ambujua Nob. — Scapo robnsliore, sed pro má- xima parte xafjitns loliorinn tecto; fídiis abbreviatis, latinscniis, solo ple- rnmque reciirvato-iidpressis. ripidis, in siico nervis prominentibus percnrsis et compressis; planta, nt pliirinitim, mídlillora, pednnculis rijíidioiibns, bre- vioril)us(pie. (Jiiesta lornia, IVeipicutc soprallntlo nelle re^ioni piíi elevale, ricorda per mídti caralteri c Sju>cialmente per la slriillura delle fo^lie la R. Ilul- bnrodium, a cni la pass.iji^io e con la ipialc In per lo piii conlnsa. 3. R. idlijiniim vai. marilima Nob.= 7V. piirpurasceiís var. Dtarkimiim 12 Mcr. — Disliiigiiiliir a |irae(esla rii, (ovm. intlrlinrivHi Fie\ii. — DilfVrl a [iracccdcii- libus foliis clonjíalis, ercctis, rigidiíisculis et poliiis latis, si a|imii iiuij^c sii- peranlibiis. 5. R. tilitjiiwsa \ar. /Icxiscnpa Nob. — Scapo elato, peduiiciilis eion- {jalis, pliis ininiisxc llexuiísis. (icl)ild)us: loliis aiifíii.stis, elongalis, srapiiin lonj^e su|iei'aiitii)ii$. Sebbeiie qualcuna di (pieslc lormc e sopraltiillo la 2' e 3° liprodiirono niolto da virino ralliiie //. Riillionxliiim, tiiltaxia sono (ropiíiioiíe chi- tiittc debbano rieiílraic nel ciclo di una sola cntilà. la (Hiaic liinf;e ap|)unto da vicarianie nclla l'en. ibérica delia spccie in parola. Lc indicazioni cpiindi di R. Riilboaidiíti» per qnesla rc>;ione ed altrellanto dicasi di ipielle di R. iiuri)urasccns) sono, fino a contraria dimoslra/ionc, erronee od ainieno mídlo dubbiose. Non è possibile dire clie cosa intcndessero ^\\ autori dei «ProdroMiO' con le var. coenilesceiís c major delia loro Tr. purpiirascens! Un'enlità niolto alline a qncllc sopra elencate, ma mefitevole di nlte- riore sludio, fu docritta dal .Merino (op. c.) sotto il nome di Triclioiiema virlde iMer. e trovai iieirKrb. Pau solto qnello di Romnlea viride (Mer.) Pau=/Í. bifroii.s Mer. nec Pau = W. Rulbonidiíim >: Ctdiimiinc var.? Essa distiiif;uesi dalle forme dei ciclo per la fof;liolina su[ieriore delia spata stretlamente marfjinata e per la corolla con i pezzi esterni airesterno xer- dastri e con d tubo \er(lof;noli. .\(ui f" improbabilc trattaisi di nii ibrido appunto con qualclie varietá di /{. tillyinoía (forse /í. uHijiiiosn \ar. niari- lima?) e R. anceps (Mer.) Bég. dalle quale ultima diílerirebbe per le foglie piíi rifiide e laif;be, per i flori '!-') volte piíi ^randi e per il pislillo piíi liin^o dej;li stami. Nota sin ipii solo per la Galizia lungo le ri\e dei íiume Mino (Merino). II. Stirps R. ramiflorae 3. Itoiíiiilca rtiiiiillora Teu. App. ind. sem. borl. re^:. neap. a. 182() et in Mem. .\cad. Sc. .Nap. Ill, p. 2' il.S-2(ij, p. 117. U. cormo ul iti |)rai'ci'(l. ; ^(•il|)() mbiisto, \;igiiiis rolioniiii ledo \cl excito, in fiiiciu pliis niiniisvc clotifííilo, folioso, mullilloio, raiiiis iiiii- doro; loliis CNliiiiIrico-compicssis, liiísi liilc vnfiiiiiinlilius, l;ilis, redis vcl rc- niiviíto-distoi lis d solo |ii('iiiin(|ii(' n(l|M'cssis, si'.i|iiim loiípi' siípciaiitihiis ; spathis cliplijllis, íoliolo infciioic lii'i hacco, sliialo, laiKCítlalo-aciilo, sii|m'- riorc aiifíusic rnai<;iiiato, cdiMiiin acíjiiali; pcii^oino |iar\o, spatiiis siil)- (lu|)lo longioic, 1 2- 1 .'1 iiiiii. loiij:o, Inlio '/;) ciif. pciif^onii, iaririiis laii- ceolalis, iiciilis, 2 mm. latis, violaceo-pallidis, trihus exlcriorihiis dorso viridibus, omiiibiis \('tiis violaccis intciisiorilMis pcroiirsis, fatico citrina; staminibiis pcrifjoiíio siiblcrlio Ijrtnioribus, (ilamciitis pai te inieiioie l)re- viter pilosis antiíeras siibae(]uaii(ibus; slilo aiillieias iioii excedente; ca- psula cyliiidiico-oblon<;;i, magna, spalbas acípianle. Synonima. — 'Ir. et l{. ramillora Aiict. II. iber. ex p. ícones. — Ttiii. Mem. tub. 7 cl Fl. Nap. tab. 203, lig. 3. Exsiccala. — Fl. liisit. exsic. n. 1036 e Soe. IJrot. n. 1639, sub Tr. Columnae. Hahilal. — Ab audoribus plurimis loeis notata, sed saepius ciim se- qucnlibus confusa. Specimina vidi: — Hispaniaf: Barcinonae in arcnosis mariliniis: Trémois, in llerb. Ziirig. d in Uerb. Pau; Sevilla, in jtincdis bumidis: Lge. in lleib \\\i. sub H. (jiliimnac; Cruz dei Canijio, |ir. Se- villa: Lgc. in Ucrb. Bum. (var. l'ar!atoris Tod. pr. sp.); Gibraltar, la place de la Ligu;i : Danl. et Kevercli. in llerb. Vind. (ex p.) ; Cartagena: Ibanjcr e Fimdicz, in llerb. I'aii (var. Farlaloris Tod.). — Ins. Uaicar.: Menorca : Hodriguez, in llerb. Zurig; Binilianli (Menorca) : Pons Gueran, in Iferb. Pau — hisiíaniac: arredores de Cascaes, Caparide : P. Cout. in Exsic. supia cit.; Cacliias, no Palácio Heal : tide Sum[i. 1. c. Specimina viva babiii ex Iforl. boi, Coimbr. a Doei. .1. de Mariz. Osservazioni. — Specie relativamente poço variabile: Túnica variazione degna di nota è presenlala da esemplari dei dintorni di Siviglia e di Car- tagena a scapo con 1 o 2 fiori ed a loglie assai piíi slrelte e meno robuste, corrispondenie quindi airentilíi descrilta sollo il nome di fí. Parlataris Tod. la qnale perciò rilrovasi anclie neila Hora ibérica. Nella «Conlribución a la Hora de Galicia, p. 264» il Merino descrisse come nuove due varielá e cioè Trklioucma ramiflorum, jâ. nodusuin e y. humik: ma la prima scmbra esscre il lipo od una lieve variazione di queslo e la seconda parmi corrispondere alie var. 1'aiialoris Tod. clie si ritroverebbe, quindi, anclie in queslo paesc. 4. K»iiiiil<>a saditaiia (Kze.) Bég. K. cornio ovalo, magno, lunicis coriaceis caslaneis teclo: scapo saepius 14 mullilloro, lloribtis l-;i; foliis c\liiulrico-compressis, laliusciilis, nervis va- lidis prociiinentibiis perciiiisis, llexuoso-iccurvis, siíepiíis solu acJpressis, sca- puni Itiiigi- siipiTíiiililiiis; spatliis siiI)íh'(Hií\;i1\ís lo-l" mm. loiípis, foliolo iiileriorc lieiljiicco, >lrial<>, siípcrioif arif-ii.sli- iiiaijíiiialo; pt'ri;.;oiiii) f;ran- (liusculo spolhis subtluplo l(iiij;ioie, 20-30 niiii. longo, exlus \iri(li-lila- ciiio, inliis viiilaciM), Itibo aiij^iislo cl praol()ri<;(i .'{-.'> mm. longo, laciniis laiiceolalis aciilLs, l) mm. lalis; stnmiiiiliii.s |kmÍ^oiiÍo siihijimidiu l)i'c\i<>ri- l)us, andiiTÍs lilamcnlu bre\ioriljiis; stilo anllieras noii \l'I paniin exce- dente; capsula oblongo-obtiisa spalliis breviore. Syiwnima. — U. Liiiaresii l'ail. var. Gadiluna Kiinze, Chi. aiistro-bi.^p. in «riora» ISiíi, p. (iSsl; U. Linnresii? Kze., op. c. p. G!)0, nec I'arl. ; Tr. rainilloriim \\ k. et Lgi'. l'rodr. II. bisp. I (loíil), p. 1 '(-5, iion Sweel.; Tr. et H. ramillora Aiitl. II. bisp. ex p. Ivoucs.— Clus. Ilisp. p. 2()l; HLsl. I, p. 207 (fig. dext~.); Lob. Hist. p. 09; Bnub. Hist. II, p. 045. Exsiccala. — Willk. It. Iii.s|). n. 4oG\ sub H. Linaresii var. Gadi- tana ; n. '106'', sub 1{. ramillora; n. 4a()', sul) U. Linaresii; Latige, Fl. europ. austr. I851-ISÒ2, 11. I2;>, sub l{. ramillora; J. d'.\. Guimarães, iii Fl. lusit. (Sor. Hrot. 13." anuo), n. 430', sub Tr. Bulbocodiíim ; IJour- geau, l'l. d'Ksp. et de Porl. 1833, n. 2073 bis, sub H. Liiiaresii var. Gaditaiia. Habitat. — .\ Glusio. IJisp. p. 2(il, jirojie Gades delecla. Specimina \idi: — HIspaniac : in areuosis regioiús calidae IJaelicae occid. iii isllimo Gaditano, cti la alameda dei puerto de Sierra : \\k. It. Iiis|i. n. loO"; in arenosis et rupeslribiis regionis calidae, in insula Leontina |)ro|)e Ga- des, loco los Marijrcs: \N k. It. bisp. n. 430''; iu arenosis prope op|)i- dum Puerto de Saiila Maria copiose: NVk. It. iiisp. n. 450'; in andju- lacris extra poriam lerreslrem, |)uerl() la Sierra: Lge. I'l. europ. auslr. n. 123; in arenosis |)rope oppidinn (]onil : \\k. li. bisp. n. ?, in ilerb. Coimbr. : in collibus las Lomas dei Allorno(|iie, prope iVIedina-Sidonia: \Vk. It. bisp. n. ?, in Ilerb. Goimbr. ; sablcs marilimes prèsGadi\: líour- geau, l'l. dFsp. et du l*ort. n. 2073 bis: tiibrallar, la plage de la Ligua : Dant. et llexercií. (ex p.); puerto de St. .Maria in arenosis marilimis: Pau, in Ilerb. (var. bilrons). — l.usitaniai': S. Harlliolomeo de Missines: Guim. in Fl. bisii. n. 430'. Osserrnzioni. — 0"Psla specie, già egregiamenlc diagnoslicala ed ico- nogralala da alcuni aulori pii-linneani, In a lorlo conlnsa dagli Aniori dei «Prodromo» con U. rawiliora Teu. a cni assomiglia per Vliabiltis e per la slrultura delle íoglie, ma ne (birerisce a prima vista per la grandezza e colorazione dei ()ei igonio. Sebbeiie non mi siu stato pos.-. II, estr. (cum diagn.j. R. cormo iit siipni, sed parvo; scapo exili, ílexuoso. 1-2 lloro; foliis cjIlndrico-lililiirmilHis, |j;iiimii cdmiircssis, aiii;iislissiiiiis, iier\is pnuris et debilibus pcrcm.>is, ilexiiosis, ere( lo-)iateiitibiis \cl solo a(l|lrl's^is, scapum lonfje su|?franlibiis; spalliis dipii\llis, 1 1-12 mm. loiíjiis, lanceolalis, arulis, aii^iislf mat^iiinlis; |icri^(irii(t meiliocri s|iatliis suImIiijiIo lorifiiorc, 1 .')-22 mm. longo, (libo loiígiiistiilo i'l aiigiislisíimo ', ;j circ. |)erigoiiii, laciíiiis lanceolatis, aculis, 2 mm. latis, externe albo-viridibtis lineolisijiie viola- reis |)('r(iM>is, iiilcrnc \iol.iceo-lilaeini>, lance alba. glabra \fl pobernla ; Staininibtis |i('rigiinii ti-rtia |)arle snpcriore attingentibns, anthera iilamento snbduplo breviore; stiio antheras non excedente; capsula oblonga spatbis breviore. Ilahitut. — Liisitaniae, fide Samp. in I. c. «Gaya, nas margens do rio Douro e no Cabedeilo; Figueira da Foz, em Buarcos; Cintra, na Quinta da Penha \'erde; Setúbal, nas margens do rio Sado». S|icciniina \i(li: Gaja, nos arrelvados do monte Gonealo: Sain|). 10. Ill, l!K)l, in llerb. lusit. Coimbr.; (ialicia: Merino, in llerb. I'au, sub H. modesta Jord. et Fourr. Osservazioni. — ^Quesla spccie dillerisce dalle tre prccedenli per le ío- glie cilindrico-fililormi, assai stretle, llessuose e cbe licordano in qualclie modo quellc delia l{. Hollii 1'ail. íin i|ui non constatata nella i'('n. ibérica. Per la struttura deiie sjiate rienlra nel grnppo di l(. ramijlora ien. di cui rappresenta nna forma stenoíilla. 7. KmiiiiiUni uii(*('|>s ^.Mer.) Bég. H. cormn ut in iiracrcil. ; scapo exili, 1-3 lloro; foliis cylindrico-filifor- mibus, angustissimis, praelorigis, llexu^)so-incur^is, solo adpressis, scapum longe superaniibus ; spatbis diplijllis, 12 mm. longis, loliolo inferiore her- báceo, superiore anguste marginato; perigonio mediocri spatbis subdn[)lo longiore, ad l.'j mm. longo, tidjo bre\i el latiuscuio, laciniis anguste lan- ceolatis snboblusis 2 mm. latis, omnibus exlus virentibus aut exterioribus virentibus et iiiterioribns lilacinis, intus omnibus lilacinis vel albidis (ribus lineis Aiolaceis perciirsis, tubo na\id(i; staminibns uscjue ad basim sligma- tum longis; capsulam maturam non vidi. Sijnonimfi. — Triclionema anceps Mer. Contr. á Ia 11. de Galicia. IS!)7, p. 2G'J; \i. purpurascens \ar. \irescens Mer. op. c. p. 25. 17 Ildliiidl. — llisp.ini.io, (laliciii (concn dei íiiiine Mino): Merino, in llcrb. l'aii. Ossrrrnziouc. — Prossima alia líreredciitc, ciii assomiglia por Tahilo, ma tlalla qiialc dillciisce per il perifionio circa la mela |)iu piccolo, a liibo piú breve e largo ed a laciíiie ottiíselte. Ricorda purc per la piccolezza dei flori ia /í. ColiiiHHde Scb. cl I\í. dalla (jiialf la Icimilà (! lunfjliezza dclle foglie e la labbrica (iellc spaUí la dislaccaiio a prima visla. Non cscliiderei trallarsi di iiii proddllo di incrocio, nè che esislano, meglio ricercali, ter- mini inlermedi Ira le diie eiililà. È anciressa in ogni modo una forma sle- nolilla cvolulasi a spese di R. rniiii flora Ten. Ollre questa specie, il Merino (op. c. p. 22 e 267) ha descritto imper- feitamente solto il nome di Tr. Coliaiuiae var. gallecira Mer. una varietà che credo dover si rilerire a 1{. ancvjis, a giudicare dagli esemplari da une esaminali nellErb. Pau. Essa distinguesi dal tipo per le lacinie [)iu acute e per gli sligmi che non raggiungono che la meta delia cerchia delie antere: fornia da ulteriormente studiare. Cosi puré lo slesso botânico (a pag. 261) descrisse un Tr. Columnae, form. purpiireum Mer. che non vidi nelFErb. Pau, ma che credo sia una forma di Ti. anceps Bég. ! 111. Stirps R. Columnae 8. Iloiiiiiloa Coluuiiiac Seb. et M. Fl. rom. prodr. p. 18 (1818). R. cormo ut in praeced. ; scapo debili in fructu parum elongato, uni- lloro, rarius mullilloro; foliis ijlmdrico-compressis, basi late vaginantibus, brevibus, pliis minusve angustis, recurvato-distorlis cl saepe solo adpressis, scapum non longe superanlibus; spalhis diphvllis, foliolo inferiore her- báceo, superiore lale vel loto membranaceo-scarioso; perigonio parvo, spalhis parum longiore, tubo brevi laciniis anguste lanceolalis, aculis, albo-lilaciíiis exlus albo-viridibus et ad nervos purpurascentibus, vel loto albo-viridibus, fauce albo-luteola et giabra; staminibus perigonii dimi- diam parlem subaequaiilibus, lilamenlis in parle inferiore, ut plurimum, pilosis antheris subaequalibus; stilo antheras non excedente; capsula ovato- oblonga, obtusa, spathis parum bre\iore. Synonima. — Tr. Columnae Willk. et Lge. Prodr. (1. hisp. I (1861), p. 145, ex p. ; Colm. Eiium. y rev. V (1889), p. 69; R. Columnae, Per.-Cout. et Samp. in I. c. ex p.? ico/ics. — Reich. Ic. IX, tab. CCCLIV, fig. 784-785. Habitat. — A cl. Willk. et Lge. (op. c.) et a Colm. (op. c.) plurimis His- % XXII 18 paniae locis indicata (Galic. Calai. Baet. Gratiat. Exirem. ecc.) sed, speci- niinihiis inspexis, identiíicatio iioii seniper recta et idco statioiies diibiae; iiolala csl cliain n iiuillis nucldiibiis I.usihiiiiae, sed S|)eciri). a me (d)ser- vata ad seqiienlem spectaiit. Speciínina vidi — Hisjiaulae: iri marilimis prnpe Harcinoiiem : Cosia, ín IlerI). \\k., Ticmols, íii llerb. Ziirif;. ; Ga- lizia, Conca dei liume Mino: Merino, In Iferl). I'aii (var. coroiiata). — Ins. Baleares: Minorca: Rodrifiuez, in lleib. \\k.; IMinorca a S. Perro! e Binillanti: e\ llerb. Poiís } Giieran, ín llerb. Pau. Osservazioui. — Come sopra lio dello, le indicazioni di qnesta specie si riferiscono per lo [)iii a /í. raini/lora Ten. od a U. Saciardouna Bíg. tuttavia la sua presenza è innegabile sia nella Spapna clie nella ins. Ba- leari; resta a vedersi se esista aticlie nel Porlogallo, dove fii indicata da molli Autori. Specie, secondo il rnateriale da me visto, relativamente peco variabile nella Pen. ibérica. II Merino sotto il nome di 7V. coroitalum Mer. des- crisse (op. c. p. 24) una varietà di questa specie da lui trovata in Galizia e che potei esaminare nellErb. Pau. Essa distinpuesi dal tipo per le fo- glie piíi ullungate e soltili, convitliito-reílesse, ap|iressate ai siiolo, per il pcrigoniu un pó piíi grande con le iacinie ottusette: merite\ole di ulleriore studio in situ o su rnateriale piii abbondante di quello avuto a mia dispo- sizione. 9. Iloiiiiilea Mapcariloaiia Bég. n. sp. H. cormo mediocri tunicis coriaceis ciistaiieis tecto; scapo debili saepius etiam in anlbesi elongato et ultra foliorum vaginas producto. l-."{-lloro; foliis cylindrico-dliformibus non vel parum compressis, elongatis, redis, nervis tenuibus pereursis el ideo non rigidis. scapum longe su|)erantibus; spatliis tí-7 lum. longis, Ibliolo iiiferiore berbaceo angustissinie marginato, superiore totó vel máxima parle membranaceo et fusco-punctidato ; peri- gonio parvo spalbis subduplo superante. 10-12 mm. longo, albido-lilacino striisque intensioribus notato, tubo exili et praelongo 'l-ti nmi.) fere di- midiam perigonii partem aequanle. laciniis linearibus, angustis, 1 mm. latis, acutis; staminibus Vi perigonio brevioribiis; stilo antberas non ex- cedente; ca|isulam non vidi. Synonima. — K. Coliimnae P. Cout. Cnntr. est. Monoc. port. in aBol. Soe. Brot.» XV (1898 , p. 62; Samp. Contr. est. 11. port. «ibid.» XXI (1904-1905; et àuct. II. lusit. cx p. vel ex tolo? Habitai. — Lusitaniae: Coimbra, nos olivaes de Santa Clara: M. Fer- reira, in llerb. lusit. Coimbr. sub B. Cohimnae; Zêzere, em Dornes: Fr. de Sousa Pinto, ibid. el sub eod. nom. — Probabiliter etiam ad hanc spe- 19 ciciii s|it'(l;iiil s|)('(iiiiiiiii Icrtíi a Torrão, lias Alcarovns; (linlra, iia Quinta (la 1'ciilia Vfide, a cl. Sam|iaio relata, scd a me iioii oljservata. Ossrrvazioni. — Qiicsta spccie (iisliiifíiicsi dalIa procedente per il por- tamciito, le foj^lic ciliiidrico-liiiiorini assai strettc, ma eretle e sopraltiitto jicr il pcrigonio piíi fjraride, a tubo assai liiiif,'!), rafigiungcnle circa la nietà dellorf^ano, iioii clic aiiclie per la sua colora/.iono. Hcsta a vedersi se essa sia la sola dei j;iiip|io iiel Portogallo, e se vi cresça ancho la vera 7?. Columnae Seb. el M. CIIIAVE DICOTOMICA PER IA DETEUMINAZIOXE DELLE ROMULEA DELLA FLORA IBÉRICA Riservandonii nella Monofjrafia de! genere di discutere con la dovuta larpliezza le conclusioni clie si riattaccano a quesla revisione, qui mi limito a riassumere in una breve chiave dicotomica i caralteri diíTerenziali piíi salienti delle specie esaminate, a solo scopo di facilitarne la derermina- zione : I. Perigonio normalmente assai sviluppato, a tubo breve ed a laciíiie larsíamente obkiiigu-laiR-eolate [Stirps R. Btdbocodii]. i. Perigoiiin liiaiiile oscillanto aitorno ai 40 mm. tricoloi-e, alia liase di un giaiio arancialo, nel iiiezzo íjiaiicaslio, In alto viuhu-eo, piá raramente a coloiaziuiití uniforme o quasi 1. /<. Clusiuna (I^ge.) Bali. 2. Perigoiiio piá piccolo oscillanlr allorno ai 30 iiim. con lo laeinie lilacino- violacee ed iii vario grado striate 2. ií. idiíjinosa Kunze. II. Perigonio mediocre o |iiceolo, a tubo piú o meno lungo ed a laeinie stretta- luente lanceolate. a. Spata a Ibgliolina superiore strettamente marginata. [Stirps R. rami/lome]. a. Foglie larghe e robuste, valide. Perigonio piccolo lungo lâ-líi mm. 3. R. rumijJura Ten. 6. Foglie stiette e per lo piú deboli, Perigonio lungo 13 mm. o piú. # Perigonio grandetto lungo 20-30 mm. alfesterno di un verde lila- cino ed allinlerno violáceo, a tubo augusto e lungbetto ed a laeinie lanceolato-acute. Stilo eguale o piú lungo delle antera. 4. íí. gadilami (Kze.) Bég. âo ♦» Perigoiiio iiiediocre lungo 13-18 mm. a luho lar^iifltu di un t!Í;tllo- citriuo, pereorso da strie poiporiíii' cd a lacinie violaceo-lila- cine. Stilo noii ccredeiile le aiílcie. . . UR. Cartagenae Bég. *## Peri(,'onio mediurre liiniío lij-ââ mm. a luim aiit;iistissiino iungo V3 circa di'l peiiíiomo ed a laciíiic laiiccnlalo-aciUi'. Iiiaiico- viTdaslrc aircsliTiio e violaoeu-lilaciíiL' airiíilerno. Slilo c. s. 6. li. teiiella Saiiip. **## Perigonio piceolo luugo circa lij min a tubo hreve e laiphetlo ed a lacinie anguslamente lanceolate siiIiuUiisl', lulle u Ic In; cs- li'ine vordaslrc alieslenio e lilacinL- o liiancaslic ali'interno. Slilo CS '. H. anceps (Mer.) Bég. p. Spata a fogliohna superiore largamente ed anche dei tiiito niaiiiinata. [Slirps R. Ciiliimnae]. * Foglie piultostu largiiu e rigide, curte, pcrcorse sul secco da neivi va- lidi e per lo piú appressate ai suoío. Perigonio a tidjo largiiello e breve 8. /{. Columnae Seb. et M. *# Foglie sotlili ed allungale, poço rigide e per lo piú erette. Perigonio a lubo assai allungalu e slretto raggiungente circa le melá dellUrgano. 9. /{. Saccardoanu Bég. 21 ESBOÇO DA FLORA DA BACIA DO MONDEGO J. A. Henriques O pstiido jA realizado tle prande numero de famílias de plantas, que se encontram em l'orliipal, perinitle proceder-se se nào ao esboço da Hora porttijíueza, pelo menos ao de algumas Horas locaes, como ensaio de traba- lhos mais completos. Está em condições convenieles a flora da bacia liydro- g;rapliica do .Moiule;;o, rica em espécies, graças á diversidade de terrenos e á não menor diversidades de altitudes e de condições climatéricas. Essa flora quasi se pôde considerar como sendo a base da flora portugueza. Por tudo isto me pareceu conveniente traçar o esboço d'ella. A bacia do Mondego, cuja área regula por 6:002 kilometros quadrados, está perleitamente delimitada pela costa maritima e por duas cordilheiras que se estendem de NE. a SO. ligadas por uma linha de montanhas dis- postas de N. a E. Dessas cordilheiras a mais importante é a que compre- hende a serra da Eslrella, cuja máxima altitude é de 1:991 metros, e que se continua pelas serras do Açor (1:200'"), da Louzã (1:202""), Sicó (551""), e [)elas collinas d'Albergaria até Lavos. A outra cordiliíeira, quasi |)arallela com esta e ao norte d'ella, compre- hende a serra do CaraiHullo ( 1:070"') que mais ou menos é continuada pela serra do Hussaco (.^47'") e jielas collinas de Murtede, Cantanhede e Ara/.ede, terminando junto á costa na serra de IJuarcos. A cordilheira que liga estas duas tem altitudes que variam de 722 a 980 metros. A constituição geológica d'esta bacia é muito variada. Pertencem ás formações cainozoicas os terrenos que se encontram desde 22 a costa ati' uma linha quasi parallela com esta e que passa um pouco a oriente de Coimbra. Essas formações são cortadas por massivos de variada exlciisiio de terrenos jurássicos e cretacicos, dos (|uaes dois muito impor- tantes, um desde o Cabo iMondefio jiela Fijzueira até Nerride e Villa da Haiídin, outro desde Montemor até quasi aos Fornos, prolonj^-ando-se |)ara N. até Ourentâ. O jurássico occupa ainda larfja exlensDo na parte oriental desta região. Estas formntões cretacicas e pleistocenicas lorniam ainda uma estreita zona que \ai quasi desde Miranda do Corvo pela LouzS até além de Arganil. O resto da bacia é formada por terrenos paleozóicos, dominando o cam- brico. seguindo-se os granitos, que formam a maior piírte da serra da Estrella, do Caramullo e das moníaidias que ligam estas duas serras. l'óde dizer-se que desde Santa Comba-DSo só estes terrenos se encontram. Isto mostra que na bacia do .Monilego estão representados todos os ter- renos desde os mais modernos até aos graniticos, o que em parle ex|)lica a riqueza da Dora d 'esta regiiSo. Com relação i'i climatologia os quadros seguintes dão os elementos essen- ciaes. Contêem elles as medias deduzidas das obser^ações feitas no periodo de 4 annos na Figueira, de 20 em Coimbra, de 9 na Guarda, de C na serra da Estrella. Hezes Temperatura media Cliuia Humidade relativa S 1 2 3 2 'õ o ■E 3 1 rs ;- 3 1 Janeiro — Fevereiro . . Março Abril Maio Junho Julho Agosto — Setembro . . Outubro . . . Novembro.. Dezembro.. 13.07 13,96 14.37 17,43 18,67 22,65 22,20 21,41 21. ,59 18;34 15,68 14,39 9,48 10,33 n,61 13,22 15,90 18,61 20,33 20,77 19,03 15,41 12.32 9,19 3,62 3,47 3,32 5,77 10.40 12,45 17,20 19,40 12,42 13,99 10,31 6,82 2,45 3,81 3.47 6,64 9.52 14.56 16.ÍI3 17,24 14,45 9,51 5.85 2.81 142,00 112.81 93.28 47,(K) 85.31 24.27 '>'iM 21.59 18,54 15,68 14,39 82,4 77,9 100,7 107,6 84,6 4 '.,3 20,33 20.77 19,03 15.41 12.32 9,19 102.8 127.2 86.5 119,2 67.6 109,3 17,20 19,U) 12,42 15,99 10,31 6,82 187,8 3Í9.3 208,0 143,4 190,2 66,0 16.93 17,24 11. 't5 9,51 5.85 2,81 75,93 74.07 70 89 72,32 70,78 6S,. [5. dilaíatum Gren. et Godr. — Lóbulos quasi todos distinclos. Ilab. nos logares húmidos. I-VI. ' Indicação das zonas d'altitude. 27 l*ol,TStícllliiii Hotli. P. aciileatiim IJolli.; I'()ly|i()(lliim .uiilcatiim L. ; Bntt. p. 398. p. aiujtildie Grcn. el (joilr. — 1'iiimilus C(im curto pcciolo. Hab. nas fendas das roclias, nus muros, togares liumidos e som- brios. I-H. § Davallieae llavallia Sm. Act. Taur. V, p. 5. D. caiiarienseis Sm.; Tricbomanes canariensis L. ; Brot. p. 39,'). Hab. sobre as arvores, sobre a terra e nas rochas. Bussaco. I. § Aspleneae (Folhas inteiras Scolopendrium Sw. I Folhas divididas 1 I Folhas férteis e estareis difíerentes Blechnum L. ( Folhas todas eguaes 2 l Dorso da folha coberto de escamas Celerach Baiih. ( Dorso das folhas sem escamas 3 llndusio geralmente recurvado em forma de ferradura Athyrium Roth. ( Indusio allongado direito Asptenmn L. 1 3 # Aspleninae Alll,Tl*ílllll Roth. A. filix-foemina Koth. ; Polypodium filix-foemina L. ; Brot. p. 397. Hab. nos logares húmidos e sombrios. I-II. Scolitpeitdríiiiii Sw. Act. Taur. V. S. vulpnri! Svmons, Svnops. p. 193; Asplenium Scolopendrium L. ; Brot. p."398. Frequente nos iogares húmidos e sombrios. I. its|ilcuiiiiu L. iFolhas pinnuladas 1 (Folhas 2-3-pinnuladas 2 28 Folhas oblongas ou lanceoladas, pinnulas oblongas coriaceas — A. marinum L. Folhas lineares; pinnulas arredondadas A. Trichomanes L. Folhas lanceoladas A. lanceolalum Huds. Folhas triangulares 3 [Folhas pequenas com poucos segmentos; peciolo longo e verde. \ A. Ruta-muraria L. 3 JFoihas grandes; segmentos numerosos, lóbulos lanceolados, periolo negro. ' A. Adiantum-nigrum L. A. triciíom.iiies L. ; A. triohomanoides Cav.; Brot. p. ."{QO, Vulpar sobre a terra, muros, sebes, etc. I-II. — Atenção ou Polys- ticho (las holicos. A. marinuin L. Fr('(|iienle nas fendas das rochas à beira-mar. I. A. Kuta-murnria L. ; Brot. p. .'51)9. llab. nos muros, nas fendas das rochas. Raro. Bussaro. 1. — Jiuta muraria ou Paronyrhya Malhiolo. A. Adiantum-nigrum L. ; Brot. p. 899. |3. acHtiim Bory. — Divisões inferiores da folha triangular-acu- minadas, os segmentos estreitos e agudos. Frequente nas paredes, sebes, etc, em sities sombrios. I-II. — Avenca negra. A. lanceolalum Huds. llab. nas fendas das rochas, nas paredes e sebes. I-II. Cclernfli IJauli. Pinax. C. olliciíiíiruin Willd.; Asplenium Cotcrach L. ; Brot. p. 398. Frequente nas paredes e nas fendas das rochas. I-ll. — Douradinha. # Blechninae Rleoliiiiiiii L. B. S()i(ntit l{i)th. ; Arrostichum S|)icant Brot. p. 400. Fre(|uente nos logares húmidos e sombrios. I-IV. § Pterideae ! Soros marginaes 1 Soros dorsaes 3 29 I Divisões superioras (J;is íollias fi-rtcis estreitas, as das interiores estéreis mais I largas Cryptogramma W. Itr. (Folhas todas eguaes 2 í Síjros contiuuos em Ioda a margem da Ibllia Pteridium L. ISoros na margem externa dos lubulus da folha Adiantlium L. i 3 1 Folhas férteis e estéreis difTerentes (hjmnoijrmnma Dcsv. ( l''(i!has todas egiiaes CJtcihuitlies Sw. • # Gymnogrammineae C«yiiiii»;;raiiiiiiu Desv. G. Ie|il()|)li)ll;i Desv.; Poly|iO(liiim leptopliylliim L. ; Brol. p. 398. Frenueiite nas paredes e sobre u lerra. 1-11. * Cbeilanthinae Cbciiaulhcs Sw. Folhas oblongo-lanceoladas Ch. fragrans Hook. Folhas triangulares com pellus ferrugineos na pagina inferior. Ch. hispânica Met. Ch. fragrans Hook. Hab. nas paredes, fendas de rochas. Cabrizes, Louzã e em toda a Beira. I-II. Ch. hispânica Mett. Ilab. nas fendas das rochas, nas paredes velhas. Dianteiro, Louzã, rochedos das margens da Mondego, perto das Torres. I. C^ryi»tog;raaiiiiia R. Br. C. crispa (L.) R. Br. Hab. nas fendas das rochas, no alto da Serra da Estrella e perto de Manteigas. VI. * Adiantinae itidiaudiin L. A. Capillus-Veneris L. ; Brot. p. 396. Frequente nos logares húmidos e sombrios. — Avenca. 30 * Pteridinae l*lori(liiiiii L. P. íiqiiilimim (L.) Kiihn.; 1'leris nqiiilinn L. ; Brot. p. 395. Frequente nos terrenos nào calcareos. I-IV. — Feio fêmea das boticas. § Polypodieae l*ol^y|i»(iiiiiii L. P. vulgare L.; Brot. p. 397. 3- serratum. — Lacinias serrilhadas. Frequente sobre as paredes \ellias, sobre as arvores, na terra. I-IV. — Polypodio. Fam. Osmuudaceae OmiiiiiixIu L. O. regalis L. ; Brot. p. iOI. Frequente nas marf^ens dos rios ou silios muito liumidos. I-II. — /'fio real. II. Ophioglossales Fam. Ophíoglossaceae |iin L. U. spiralis Oumort. Planta das aguas salgadas. I. Fl. em agosto e setembro. — Limo mestre, Sirgo. V. ZaDnichellieae Zauiiiclicllia L. Z. pallustris L. ; Brot. I, p. 4. Hab. nas aguas estagnadas ou levemente correntes. Fl. de maio a outubro. I. Fam. Najadaceae IVajas L. Planta dioica; follias todas ou quasi todas oppostas N. major Ali. Planta monoica; foltias ternadas, raras vezes oppostas i\'. minor Ali. I. Ennalas Aschers. N. major L. Hab. nas aguas estagnadas ou correntes. Quiaios. Fl. de julho a se- tembro. I. II. CauliDla Wllkl. N. minor Ali. Hab. nos pântanos profundos e de agua limpida. Fl. em julho o agosto. I. 39 Fain. Juucaginaceae Ti*i;;'loc*liíii L. T. marifimíi L. ; Brot. liai), lios terrenos pantanosos próximo do mar. Fl. em maio c ju- nho. I. Fam. Alismaceae l(];ir|)ellos numerosos dispostos em veilirilio num receptáculo plano 1 (Carpellos dispostos sobre uni reeeiítaculo convexo 2 1 2 iFructos monospermicos Alisma L. ( Fruetos polyspermicos Damasonium Juss. IFlores hermaphroditas Echinodorus Rich. ( Flores monoicas Sagiltaria L. Alisma L. A. Plantago L. et. lalifolium Gren. — Limbo de folha cordiforme. 3. lanceolaltiin Gren. — Limbo de folha lanceolada. Frequente nos logares muito húmidos, margens dos rios, etc. Fl. de maio a setembro. I-ll. — Tanclutgem dayua. naiiiasoniiini Juss. [Fruclus 2-spermieos; folhas arredondadas ou um pouco cordiformes. D. Alisma Mer. [Fruetos plurispcrmicos; folhas estreitando para a base. D. polyspennicum Cors. D. Alisma Mill. a. Huuniaei Coss. ; Alisma Damasonium lírot. H, p. 606. — Flores dis|)ostas em verticillios densos; pedúnculo grosso. Comprimento (piasi eguai ao dos fruetos. Hab. nos pântanos, margens dos rios, etc. Fl. em junho e julho. L 1). pulyspermum Coss. llab. nas margens dos rios. Fl. em agosto. L 40 Echiiiodorus L. ! Flores grandes; caule erecto; folhas radicaes ... E. ranunculoitles (L.) Eugelni. Flores pequenas; caule rastejante e radicante nos nós. E. alpeslris (Con.) Mich. E. ranunculoides (L.) Engelmnn. p. repens (Lamk.) Micli.; Brot. II, p. 607. Vulj;ar nos pântanos, margens dos rios, terras muito húmidas. Fl. de maio a agosto. I. E. alpestris (Coss.) Mirli. Ilal). nos terrenos húmidos, margens dos rios, ele. Fl. de al)ril a agosto. I-II. Sasiftnria L. S. sagiltuelulia L. ; Brot. II, p. 371). Hab. nas aguas estagnadas ou levemente correntes. Fl. de junho a julho. I. Fam. Butomaoeae Bíifoiiiu«a L. jSemenle livre; espiguetas pequenas 8 S3 ((iliiniellas eroso-denleailas ou 2-lobadas O (Gluiiias 1-3-nervoas ; glumclla inferior 2-ficla ou S-dunleada; pragana gcnieulada. Trisetum Pcrs. (Pragana arlirulaila. Icrniiiianilo em fiirnia Ac, massa. . • Corynephorus P. Beauv. (Pragana nao articulada, iciniiiiando cm ponta ínia Deschampsia P. Boauv. Iluloiis L. (Pragana geniculada ou llcxuosa 1 (Pragana rccuivada na extremidade 2 [(iliunella da Wtv inferior sem pellos na liase; pragana pouco mais conijjrida que \ as uliunas II. mollis L. 1 jGlumcIla inferior das duas flores com pellos na base; pragana nuiito mais com- ( prida (pie :is glunias //. Gayunus Bss. 2 ( ("dumas oval-lanceoladas nudicas H. lanatus L. ( Glumas acuminado-aristadas • H. scíifjlumis Bss. et R. H. lanatus L.; Brot. |). 97. Frequenle nos lameiros, pastagens, terrenos cultivados. Fl. de maio a julho. I-II. lí. mollis L.; Brot. p. 98. Frequente nos terrenos relvosos. Fl. em junho e julho. l-VI. H. Gayanus Bss. Não raro nas montanlias e raro em alguns sitios da região inferior. Fl. em junho e julho. I\'. setiglumis Bss. et Keut. Frequente nos prados e terrenos relvosos. Fl. em julho. I. Airopsís ])esv. A. globosa Desv. Hab. nos terrenos arenosos e áridos. Fl. de abril a maio. I-II. /tira L. ÍPanicuIa contrahida, espiciforme A. precox L. Panicula mais ou menos larga 1 54 Espiguetas isoladas ou aos pares na extremidade de pedicellos longos. A. cai-yophylea L. Espiguetas agrupadas na extremidade de pediccilos curtos. . . .1. muliiculmis L. A. carynphylla L. ; Brot. p. 93. Fri'í)ueiite nos terrenos arenosos, nas vinhas. Fl. do março a junho. Ml. A. multiciilmis L. Frequente nas collinas áridas, vinhas, iiinhacs. Fl. de junho a julho. I-II. A. praerox L. ; Brot. p. 93. Freijuciite nos terrenos arenosos, gandaras, pinhaes. Fl. oin abril. l-ll. /%ntiiioi-ía Pari. A. agroslidea (DC.) Pari. 3. natatis llack. Ilab. nos terrenos húmidos. A variedade vive nas Ingôas da Serra da Eslrella. Fl. em julho. MV. iloliiiería l' arl ÍPanicula com ramos estéreis na base .W. invuliiciala (Cav.) Ricli. Pauicula sem ramos estéreis .¥. laevis (Brot.) Hack. M. involucrata (Cav.) Hicht.; .\ira involurrata Cav.; Brot. p. 90. Fre(|iR'nte nos terrenos arenosos das inonlanhas. Fl. de junho a ju- lho. 111. M. laevis (Brot.) llack.; Aira laevis Brot. p. 90. i. (jlabrala lluck.; Aira glabrata Brot. p. 91. — Flores sem annel de péllos na base. Frequente nos terrenos áridos. Fl. de março a julho. Cor^iieplioriis F. Beauv. IPanicula com ramos curtos, contrahida, espiciforme. C. canesccns (L.) P. Beauv. ( Pauicula aiiiiila de ramos longos C. gracitis (Guss.) Pari. C. canescens (L.) P. Beauv.; Aira cane.scens L. ; Brot. p. 93. Frequente nos terrenos arenosos arrelvados. Fl. em maio e junho. I-llI. C. fíracilis (Desf.) Hicliter. Hab. nos terrenos arenosos, cliarnecas, etc. Fl. em junho e ju- lho. I. Ueníeliuiiipwia 1*. Beauv. IPedieclIiis do eoiiiiíriíiiciilu ilas espiguel;is D. flexuosa Griselj. ( Pediccilos i|ii;ilrii vezr.< iiiciuires qui' as csiiigiietas D. strida llack. D. Ilexuosa ([..) Griseh.; Aira llexuosa L. ; IJrot. p. 92. Frequente nos terrenos arrelvados. Fl. de maio a julho. I-V. D. stricta Ilack.; Aira montana Brot. p. 93. Frequente nos pinhaes. Fl. de julho a agosto. I. Trisetiiiii Pers. 1 Paiiiciila tli\ rsoido T. paniceum Pers. (Panicula espiei forme 1 íPanicula estreita e comprida ; pragana inserida perto da extremidade. , j T. hispidum Lange. [Panicula curta ovóide; pragana inserida pouco acima do meio da glumella. T. ovalum Pers. T. hispidum Lange. Hab. nas encostas das alfas montanhas; raro. Fl. em julho. IV. T. paniceum [Lamk.) Pers.; Bromus caudatus Brot. Phyt. II, p. 57; Dactylis caudata Brot. Fl. p. 100; Trisetum neglectnm R. et S. Frequente nos terrenos cultivados, margens dos caminhos. Fl. de abril a junho. l-II. T. ovatum (Cav.) Pers. Hab. nos terrenos arenosos das montanhas e raro nas regiões infe- riores. Fl. em maio I-III. Avena L. lEspecies aunuaes ; espiguelas pendentes Sect. Clirile Griseb. 1 (Espécies vivazes; espiguetas direitas Sect. Avenastruni Koch. 4 56 I Flores não articuladas e por isso persistentes; espiguelas S-íloreas; glumas mais compridas que as flores A. sativa L. Flores todas ou algumas articuladas e por isso caducas 2 (Flor inferior só articulada 3 2 ( Flores todas articuladas A. fátua L. ÍEspicuetas 3-4-noreas; glimiella inferior S-denteada A. sterilis L. (Espiguelas S-floreas; glumella inferior 2-mucronada A. Ludoviciana Desv. 4 |Glunielia inferior pelluda no terço inferior e mais ou menos sulcada. ) .4. albinervis Bss. (Glumella glabra e mais distinctaniente sulcada ^1. sulcala Gay. Sect. I. Chrilc Griseb. A. sativa L. Cultivada. Fl. em junho e julho. I. — Aveia. A. sti-rilis L.; Brol. p. 108. Frequente nas searas e ainda em terras incultas. Fl. de maio a juil)0. I. A. barbala Brot. p. 108. Vulgar nas terras cultivadas e incultas. Fl. de março a maio. I-IV. — Balanço. A. Ludoviciana Desv. Ilab. nas terras incultas. Fl. de junlid a agosto. I. A. fátua L. Rara nas searas e ainda em terras incultas. Fl. de nwio a junlio. I. Sect. II. Avenastrum Kodi. A. sulcata Gay.; A. pratensis Brot. p. IIU. Frequente nos logares áridos mais ou menos assombrados. Fl. de juniio a agosto. I-II. A. albinervis Bss.; A. pratensis Brol. em parte. Frequente nos logares áridos. Fl. em jnllid. I-II. ilrrlionadieriini I*. Beauv. (Pragana inserida perto do vértice da glumella 1. Tinirei Desm. jPragana inserida perlo da base da glumella I S7 IGIumcllas sensivelmente glaliras A. ehitiiis M. cl K. 1 ((Ihiiiiclta lia ll(")r superior sensivelmente villosa ^l. erianihum 15. et U. A. clntiiis RIcrt. et Koeli.; Avena elntior L. [i. bullxisitm (W.) IV. Cv|). — Hliizomn com dois ou tics tubér- culos arredondados. Frequente nos cain|ios cultivados, prados e montanhas. Fl. no verão. I-IV. A. erianthum Bss. et Heut. ; Avena hispânica Lange. líab. nos terrenos áridos t-, ainda nos relvosos da região inferior. Fl. no verão. l-IV' . A. Thorei (Did)y) Desm.; Avena montana Brot. p. IO!). Frequente nos terrenos incultos e nos piídiaes. Fl. de maio a julho. I-Hl. Cíaiiflíiiía V. Heauv. G. fra;;ilis (L.) P. Beauv.; Avena iragilis L. ; Brot. p. líO. Fre(]uente nas terras arrelvadas. Fl. em abril c maio. I-II. VIII. Chlorideae IEspiguet.-is desprendendo-se scni as glunias; espigas nascendo todas a niosina altura Cynodon Pers. Espiguetas desprendendo-se do eixo inteiras; espigas nascendo a alturas diver- sas e encostadas ao eixo S2)arti)ut Schreb. Cyiioiloit Pers. C. Dactjlon (L.) Pers.; Panicum Dactjloii L.; Paspalum Dactylon DC; Brot. p. 83. Vulgar nas terras cultivadas, nos caminhos. Fl. de julho a setembro. I-II. — Grama das boticas. K|iartiiia Schrad. S. stricta (Ait.) Btli.; Paspalum cynosuroides Brot. p. 83. Frequente nas areias da costa marilima. Fl. de agosto a setembro. I. — Morraça. IX. Festuceae IRaehilla ou glumella inferior com pellos longos Subtiibu Ariniditicae. (RachíUa ou slumeila inferior sem pclius uu com pellos curtos 1 i Podicello articulado Subtribu Trioidcae. 1 (Pedicello nao articulado 2 IGIunieila inferior S-nervca Subtribu Eragrosteae. (Gluniella inferior a-» -nervea 3 Algumas espiguelas ou só algumas flores estéreis 4 Flores todas férteis 5 ! Flores superiores de cada espigueta estéreis; glumellas enroladas. Subtribu Meliceae. Espiguetas estéreis e espiguelas ferieis 1 ! Subtribu Festuceae. (Espiguelas com i-^'i dores (ou mais em algumas espécies)) ( Espiguetas com mais de i'6 flores Subtribu Brachypodieae. Subtribu Arniidiíieat'' IRachilIa nua; glumellas inferiores cobertas de pellos finos e longos . Anindo L. (Rachilla com pellos longos; glumellas inferiores glabras Phraymiles Trin. .\riiii4lo L. A. Donax L. ; BroL p. lOi. Cullivada e siibspontiinen nas terras liiiniidas, marpciís dos rios. Fl. no verão. I. — Canna. I*lii>a;;iiiil4*9 Trin. Fii. coinmiinis Trin.; .\rundo Pliragniites L.; Brot. p. 105. Frequente nos terrenos húmidos. Fl. de agosto a setembro. I. — Ca- niço d' agua. Subtribu Triotlioa»' Trí. li. Iloliiiía Schrank. M. rocrulca (L.) ftloencli. ; Aira copnilpa L. ; Rrol. |i. Oí. Uai), nos Icrreiios liiiinidos relvosos. Fl. em junho e julho. I-ll. l<]rn^i*o.«ítis Host. ! liamos da panleula solitários ou aos pares, curtos E. pilosa P. B. liamos dii panicula suliveilieillados, pelo menos as inferiores. E. muUifíom (Forsk.) Ascií. E. pilosa P. Bcauv. Hah. nos terrenos arenosos. Fl. em julho e agosto. I. E. multillora (Forsk.) Arcli. ; Briza Eragrostis L. ; Poa Erogrostis Brot. |). lOi. Ilab. nos terrenos arenosos cultivados ou incultos. Fl. de junho a se- tembro. I-II. K.oeleria Pers. Í Espécies vivazes. Glumclla infeiior inteira niulica. Sect. I. Airnrhloa. K. caudata (Link.) St. Espécies annuaes. GInmella inferior 2-denleada e com pragana. Sect. II. Lophochtoa. K. phloeotdes Pers. Sect. I. Airocliloa K. caudata (Link.) Eiend.; Airochloa caudata Link. Ilab. nos terreeos áridos. Fl. em junho e julho. I-IIL Sect. II. Lopíiocliloa K. |)hloeoides Pers.; Dactjlis cylindrica Brol. \>. t)9. Frequente nas terras cultivadas e incultas. Fl. de maio a junho. l-U. (50 Sublribu Melicone ilelioa L. ÍGIumelIa inferior filiada H ciliala L. Glumella inferior glabra i írina unira llòr fcrlil 3/. uniflora Retz. 1 (Duas flores ferieis; foiiias planas M. major Siblh. M. cilinta L. Subesp. MagnoUi Gr. et Godr.; M. ciliatii Will.; Bro(. p. 94. Nrio rara nas encostas andas, muros vellios. Fl. de maio a junho. I. -M. major L. Frequente nas mattas, sebes, em legares mais ou menos sombrios. F'l. (Ic maio a junlio. I. M. unillora Hctz. Hab. nos logares sombrios, mattas. Fl. em juiilio e julho. 1. Sublribu EareHiuroae 1 Inflorescene ia em espiga simples ou ramosa Calapodium Link. I Inflorescencia em panicula 1 1 Panicula com espiguetas ferieis e estéreis 2 1 (Panicula de flores ferieis com ou sem flores rudimenlares 3 ÍEspiguelas ferieis com â llores, uma ferlil, oulra estéril; espiguetas estéreis com llores reduzidas a 2 glumas Uwiardia Mncb. Espiguetas férteis com 2-7 flores; espiguetas estéreis com flores reduzidas ás glumas inferiores dislicadas — '. Cynosurus L. 3 IGIumas eguaes ou quasi eguaes 4 iGlumas basianle deseguaes 6 IGIumas concavas, pedicellos capillares e muito longos Brisa L. ( Glumas estreitas ovaes ou lanceoladas o Panicula ramosa; ramos cylindricos Poa. ri Panicula de espiguetas, umas quasi rentes, outras pedicelladas; ramo? trigonos. Slieropoa. 6 61 Espiguetas em gloiiirnilcis na cxlrciniiliidi! dos ramos Dactylis L. ( Espiguelas não cm íilomcnilos 7 1 Espiguetas ovai's oii lanccolailas : pcilicidlos dilalaihjs soh a espiyiiela. Fcsluca L. (Espiguetas a priiii'i|iio CNlindiMcas, mas por lim ciimiJrimidas lateralmente ... 8 i Glumellas ligadas entre si Ghjceria Brown. ((Mumellas livres Atropis Rupr. Itrixn L. 1 Paiiieida simples ; espiííuetas grandes B. major L. j Panicula ramosa 1 [ Ramos de panicula pouco divididos B. media L. ( Ramos nmito ramificados ; espiguetas triangulares B. minor L. 1 Br. máxima L. ; Brol. |). 111. Frequente nas terras cuUi\adas ou incultas. Fl. de abril a junho. l-ll. Br. media L. Hab. nos mesmos sitios (|ue a anterior, mas mais rjra. Fl. de abril a junho. Br. minor L. Como as espécies anteriores. Muito vulgar. Fl. de abril a junho. I-Ii. Dnctyli^i L. D. glomerata L. ; Brot. p. 99. b. hispânica (Roth.) — Ramos da panicula muito curtos. c. marilima Hiick. — Panicula ovóide, qiiasi espicilorme. d. juitcinella Bss. — Folhas muito estreitas; panicula pequena ovóide. A forma typica e a var. hispânica são vulgares nos terrenos cidtiva- dos; a var. marilima é dos terrenos arenosos da costa; a var. _;')(n- cinella dos loí;ares áridos mais ou menos montanhosos. Fl. de maio a agosto. I-IV. C^iiosiiriis L. IGlumellas das espiguetas estéreis mucronadas e aladas na carena. Sect. I. Eucynamrns. C. crislattis L. Glumellas das espiguetas estéreis não aladas e com longa pragana. Sect. II. Plialoma. l 62 ll':iiiicula curia uvoidc unilateral C. echinattts L. 1 (Panicula estreita coiiiiiriíniila e mais ou menos inlerrompiíia .. C. elegans Desf. Secl. 1. Eufjiiosurus C. cristiilus L. ; Brot. p. 96. Iliib. nos terrenos relvosos, lameiros, ele. IL de maio a junho. I. Sect. 11. 1'baloiiia C. oeliiiialus L. ; Brot. p. 96. liai). DOS terrenos relvosos, sebes, etc. V\. de junho a jullio. I-Il. C. eh'gans Desf. llab. nos lopares sombrios. Fl. de março a junho. I-II. Iiaaiiai*i'kia Mm h. L. áurea .Miich.; íljnosunis aurcus L. ; Bmt. p. 80. Frequente nos terrenos arenosos, paredes \ellias, ele. Fl. de março a maio. l-ll. Pou L. 1 Uaiz fibrosa 1 ( Raiz replante P- pialeum L. ( Colmo tuberiforme (ta base P- bulbosa L. Colmo não tuberiforme 2 2 [Nervuras laleraes das glumellas salientes P. trivialis L. (Nervuras lateraes das glumellas pouco disliuctas P. annua L. P. anima F..; Brot. p. 104. Freijuente nos terrenos culli\ados e nas terras húmidas. Fl. durante lodo o anno. I-IV. P. bulbosa L.; Brot. p. lOi. liai), nos terrenos leríeis. F'l. de maio a jmdio. I-IV. P. trivialis L.; Brol. p. 103. Fre(|uenle em (errenos diversos. Fl. na primavera. I-II. P. pralensis L. ; Brot. p. lOí. Nào rara nos terrenos frescos. Fl. na primavera. I-ll. 63 Càlyceria Hrown. IGIiimellas inleiiorcs inteiras G. puikm^ W. Rr. ((^liiiiicllas iiiIVriíircs iTciiadas G. sjiiriild (!uís. (11. Iluitans (I..) 15. 15r. ; l'on lliiilans Hiot. p. 102. Ifni). nos Icrrciios mais ou menos ifiiiiidados. Fl. de moio a julho. I-ll. Gl. spieata (liiss. Hal). em terras muito húmidas. Fl. de maio a julho. I. /%tro|»ÍK Hujir. A. maritima (lliids.) Griseb. Hab. MOS terrenos próximos do mar. Fl. em junho. I. Fesdiea L. ÍEspIgiielas (|aasi rentes Sul)gen. III. Nanlurtis iieh. Espiguetas pedicelladas 1 lAntlieras e estigmas salientes na floraíjàu Subgen. I. Eiifrsiuni. (Antheras e estigmas inclusos dnrante a floração Subgen. II. Viilpia. Subgenero Kufestvica IBainha das folhas radicaes tubeii formes na base Sect. lII, Subbiilbosae. (Bainhas não tuberiformes 1 ! Folhas radicaes em geral planas com prefoliação convolutosa. Sect. II. Bocinue. Folhas radicaes em geral nào planas e coni prefoliação condnplieativa "2 iCoryopse livre ou só ligado á base da iikmiella snperinr Sect. IV. Variae. 2 ( Caryopse ligado ;'i glumclla superior Sect. 1. Uvimu: Sect. I. Ovinae iPanicula ampla; planta vigorosa F. ampln ilack. jPanicula qnasi espiciforme 1 [Folhas tinas enroladas ou dobradas a meio; bainhas 3-7-nerveas 2 (Folhas planas ; bainhas multinerveas F. Iknriquesii Haek. 2 (ii ! Folhas todas conformes baslanle duras F. ovina V Folhas das iiniovações sclaceas^ as dos colmos mais largas quasi sempre planas. F. rubra L. F. ovina. L. liai), nos tiTrenos arenosos mais ou menos scccos. Fl. de junlio n afjosto. \-\l. F. ampla llack. liai), nos terrenos frescos arrelvados. Fl. de maio a junho. I-II. F. Ileiíriqnesii Ilack. llab. nos terrenos arredados dns regiões altas. Fl. em julho e agosto. VI. F. rubra L. llab. nos terrenos arrelvados. Fl. de maio a julho. 11-N'I. Sect. II. Bovinae F. elatior L., var. genuina, subvar. mediterrânea Ilack.; F. elalior Hrot. |i. 117. llab. nos prados, gaiidaras, etc. Fl. de niau) a julho. I-II. Secl. III. SubbulLosae F. spadicea L.; F. rubra Brol. p. 117. var. Durandii llack. Frequente nos matagaes e florestas das montanhas. Fl. de maio a junho. I-IV. Sect. IV. Variac F. elegans Bss. llab. nas montanhas. Fl. de maio a julho. IV-V. Subgenero Vulpia Euvulpia I Antheras grandes, cal)indo depois da fecundação 1 j Aulheras pequenas ficando envolvidas pelas glunicUas 2 6S IGIuina inferior muito pe(|uena F. Alopccurus Schb. I (filuiii:i iiilerior ctíual a -/j da su|)('rior F. genkulata (L.) (Estanies 3 3 ( Estanies 1 4 (Coimo mi em grande extensão na parte superior F. loiujiseta Brot. (Golmu mi em peíjiiena (ixteusão ou iuvolvido pela bainha da follia superior. F. unigluniis Sol. 1 filuniellas ciliadas F. ciliata Brot. j (Jlumellas não ciliadas fj IPanicula curta e disiarite da ultima folha F. bromoides L. i j (Panicula longa e muito próxima da folha superior F. Myurus L. F. Alopecurus Schoiisb.; F. cilinUi Hrot. p. 115. Froqiicnie nos nrenes maritinios. Fl. de abril a junlio. I-II. F. fieiiiciiliila (L.) Brot. |i. 118; IJroiniis ffcniciílcitus L. Hab. nos terrenos áridos, beira dos cuminbos. Fl. de abril a maio. I. F. iiiiifílumis Sol.; Vulpia meiTibranacea Link. Frequente nos terrenos áridos e nas areias da costa. Fl. de abril a junho. I. F. ion^iseta Brot. p. 116. Hab. nas eollinas áridas, charnecas. Fl. na primavera. I. F. ciliata (Link.) l'ers. Frecjuente nos terrenos áridos. Fl. em maio e junho. I-il. F. Myurus L. ; Brot. p. 115. Hab. nos terrenos áridos, muros velhos, etc. Fl. de abril a ju- nho. I-II. F. bromoides L., [3. Broteri Bss. et Reut. ; F. hybrida Brot. p. 115. Hab. nos terrenos áridos, bordas dos caminhos, etc. Fl. na prima- vera. I-III. Subgenero IVavclvims ÍEspiguetas sempre encostadas ao eixo da espiga F. Lachenalii Spen. Espiguetas afastadas do eixo durante a anthese F. patens (Brot.) Rieht. F. Lachenalii Spen.; Nardurus Lachenalii Godr. Ilab. nas terras arenosas e cultivadas. Fl. de junho a julho. 1-lV. 5 XXII 66 F. patens (Brot.) Ricliter; Trilicum pateiis Brol. p. 120 ab. nas terras a junho. I-IV. Ilab. nas terras arenosas e em geral nas regiões altas. Fl. do abril Caao ÍEspiguetas pedieelladas dispostas em paniculas ... Brotnus L. Espiguelas rentes disticadas e encostadas ao eixo Dracliipodium P. B. Itroilius L. 1 Gluma inferior uninervca Subgenero Síenobromus. 1 Gluma inferior 3-5-nervea Suhgeni ro Zeobromus. Subgenero Stenobroiiius IPanicula unilateral Br. lecloriim L. ( Panicula não unilateral i Í Praganas sempre direitas e mais ou menos parallelas 2 Praganas divergentes em fúrina de leque depois da flora^-ão 4 (Praganas duas vezes mais eornpiidas que as glmiK-ilas 3 1 2 (Praganas quando muito de 5 ccnt Br. slerili.i L. 1 Antheras muito pequenas; panicula densa /{;•. nuixinuts Desf. ( Antheras grandes Ur. marruDllierus Ilack. IPanicula compacta obnvada Br. ritbens L. ( Panicula oblonga não compacta Br. madrilmsis L. 1 67 Ur. sUrilis L.; lírol. p. 112. Fre(]U("nte rins (erras inciillas, margens dos caminhos, muros velhos. V\. dl' maio a setembro. I. Br. mnximus Desf. ; Br. madritensis Brot. p. IH. Iliil). cm terrenos áridos. FI. de abril a maio. I-II. Bi-. miicr.iiillieriis líack. Hal). cm Icrras reUosas, margens dos rios. FI. do maio a ju- nlio. I. Br. Iccloiiim L. liai), cm terras arenosas, nos muros, telhados. Fl. de maio a iu- idio. l-II. Br. madritensis L. ; Br. varius Brot. p. 11.3. Mal), nos terrenos áridos, margens dos campos, etc. FI. de maio a junho. I-II. Br. ruhens L. Ilah. nos terrenos áridos e incultos, paredes velhas, caminhos. Fl. de abril a juidio. l-il. Sul)genero Zooljroiiiiis I Pragnn.is sempre (lircM'tas 1 ( Praganas lorcidas e divaricudas depois da floração 2 IGlunia inferior 3-nervea Br. commutalus Seiírad. (Glunia iiifei ior o-uervea Br. mollis L. ^ lEspiguetas grandes eom 10-20 nores Br. macrostachys Desf. (Espiguelas não grandes oiilongo-lanceoladas pelludas Br. molliformis L. Br. rommntatns Schrad.; Br. racemosus Sm. llab. nos prados e nas searas. Fl. de maio a junho. I. Br. mnilis L. ; Brot. |). 111. Hall. iKis lameiros, terras rascalhenlas, nas cultivadas. Fl. de maio a junho. I. Br. molliformis Lhoyd. Ilah. nos terrenos incultos e proximidades do mar. Fl. de maio a jurdio. I. Br. macrostachys Desf.; Br. squamosns Brot. p. 112. llab. nas terras incultas, margens dos caminhos, etc. Fl. de abril a juidio. 1. G8 IBracliypotlílliii 1*. lieauv. ! Folhas planas 1 . Folhas enroladas, colmo simples, folhas longas glaucas. Br. plioenkoides R. cl S. ! Pragana egiial á gliiniflla ou mais comprida 2 Pragana egual a metade de giiiiinlla Br. pinnatum (L.) P. B. lEspecie animal, raiz íihrosa Br. di.ilaclnjitm R. et S. ( Espécie perennal Ur. silnilinim H. et S. Br. silvaticum (Huds.) H. el Scli.; Trilicum gracile Hrot. p. 112. Frequente nas maltas, nas sebes, etc. Fl. de junho a agosto. I. Br. piíinatuui (L.) I'. Beauv. Frequente nas terras incultas, montanhosas. Fl. de maio a jullio. I. Br. phocnicoides (L.) U. et Sch.; Triticum phoenicoides Brot. |i. 121. var. viarro/Kitlitm llack. — Kspi^a mais eom|)rida e (ledicellos, pelo menos os inleriores bastante compridos ,4-ll"""J. \ar. mucrotiatutnWWWí. — Gluniella inferior nnilica. Frequente nos terrenos incultos e nas areias marilimas. Fl. de maio a julho. Br. distach}um R. et Sch.; Trilicum dislachyum Brot. p. 119. var. pinnilum Willk. — Espiga com 1 ou 2 espiguelas e estas com 5-10 llores. var. nDiUijIoruin ^^'illk. — Es|)iga com i-ij espiguetas e estas com I2-2Í llores. Frequente tanto nas terras cultivadas como incultas. Fl. de maio a junho. I. X. Hordeae SGlumas nullas Sublribu Nardeae. Glunias 1 ou 2 1 1 Espiguetas solitárias em cada dciile ou eixo 2 1 espiguetas 2 ou 3 em cada dente do eixo Sublribu Elymrae. Gluma 1; espiguelas com o dorso voltado para o eixo Sublribu Loiieae. Espiguetas com uma das faces voltada para o ei,Ko 3 3 f)9 lEspigiieta anicliadas em depressões do eixo Subtribu Leptureac. (Espigueias iiào anicli.ulas nas depressões do eixo Subtribu Triliccae. Subtribu !N'arUeac MnrcIíiK L. N. striela I..; Brot. p. o9. Fre(]U(!iile i:os logarcs arrelvados, iiiis moiilanlias. Fl. de maio a ju- nho. V-VI. Sulitriiiu liOlícne IRacbis não arliculado Loiium L. ( liacbis articulado Monerma P. B. Ijúlíigiii L. iribuiicllM iiiiilica 1 (Gliunella com pragana 2 lEspiguetas sempre encostadas ao racbis. Kspecie perennal L. perenne L. 1 (Ksi)it;uetas encostadas ao racbis depois da lloração. Espécie annual. L. rigidum Gaud. 1 Glunia Miciior (jue as llores 3 2 ' (GluMia ciiual ou u'aior (pie as llores L. ienmlenlum L. (Gliiuias apenas mais curtas que as llores L. ilidinim Braim. (Glumas 1-2 vezes mais curtas que as llores L. muUiflornm Lamk. L. perenne L. ; Brot. p. 122. Frequente nos terrenos cultivados, lameiros, ele. Fl. de maio a ou- tubro. I-II. — Azevém. L. iialicum Hraun. Hab. nas terras cultivadas, margens dos rios, etc. Fl. de maio a ju- nho. l-II. L. mullillorum Lamk. Hab. nas terras cultivadas, lameiros, etc. Fl. de maio a junho. I-II. L. rigidum Gaud. a. maritimum Gr. et Godr. — Planta robusta; espiga subu- lada. 70 Ji. ténue Gr. el Godr. — Colmos finos; espiguctas com 3-5 llores. Ifiil). uns tcriiis cultivadas. A var. a. é das areias marítimas. Fl. de innid a jiiiilio. I. L. temiileiitum L.; Hrol. \i. 122. a. macrochaetuni A. Hr. — líspigiicta com 3-1) llores, com pra- gana C(iin|)ri(la. 3. leplochaelum A. Br. — Espigueta com 6-8 llores; llores mu- ticas ou com curta pragana. Frequente nas searas e terras cultivadas. Fl. de ninio a julho. I. — Joio. ■loiíerina V. Reauv. iM. cjiindrica Coss. et Durien. líab. nos terrenos arenosos. Fl. de maio a junho. I. Subtrilju I..ei>tiireae Glumas 2 LejHunis Braun. Gluma 1 nas espiguetas lateraes Psilurus Trin. liOpliiriís Brown. Í Espiga rígida arqueada; gluinas mais compridas que as dores. L. Inciirvatiis (L.) Tr. Espiga delçada direita: frliinias ccuacs cm <'omiiriiTiPnto ás llores. L. fitiformis (Rolh.) Tr. L. incwr\alus (L.) Trin.; .Aegilops in(ur\aln I..; líotthoelia incurvata Ikol. p. 84. Ilah. nas searas, terras arenosas e nas proximidades do mar. Fl. de maio a junho. I. L. filiformis Holli.) Trin. Ilab. nas terras areientas e áridas. Fl. de maio a junho. I. l*NÍIiirii!« Trin. l's. aristatus (I..) Lor. et Bar.; Nardus aristatus L. ilab. nos terrenos arenosos e nas collinas áridas. Fl. de maio a ju- nho. I. 1 71 Siiblriliu Trili<'t'sn' ÍEspiguetas com ."i- 10 flores Agropyj-nm Gaerln. Espiguetas com 2-,") llorcs 1 ÍGlumas ovad.iò ;iíin '.] ou mais inirvuias Trilicnm L. Glumas subuladas cum uma nervura Secale L. Ag;ro|»yriiiii Guerlii. I Plantas rliisoniatosas ; nervuras finas e próximas ,4. repens P. B. ( Nervuras grossas e distantes 1 jFollias a iiriiiei|iio [ilanas, por fim enroladas; racliis frágil... . A. jwnceum P. B. (Folhas glaucas enroladas e vulnerantes; rachis não frágil. A. pungens R. et Sch. 1 A. repens (L.) 1'. Heauv. ; Triticum repens L. ; Bro(. p. 121. Fre(|uente mi.s sebes e terras cultivadas. Fl. em junho e julho. I. — (iraina das boticas. A. pungens (Pers.) H. et Sch. ; Triticum pungens Pers. b. atherkum (Link.). — Praganas compridas. Frequente nos terrenos arenosos da beira-mar. Fl. em junho e ju- lho. I. A. junceum (L.) P. Beauv.; Triticum jimceum L. ; Brot. p. 121. Frequente nas areias maritimas. Fl. de junho a agosto. Sécrtlc L. S. cereale L. ; Brot. p. 95. Cultivado ató 1000"' de altitude. Tritieiíiii L. I Glumas equiláteras não carenadas; glmnella inferior não comprimida lateral- j mente na parte superior " Sect. I. Aegilops. jGlunias sensivelmente deseguaes; gluniclla inferior comprimida lateralmente no l vértice Seet. II. Sitopyros. 72 Secl. 1. Acijiloiis Espiga oval ; 3-4 praganas patentes Tr. nvatiim (Ir. el Godr. Espiga liuoar allongada de 5-7 espiguetas; 2-3 praganas mais oii inoiKis direitas. Tr. triíinrialis (ir. et (lodr. Tr. ovaliim (L.) Gr. et Goilr. ; A(>f;ilops ovata 1>. ; Hrot. p. 97. l''rc(iupnte nos terrenos arenosos e calcareos. Fl. ile mnio a julho. I. F. triunciale (L.) Gr. et Godr.; Aegilops triuncialis L. ; Uml. ji. !)7. llab. nas terras incultas e áridas. FI. em maio e jiiiilio. I. Sect. II. Silopjros T. sativum Lam. Cultivado. Fl. na primavera ou no verão. — Trigo. Sublrilm Kljnioin' HoiMleiíiii L. (Rai-his articulado (não nas especi(;s cultivadas): ospiguota media fértil, as late- raes pcdicelladas e ferieis só nas espécies cultivadas ', i;lunias não caducas. Subgeuero Zeocriton P. B. (Racliii não articulado; espiguetas todas férteis e dispostas em 2 ou 3 linhas; glumas caducas na matura(;ão SuLigenero Cuvitrii Kul. Subgenero Zoocrltoii P. Beauv. 1 Espiguetas todas farteis //. satiium Jansen. ( Espiguetas lateraes estéreis 1 IGlunias todas eguaes setaceas //. secalinum Sclireb. (Glumas deseguaes, umas largas, outras setaceas 2 IGlumas exteriores das espiguetas lateraes setaceas. H. muritium L. 1 2 (Glumas da espigueta media e as exteriores das lateraes setaceas. //. miirilimiiiii Villi. 11. sativum Jessen. Cultivada. Fl. de maio a junho. !. — Cevado. 73 II. niiirineum L, ; Biol. p. 8"). Freqiieiile nos terrenos áridos, muros velhos, etc. Fl. de maio a ju- nlio. \-\\\. — Cevndd (te ralo. II. seciílimnn Sclircl). ; IJrol. |). .S,'). liai), nos prados, marficns dos caminhos, ele. Fl. om maio e ju- nho. I-II. II. maritinnim WúU. c. Gussonianum Pari. liai), em terras hiiniidas e especiahnenle nas |)r()\imidades do mar. I''l. em maio e junho. I. Fam. Cyperaceae ' A. Espigas com llori's licniiaiihroditas nu poIygamiíMs Scirpoideae. Espiguelas simples iiiiillidoreas ; llnrrs sem liractedias Scirpeae 1 I Bracteas dlsticadas Ci/pninae 1 s Cypenis L. ( Bracteas dis|ioslas em espiral Scirpinac 2 (Estylete ililatacio na liase ; liliimas inferioiTs maiores (pie as superiores 3 2 ( Estylete pouco ou nada dilatado 4 íPeriantho formado de sedas; estylete persistente; i)laiita sem folhas. 3 1 Hekorharis R. Br. f Periantlio niilln : estylete caduco : folhas estreitas Fimbrislylis VahI. I Bracteas pelludas : periantho formado de 3 escamas largas e denteadas. Fuirrna Botli. Bracteas glabras; periantho formado de 3 escamas estreitas, setiformcs. Sclwcnus L. B. Espigas com flores nnisexuaes no mesmo individuo Cnricoideae 1 1 ÍEspigiietas. em cyiiipii'a, com uma ou poucas llores, sendo a superior hermaidiro- dita ou masculina Itliiiichuspomie 2 Espiguetas com 2 llores. uma masculina, outia feminina, ou só com uma llòr mas- culina dispostas cm espiga Carkeae. Carcx. ' J. Daveau — Boi. da Soe. Bivt., IX. 74 jPeri.inlho formado de 6-12 sedas; íslylete articulado na base, mas persistente. 2 I Hht/ncospora Valil. (Pcriantho uuiio; eslylete não articulado Cladiíim P. Hr. Sllbflim. SCIÍIPOIDEAE * Scirpeae ## Cyperinae f^periis L. (Estigmas 2 ; aclienios comprimidos SccI. I. Picreiís P. B. I Estigmas 3 : aclienios trigonos Sect. II. Euajperus. Sect. I. Picrciis V. Beaiiv. Espiguelas disticadas C. flavescens L. Espiguelas ovóides não disticadas C. piignmens Holli. p. ÉiclieliaiiHS Boech. C. pygmaeus Rollh. 3. Michelianus Boecli. líal). em terrenos liiitiiidos. Fl. em junho e julho. I. C. Ilavescens L. ; Hrot. p. 08. Frequente nos terrenos arenosos húmidos. Fl. de maio a agosto. l-II. Sect. II. Eu('}perus ÍRaiz com tubérculos; escamas das espiguelas aloiradas C. esculentus L. Raiz sem tubérculos 1 1 Raiz fibrosa 3 1 ( Planta rhizomatosa 2 1 Espigas multidoreas, rentes cm grupos C. longiis L. 2 ( Espigas com 3 ou 4 flores férteis em capitulo cspliorico . C. schoenoides Griseb. lEscamas (loraes nmllinerveas (9-11) C. congeslus VahI. ( Escamas floraes 3-nerveas 4 lEscamas (loraes de còr verde C. vegelus Willk. (Escamas floraes de côr escura C. [uscuf, L. 75 C. sclioeiíoides Griseb. l[;il). nas areias da cosia mariliina. FI. de maio a jiillio. I. C. vef;etiis Willd. liai), nas lerras húmidas e sombrias, margens de valias. Fl. de ju- nho a afioslo. I. C. confícslus Vahl. llab. cm lerras húmidas. Fl. de julho a setembro. I. C. longus L. 3. badins Boech. : C. longus Hrot. p. .'iT. Fre(|U('iile nos terrenos húmidos. 11. de maio a agosto. I-II. — Junca cie cheiro. C. esculenlus L. ; Brot. p. 58? Não raro nos (erreiios íreseos, cultivados ou incultos. Fl. de jidho a agosto. I. #* Soirpinae Filiréiia Uotlb. F. pubesceus (Poir.) Ktb. Ilab. em terrenos húmidos, |ian[anosos. Fl. de abril a julho. I. Kcír|»iis R. Br. (Sedas liypogynicas luillns Subgenero Isnlepis ^ \ Sedas liypogyiiicas :!-6 Subgenero Euscirpns 4 1 Espiga teniiiiial sulitaria sem bractea; 2 estigmas Sc /luitans L. (Espiga na axilla il'niiia braclea disposta coniu em eonlínua^'ão du caule 2 !l-3 espiguetas ovóides : plantas aunuaes 3 Muitas espiguetas renniilas ao capitulo glolxiso Sc. Iloloschoemis L. I Akenio um pouco coMi|irinii(lo c pontuado Sc. Savii. S. et M. Akenio trigouo c situado lonLíitudiíi.ilincnIe Sc. sclaceus L. 1 3 4 o Ihiflorescencia lateral 5 (Inflorescencia terminal com bracleas loliaceas Sc. iiiaritimus L. ! Colmo tri(pielri) 6 Colmo cylindricu ; estigmas 3 ; akenios trigonos Sc. lacuslris L. 6 76 ( Akenios rugosos transversalmente Sc. mua-onatus L. (Akenios lisos Sc. pungem L. Subgenero Isolopis R. Br. » Eleogiton Link. Sc. íliiiliins L.; Brot. p. o.'i. Frequente nos terrenos muito húmidos, nos pântanos. Fl. ilc abril a jullio. I. # Euisolepis Sc. Snvii Siel). et Maur. ; Sc. setaceus L. ; Rrot. p. 0.^ em parte. Frequente irns terrenos húmidos. Fl. de maio a julho. I-II. Sc. setaceus L. ; Rrot. p. (iS em parte. Não raro nos terrenos húmidos desde a costa até 1 :000 metros. Fl. em junho e juUio. 1. # Holoscboenus Hook. Sc. Ilolosihoenus L.; Hn»!. p. 35. |i. romauiis Koth. — Capitulo solitário, rente, por \ezes 2 pe- (jueiios j)edirellados. y. australis Koch. — Anlhela simples formada de capitules pe- quenos. Uni), nos terrenos areientos húmidos, dunas, pinhacs. Fl. de maio a junho. I. Subgenero Euscirpus # Schoenoplectus Uclib. Sc. mucronatus L. ; Brot. |). "jT. Freíjuente nos terrenos pantanosos, valias, etr. Fl. de junho a agosto. I. 77 Sr. lacuslris L. ; IJrot. p. TiS. Freíjucnlc nos [liiiitaiios, valias. Fl. eni junho e jnllio. I. Sc. pungens Nalil. líab. nos terrenos arenosos Ininiiclos. Fl. em juiilio e julho. I. * Phylloscirpus Dòll. Sc. marilimus L. ; Hrol. p. ,^J7. ITai). nas terras húmidas e em es|tecialicla(le nas proximidades do mar. Fl. de ahril a junlio. I. Kleocliurí.t» li. Hr. lEslignias á; IViicld oboviil pyilforme com ângulos olitusos... E.paiuslris R. Br. (Estigmas 3; IVuclo Iriíímio cuin ângulos agudos E. 'ii/ulliraulis Dietz. E. palustris l{. Ur.; Scirpus lacustiis L. ; lirot. p. 54. Hab. em terras muito húmidas, |)antanos, margens de rios. Fl. de ahril a jutdio. I. E. mullicaulis Sm. Hab. em terras arenosas húmidas. Fl. de março a junho. I. Subfani. Caricoideae * Rliinchosporeae Nees. Scliociiiis L. Sch. nigricans L. ; Brot. p. 54. Ilab. em terras arenosas não longe da cosia. Fl. de abril a agosto. I. eiafliiim U. lir. Cl. Mariscus (L.) R. Br. ; Schoenus Mariscus L. Hab. em terras húmidas, nos pinhaes não longe do mar. Fl. em ju- idio e julho. I. lthiiioliO!ii)4M'a VahI. lUi. alba (L.) VahI.; Schoenus albus L. Hab. nos terrenos arenosos húmidos. Fl. em junho e julho. I. 78 * Cariceae Carcx L. Í Espiga formada (ie espignclas lendo flores masculinas e femininas. llomostacliyae 1 Espipa formada de esiiiguctas, umas com flores femininas, oulras com flores mas- culinas Utierosrachyae 10 [Espiguetas com flores masculinas na (larle superior Acrarrhenac 2 1 (Espiguelas com flores masculinas na base llyponheiíae 6 (Espiguelas unisexuaes e andropynas líalarrhenae 9 ! Espécies rliizomalosas Chordorhizae. C. divisa Huds. Espécies cespitosas, mas não rliizomalosas 3 1 Espiga compacta Vulpinae 4 ( Espiga ramosa Pnninilalae. C. paniculata L. 1 Espiguetas nmito separadas ; utriculo sem nervuras C. díru/ío Good. (Espiguetas bastante próximas; utriculo com nervuras 5 1 Utriculo com o-7 nervuras nas faces C. vulpina L. (Utriculo com nervuras na face inferior C. muricata L. Espiguelas próximas 7 Espiguetas bastante distantes enlre si 8 4-6 espiguetas C. leporina L. 7 3 espiguetas C. lagopina L. [Bractcas eseamiformes; utriculo terminado em bico longo 2-fido. g I C. riliinala Murr. (Biacleas foliaceas longas; utriculo terminado em bico curto e inteiro. C. remota L. ! Espécies rbizomatosas; bractea curla; espiguetas grandes C. arenaria L. Espécies cespitosas de raiz fasciculada; bractea muito longa; espiguetas estreitas. C. longisela Brot. (Estigmas 3 11 10 (Estigmas 2 Limnonaslue 12 6 79 llUriculi) cdiii liii'11 ciirld iiílciro oii (•li:iiiri;ulo Cyslmtomae {'.] (Ulriculo eoiii hico Imigu i-lidd ou 2-(;iis|iHlaclo Odontoslomem: 18 12 , liracten inferior clic^aridí] (luatido iiuiilo ;i, extrciiiidadu da espiga iiiasciiliiia. C. stricta Good. 'Bractca infcrioi' iilli'a|iassaiido liaslaiili' a cspijía inasniliiia. . . C. Irhiervis Dosf. (Espigas iionualiiiciilc uiiiscxiiadas 14 13 (Espipas noriiialinciilc iiiasciiliiias na cxlivniidado C. umbiyua Liiik. 14 15 1 Muitas espigas masculinas i;; jUuia uniea espiga niasciiliiia K; íUlriculo elliptiro conipi iiiiido de faces convexas sem nervuras.. C. glauca Murr. jutriculo oval plano-convoxo com 3-5 nervuras, alado nas niai-gens e hispido nas ' fí"*i'i^ C. hixpiíla. /Ulriculo glabro sem nervuras: espigas femininas cvlindiicas compactas coui lon- 16 gos pedúnculos '. c. muxiwa Scoí). fUtriculo pelkulo ou pubescente 17 Escamas da espiga masculina obtusas C. llaUeiiunn Ass. Escamas de espiga masculina lanceoladas muito agudas C. depirsm Liuk. Espigas masculinas i ou '2 (raras vezes) 19 Espigas masculinas 2 a 5 c. riparia C.urt. Espigas femininas ovoide-ohlongas próximas da masculina 20 Espigas femininas compridas e distantes entre si 21 Utriculos rellectidos ipiando maduros; bico recurvado para baixo.. . C. Pava L. (Uiriculos patentes com bico liuo direito C. Oedrri Ebr. 1 Ulriculo sem nervm-as, reticulado-pontiiado C pniirtnta (!a\vl 21 jUtriculi) um poiu-o comprimido com nerviu'as 22 íUtriculo mullinervado 23 jutriculo 2-binervado; espigas femininas compridas; pedúnculo das inferiores ( bastante comprido C. binerris Sm. 1 Espigas femininas ovaes ou oblongas : pedúnculo da inferior curto. C. dislans L. (Espigas femininas cjlindricas, todas com longos pedúnculos 24 17 18 19 20 22 23 80 llJractea inferior herbácea de limbo mais eurto que a espiga ... C. laevigala Sm. 21 (Bracteas foliaceas muilo mais compridas que as espigas. . . C. pseudocyperus L. llomoslafliiac Fries. ACRARRHENAE FriCS. * Chordorhizae Fries. C. divisa Hiuls.: C. spicaln; C. li>bri(la Bml. |i. (i|. Hab. nas terras húmidas. Fl. de unirão a juidio. I. * Vulpinas Kiiiilli. C. vulpina L. ; Brot. p. 02. Hnl). iKis logares Iniinidos e sombrios, sebes. Fl. de maio a julho. I. C. inurieata L. ^. virens Kocli.; C. >irens Lamk.; Urol. |i. ()3. — FLscanuis Ic- mininas de còr esverdeada egual. Hab. nas terras relvosns húmidas. H. de iiiiiio a julho. I-II. C. divulsa Good. ; C. miirirata IJrol. ji. (i.3. Hab. nas terras mais ou menos húmidas. Fl. de maio a setembro. I. * Paniculatae Ivuiilli. C. paiiiculala L. ; Brot. |). 63. Hab. nas terras húmidas, margens de rios, valias, etc. Fl. de maio a junho. I. Hyporrhenae Fries. C. leporina L. Hab. em terras lunnidas, marpens de rios. Fl. de maio a junho I. C. echinata Murr. ; Brot. p. 6i. líab. em terras arenosas húmidas. Fl. de junho a agosto. 1. C lafjopina NA ahlenh. Hab. luis terras arenosas húmidas das montanhas. Fl. de junho a agosto. V. 81 HOLAURIIENAE FliCS. C. .ircnatii-i l>. ; Hrnl. |i. (i I . Ilíili. ii;is niciiis lia cosia e nos li-iienos liiimidos |iroxirn(is. Fl. de maio a julho. I. C. loMgiseta Brot. liai), nas íciras húmidas e somhrias. Fl. de março a junho. I. Ilolcroslaclijeac Fries. LiMNONASTAE Rclllj. « Caespitosae C. stricta Good.; C. caespilosa Brot. p. fiS. Hab. em sitios luimidos. Fl. de maio a jullio. I. # Vulgares C. trinervis Dogl. liai), nas terras arenosas húmidas próximas da costa. Fl. de maio a julho. I. C^sloslomae Nym. « Montanae Fries. C. amhigua Link. Hal). nos logares húmidos e sombrios. Fl. de abri! a maio. I. C. llalleriana Ass. Hab. em terras calcareas. Fl. em março. I. C. depressa I.ink.; C. dimorpha Brol. p. 61. ll.d). em logares sombrios e mais ou menos húmidos. Fl. de março a juidio. I. C. hispida Sildir. Ilab. em terrenos húmidos, margens de rios, valias. Fl. de abril a setembro. I. 6 xxu 82 C. glauca Murr. ; Brol. |i. (i7. Hab. em terrenos calcareos. Fl. de abril a setembro. I. Odontoslomeae Frias. # Frigidae C. Oederi Elirh. Hab. nos logares liumiiloí'. Fl. de maio a junho. I. C. liava L.; Hrot. p. (5i. Hab. nas terras húmidas das llorestas. Fl. de abril a jnnlio. I. C. [lunctala Claud. Hab. nos logares mais ou menos húmidos. Fl. de maio a junho. I. C. distans L.; Brot. p. 65. Hab. em terras húmidas. Fl. de abril a agosto. I. C. bincrvis Sm. Hab. em terras arenosas húmidas. Fl. de maio a junho. I. # Strigosae C. iaevigata Sm.; C. palula Schkulir. ; Brot. p. G6. Hab. cm terrenos húmidos, lameiros. Fl. de maio a junho. I. C. máxima Scop.; Brot. p. 6o. Hab. em lugares húmidos. Fl. de abril a junho. I. * Reversae Asclius. C. pseudocyperiis L. Hab. nos logares Immidos riào longe da costa. Fl. em juidio e ju- lho. I. # Vesicariae C. riparia Ciirt.; C. rufa Brot. p. 66. ah. nos maio. I Hab. nos logares húmidos não longe da cosia. Fl. th' abril a 83 Serie S|>nthlHorac ' Kspecies monoicas; flores (lis|)ostas cin cspailiL-e involvidas por tima espalha praiidc ; flores feniiniiias coiii ovário 2 ou ;!-locular, eoiu eslyleie curlo ou iiullo; fructo carnoso. Plantas torreslros Fain. Aruccae. líspecics UKinoicas ; llores nuas involvidas por uma csiiallia ; llòr masculina re- duzida a lun estauic, a feminina a um (jvario unil(>cular com estigma quasi renlc. l'e(|ui'nas planias ílucliuuiles Fam. Lemnaceae. Fain. Araceae I Espalha enrolada em f(iiiiia de cartucho Arvm L. (Kspatlia formando luljo na paite inferior Arisamm Targ. Tozz. /\ 1*11 111 L. A. italirum Mill.; A. vulgnre, g. ilalicum Brot. II, p. 381. Muilo vulgar nos lerretios cultivados, sombrios e frescos. Fl. de março a maio. I. — Jaro ou pé de boi. ^■'isaraiiii Torg. Tozz. A. vulgare Targ. Tozz.; Arum Arizarum L. ; Brot. II, p. 381. Frequente rins terras cultivadas, nas vinhas, encostas, etc. Fl. de fe- vereiro a março. I. — Arizaro ou capús de fradinho. Fam. Lemnaceae [Peiíuenas plantas (t""" 1'""',.^) (piasi hemisphericas sem raízes. II. Woiffioideae. Wollfia Hork. ( Plantas de 2-10""" com raizes I. Lemnoideae 1 1 !Uma única raiz Lemna L. Muitas raizes Spirodelta Schl. ' Pereira Coutinho — Boi. da Soe. Biol., XV. S4 1. LemDOldeae Spiroiléla Srlileid. S[). poljrrliiza (L.) Schleid. Ilab. nas aguas estagnadas ou IcviTiuvite concilies. V\. de marvo a junho. I. Lciiiiia L. 1 Ovário loviilado: ovulo horizontal; fiuclo indohiscontc : fronJi- crini ilua? fendas laleraes liijdróphnre Hall. 1 Ovulo 2-7-ovulado; óvulos direitos, reflectidos; fructo dohiscpnle. Tetmalóphace Sclil. 2 1 [Frondes planas oblongas, pecioladas, em grupos de :t, uma cenlral c as duas la- teraes em cruz. Planta submergida, lluctuante só na época do floração. L. Iristtlca L. /Frondes arredondadas planas nas duas faces não pecioladas em grupos de 3 ou i. Planta sempre tliicluante, /.. minor L. a l Frondes ovaes grossas esponjosas muito convexas na face inferior e reunidas por j alguu) teni|io a 2-4 L. yibba L. Iltdrópbace Hall. L. trisulca L.; Brot. I, p. 26. Ilab. lias aguas estagnadas ou pouco correntes. Fl. de março a abril. I. L. minor L.; Brot. p. 26. Muito frequente nas aguas quietas. Fl. de março a juidio. I. — Len- tilha daijua menor. Tclnialòjiiiacc Sciíleid. L. gibba L.; Brot. p. 26. Frequente como a espécie anterior. Fl. de março a juiibo. 1. — Len- tilha d'agua. 85 II. WoliTioideae \%óiniti lloik. W. arrhiza (L.) Wimm.; Lemna arrliiza L. ; Brot. p. 20. Híil). nus nfiiins (|iiiotiis oii com poiícd movimenlo. Fl. de março a junho. I. Serio Liliillornc jPcrianthn lílnm.iriMi oii p(M;iloidco, com 6 tepalas em dois vcrtipillios; C eslamcs; 1 ov;iri<) iMii tjiTíil .'!-li)i'iilar í il'i'ii;iMllio |i('l:il(ii(l('ii, ciiiu (i icpiilas em dois verliciilii)s; 3 estames; ovário infe- ( lior Subserie III. Iriílineae. 1 IPerianlIio gluniaceo regular Subserie 1. hmcineae. (Periaiitbi) pctnloidco regular ou lirevenicnte irregular . . . Subserie II. Liliineae. Subserie Junclneae Fam. Juncaceae * 1 Capsula 3-locular : sementes numerosas Junais L. (Capsula I-ioeular; sementes 3 inseridas na base da capsula Luzula DC. •Iiiiieiis L. I Flores isoladas ou agrupadas raras vezes, mas não em capitulo 1 (Flores agrupadas forntando capitiilos ^ ( Folhas setaceas Pohpliylli. { Folhas radicaes reduzidas á bainha Genuini. j Limbo das folhas mais ou menos nodoso Septuli. ( Lin)bo das folhas não nodoso 3 (Folhas subcylindricas, cheias, terminadas em ponta aguda Tltalassici. ( Folhas graminiformes canaliculadas, mais curtas (jue o caule Graminifolii. ' P. Coutinho — Boi. da Soe. Brot., VIII. 86 i. Poiophylll Espécie percDnal rhizomato?a J. squamosus L. Espécies annuacs roíii raiz fiiinisa 1 Folhas perigonaes quasi egiiaes ; capsula globnsa J. Tunageja Elir. jFulIias peiigunaes deseguaes (as 3 externas maiores fjue as 3 internas); capsula ( obkmgo-ovada J. bufuitius L. 1 J. bufonius L. ; Brol. p. 5 li. a. genuinus. — Follias linear-setaceas em pequeno numero; dores solilnrias. 3- foUdsiis Desl". — Folluis molles planas bastante numerosas; llon-s solilnriíis. y. fascicithitiis Kocli. ; .1. Ii\liridus Brot. p. 513. — Flores agru|)adas. Hab. nas terras bumidas inundáveis no irnernn. Fl. de innr(.o a maio. I. J. Tanageja L.; Brot. p. .512. Hab. nos terrenos húmidos inimdaxeis. Fl. de innio a junho. I-VI. J. squarrosus L. ; Brot. p. 512. Hab. nas regiões montaidiusas. Fl. de juidio a julho. IIl-VI. 2. Genuini Í Caule fistuloso ; estanies 6 J. inflexus L. Caule não fisluloso ; estames 3 i l Caules (frescos) lisos; (seccos) levemente estriados J. e/fustis L. (Caules (frescos) estriados; (seccos) subcanellados J. conglomerai us L. J. inllexus L. a. genuinus. — Bainhas airopurpureas hisidias. 3. Trinieni Coul. — Bainhas levemente alouradas e quasi sem lustro. Hab. em terras húmidas, margens de rios. Fl. de maio a julho. I. 87 J. cíTusiis L.; Krot. p. 511. 1 iorin. laxlfjorns. — Indorescencia ampla ramificada, ramos ca- pillares lloxuosos. loim. lypicus. — liillorescencia menos ampla de côr esverdeada i' ((111) as llores mais allastadas eiilrc si. form. cumpaclus. — Inllorescem'ia muilo conlraliida. Hal). nos terrenos húmidos. Fl. de maio a junho. 1-IV. J, confílomcratus L. ; Hrot. p. filO. llab. nos terrenos pantanosos, valias. Fl. de abril a junlio. I. 3. Thalassici ICjipsiila oval-siihgldliosa de coiiipriíiiciito (lii|ilii do perigoneo J. acutns L. I Capsula clliplica, dn ("(niipriíiRTitíj d(j p(.'riijoiu'o J. mitritimus Ijamk. J. maritimus Lamk. : Brot. p. 510. llab. nas areias da costa e em terras próximas. ¥\, de fevereiro a junho. I. J. acutus L. ; Brot. p. 509. llab. nas terras pantanosas do littorai. Fl. de maio a junho. I. 4. Septati ÍEstames 3 1 Eslames 6 3 (Capsula aguda 2 ( Capsula obtusa /. supinus Mneh. (Capsula mais curta que o perigonco J. pygmeus Rich. (Capsula egual nu mais comprida (pie (i (lerigdneo J. valvatus lAuk. IFdllias (iMiKirpliicas J. heterophytlus Desf. ( Folhas todas eguaes 4 1 Folhas perig(jnaes (pelo menos as interiores) obtusas 5 ( Folhas perigonaes todas agudas 6 88 Capsula pequena ovoide-lanceolada apiculada, egualando o perignneo. J. oblusifolius Elir. Capsula lustrosa niurronada, mais comprida que o iieriponeo. . J. fiiiinilaUis L. Espécie estolhosa; folhas poiigonaes sensiveiínenle eguaes.. J. Fonlanrsii J. G. Espécie rhizomalosa; folhas perigonacs interiores maiores que as exteriores. J. aculi/loriis Ehr J. supinus Mtifh. a. (jeiíuluus. — Caules levemente bulbosos na base; ca[)itulos de í-í-l ílores. 3. Wcluilschli Hoclisl. — Caules niliilanienle bulbosis; capí- tulos em f;etal multillures. y. aqualllis (Iren. — Caules muito compridos (luctuantes; folbas subcapillares. Hab. nos terrenos bumidos inundáveis, lagoas 'j). Fl. de maio a junlio. I-VÍ. . oblusillorus Kbrb. ; J. silvaticus Brol. p. 517. Hab. nas margens dos ribeiros. M. em jutdut e julbo. I. . pygmaeus Hicb. ilab. nas terras bumidas inutuLneis no inverno. Fl. em maio e ju- nbo. I. . vaivatus Link. ; J. ecliinnloides lirot. p. .-ilS. Hab. em terras bumidas, margens de camiiilios. Fl. em juidio e ju- lho. I. . betero|)b\llus Pesf. Hab. nos panianos, aguas correntes, margens de rins. Fl. em maio e junho. I. . articulatus L. ; .1. lampocaipus Fhrh.; ,1. aipiaticus l)n>[. ji. .'ilT. líab. cm terras húmidas. Fl. em maio e junlio. 1. . acutillorus Ehr. a. genuiiius Coul. — Caule e r(illi.i> lisas ou !(Menu'nte e>tria- das. p. rugosus Stend. — Caule e folhas transversalmente cscamoso- Hab. em terras húmidas. Fl. x. em jindio e julho; 3. em maio e junho. I. J. Fontanesii Gay. Hab. em terras húmidas. IL em maio. I. 8!) i). Graminifolii .1. cnpilatiis Wcig.; ,1. f^ríicilis IJrot. p. ')12. llíil). em terras iiiinidavcis, margens de caminhos. I''l. ciii abiil e maio. [-II. Ijíiziila DC. Sciiicntes cdin ;iiipondicLí ciii fiiniia il(^ aza no Vfiiicr. Iiilldrcsccncia miiliclli- 1 roíiiie 1. liciodes. jSenieiites com a|i|icii(lici' alloiiiíailu na hasc. Iiilluroscencia em cvirifira panicii- lada III. Ilijiniiiiílcs. Sementos sem appiMulicc nu muilo reiliiziíio. Flores reunidas em eapítiilos dis- > postos cm espiga oii uiiilii^lla II. Anitietuea. I. Pterodes L. Forsteri (Sm.) DC; Juncus vertialis Brot. p. .51o. Hab. nas llorestas e em regiões montanhosas. Fl. de março a maio. I-II. II. Anthelaea IFollias largas c compridas; panicula aiii|ila L. silralicn Gaud. (Foliias estreitas; plantas pe(|iienas 1 jBracteas e tepalas hrancas : panicula condensada L. hiclm E. May. 1 ) (Rracteas e le|ialas avermelhadas; panicula laxa E. purpúrea Mass. L. silvatica (Iluds.) Gand. ; .íuncns maximiis Brot. p. 515. Ilal). nas regiões montanliosas hiimidas. Fl. em junho e jullio. III-IV. L. láctea (Lk.) K. Mey.; .1. stoechaclanthos Brot. p. 514. j3. veluúua (.1. Lange) Cont. — Folhas estreitas canalicidado- mvolntosas, com a pagina inferior densamente coberta d'nin tomento Iiranco. Hab. nas regiões montanhosas. Fl. em junho e julho. IV. L. purpúrea (Buch ) .Mor. Hab. em terras arenosas áridas. Fl. em abril. I, 1 90 III. Gymnodes [ A|ipt'nJice d;i scnienle eiirlo L. caespilosa Hiclit. ( Appendice loiígu 1 I Antheras 3-4 vezes niiiis compridas que os filetes L. campestris DC. I Aniheras de comprimento egual ao do filete L. nmUiflora Lej. L. campestris (L.) DC; .hiricus ramppstris a. L.; Brot. p. 51 í. Hab. nos terrenos relvosos, priulos, ctc. Fl. de maio a jiiniio. I-IV. L. multiílorii (lloffm.) Lej. 3. congesta .1. Kocli. — Inllorescencia um pouco condensada; folha lloral muito mais comprida que a inllorescencia. Ilal). nas t('rras relvosas, mais frequente nas monlaniiosas. Fl. de março a julho. I-llI. L. caespitosa (E. Mey.) Richter. Mal), nas altas regiões montanhosas. Fl. de junho a agosto. IV. Subserie Lililnoae 1 úvario 3-locular superior Fam. Liliaceae. I Ovário 3-loeular inferior 1 I Flores 1- sexuaes . . Fam. Dioscoreaceae. 1 (Flores hermaphrodilas; estames 6 Fam. Amaryllidaceae. Fam. Liliaceae ' Plantas caulescentes ; folhas caulinares i Plantas acaules ; folhas radicacs 2 1 [Caule ramoso; folhas escamiformes substituídas por cladodios aciculares ou fo- 1 liares V. A^-pariigoidcae. (Caule sarmentoso; folhas grandes com nervação reticulada... VI. Smilacoideae. > P. Coutinho — Boi. da Soe. Brot., XIII. 91 1 3 eslyletes livres I- Mdanthoideae. ( 1 eslylete 3 [Plantas com bolbo 4 3 Plantas sem bolbo : raiz lliirosa mi tubcrilnrnic 11. Anphoddoidrae. 4 iSciiiLMÍlcs plíin.is (iiscoidrs IV. Lilioidcfic (Seiíiciites globosas Ill- AlUoidme. Subfam. I. Mki.antiioidf.af. 1 Espécies com rliizoina 1. Tofieldieue. 1 j Espécies com bollio II. Colchirene. 2 (Flores licniiapliioililas ; anlÍRTas siiliiiitnirsas lineares Narthecium Mohr. 1 (Flores polygamieas ; aiillieras extrorsas, ni-hiculares l eratrum Tom-nf. 2 [Tubo (lo periaiUho longo; formaJo pelas unhas das tepalas encostailas umas ás ) outras ." Mrmidera Ham. (Tubo lio perianllio longo, formado pelas unlias das tepalas soldadas entre si. Cokhlcum L. * Tofieldieae i^arfliécitiin Molir. N. ossifrageum (L.) Huds.; Antliericum ossifrageiím L.; Brot. p. 534. Gerez (Brot.); Serra da Estrella (Link.). Fl. em junho e julho. IV. %'cráti'iiiii Tournf. V. álbum L. ; Brot. p. 604. Serra da Estrella, no Valle da Espera (Brot.). Fl. em jiuiho e ju- lho. II. # Colchiceae lleroiitlern Bam. M. nioiitana (L.) Lange. b. huJImcndioides (Brot.) Steud.; Colchicum bulbocodioides Brot. p. 597. Frequente tanto na região inferior como nas montanhas. Fl. de se- tembro a outubro. I-IV. 92 Cóloliioiíiit I.. C. autumntilc L. ; C. miillillonim Brot. p. 597. Hiil). terrenos frescos da regiSo inferior. Fl. de agoslo a outubro. I. Sllllfilin. 11. AsiNKlIiKI.IIIDICAIC # Asphodeleae I .Vntlicras dorsilixas * Asphodelinideae. ÍAntheras basifixas (ou dorsifixas), sciido a ligação fom o fllele muito perlo da I base Anlhericeae. * Asphodelinae Perigonco infiindilmliforme de pétalas libres mas formando um tubo na base; capsula foiíi :i augiilos Paradisia Brot. Perigoneo com as tepalas perfeitamente abertas; capsula quasi globosa. Aspltodelus L. ^%S|»lió iiiin.) A. albiis Mill. 1 2 (Capsula obovoide-globosa, pequena (u-8 mm.) A. microcarpus Viv. A. ocridentiilis 1'. Cout.; A. ramosus Brot. p. .^524. Ifal). nos terrenos incultos. Fl. de fevereiro a maio. 1. — Abrolea, (íamões. A. all.us Mill. liai), nas regiões mais uu menos montanhosas. Fl. de abril a ju- nho. Ml. A. microcarpus Salm. et Viv. [i. aeslivus Brot. p. 325. Ilab. nos terrenos incultos. Fl. de abril a setembro. 1. 93 A. Ilsliilosus L. ; Brot. p. 25. Frequente nos terrenos incultos e áridos. FI. de fevereiro a maio. I. I*arau ;i liraclcas largas 1 (Flores em cacliu, lendd junto á base 2 lirafleas estreitas Gaijea Salisb. [Plantas com clieiru alliaceo. Est\ lele gyiioljasico Alliitm L. (Plantas sem cheiro alliaceo. Estylete apical Nolhoscordum Kth. 1 C«!ng;en Salisb. G. teiiuis Terraciano '; Oriíilhogaliim luloimi Brot. cm parle. I, p. 529. Hab. nas montaidias: Serra da Eslrella, iia região das lagoas. Fl. de março a junho. Ill-lV. .411ÍIIU1 L. [Filetes dos estames 3-cuspidados A. Pornim. 3 (Filetes dos eslaioes simiiles 1 ! Espécies com rhizoma, a que estão ligados IjoHjos B. Rhiziridium. Espécies sem ihizoma 2 • A. Terraciano — Boi. da Soe. Brot., XX. 2 3 94 [Bracleas do invólucro terminadas em ponta longa ultrapassando as flores. ) C iítUTOspatlia. (invólucro mais curto que as flores D. Mulium. 5 l Folhas planas A. Ampeloprasum L. 1 Folhas cylindricas fistulosas 4 Divisões lateraus dos filetes mais compridas que a media antheri forme. A. fineate L. Divisões lateraes dos filetes eguaes em eompiimunlo á media. .1. sphaerocephalum L. M 6 [ Corolla de côr amarella A- sliamineum Bss. et Reut. CoroUa de côr branca ou rosada 6 Corolla perfeitamente branca A. neapoliianum L. Corolla mais ou menos rosada 7 Í Folhas lineares niio careuadas; lepalas não se tornando rijas depois da fecunda- ção A. rosettm L. Folhas perfeitamente carenadas; tepalas lornaudo-se rijas. A. massaessylum Batt. et Trab. A. Porrum A. vineale L. ; iJrot. |t. 543. Vulgar nas vinhas, terras arenosas. TI. cm jiiiilio e jullm. I-III. A. s|iliíieroce|)l)a!um L. ; Brot. p. 542. Ilab. nus terrenos lultÍNados. Fl. de maio a setembro. I-U. A. .\m|ielo|)ríisutn I.. Frequente nas terras cultivadas. Fl. de abrd a agosto, l-lll. — Por- ros bravos. B. Rhiziridium A. \irtorÍMlis L.; Brot. p. ."MO. Ilalj. nas regiões inonlardiosas. Fl. de junho a agosto. IV. C. Macrospatlia A. paniculatum L. ; Brol. p. 543. 3. palleus (Brol.). Ilab. nos terrenos áridos, paredes velhas, ele. Fl. de maio a agosto. I. 9S D. Molium A. straminoum Bss. et Ueiil. llab. iiiis icf^iòos monliiiilios.is. Serrii da Estrella. Fl. em junho. III. A. ncnpolilíuiiim Cyr. liai), nos terrenos inciillos. Fl. de fevereiro a mar(;o. I. A. inassaessjinni Hall. e( Trai). liai), nas terras incultas. Fl. de abril a junho. I. A. roseuin L. ; Brot. |). .^i47. Frequente tanto nas terras cultivadas eonio incultas. Fl. de março a maio. I. rao'irks(r. ; V. Melea;.'ris Brot. (parle), p. 520. Ilal). nos terrtMios incultos. Bussaco c serra da Estrella. PI. de abril a juidio. 1-VI. Túlipa L. T. australis Litik., p. montaiia \N illk. Hab. nas regiões niunlanbosas. Fl. de março a junlio. l<]i*yllii>oiiíiiaii L. ]•>. deiis-canis L. ; Brot. p. 521. Ilab. em terras montanhosas. Serra de Miranda. Fl. de abril a maio. 1. * Scilleae Ur;$íitoa Steinh. U. Siilia Slciíili. ; Scilla marítima L. ; Ornithogalum maritimum (Tournf.) Brot. p. 533. Vulgar nas maltas, terras incultas. Fl. de agosto a outubro. I. — (^ebola albanã. feíoilla L. l Perigoneo cstrellado I. Euscillu. 1 (Ptírigoneo canipniiulado II. Kmlytnion. 4 Biacleas cguaes a inelade do pedicello ou maiores 2 Bracleas miiilo mais curtas ()ue o pedicello ou nullas 3 Ilullorescencia cm cacho compacto eonico; folhas largas; bolbo grande. Sc. peruviana L. Inllorescencia em cacho corymbiforme de poucas flores; follias estreitas; holLo pequeno Sc. lenia Iluds. 97 [Braclu;is de 4-7 inui. ; uma lullia uiiica (raras vozes 2). . . Sc. monophijllos Link. (Braeleas iiullas; lullias apiiarucciídd dipois da lloraçao Sc. aulumnalis L. 4 jPeriguneo i'yliiidrii'n inclinado rnni as [opalas rociirvadas na ponta. J ' iV'. nonsciipla (L.) H. et Lk. (Perigoncii ranipaiiiilado, mais oii monos levantado Sc. hispânica Mill. I. Euscllla Sc. atilumnnlis L.; lírol. |). í)27. Milito viilj;ar cm (erras arenosas incultas. Fl. de agosto a outu- bro. 1. Sc. |)eriivianii L. ; Brot. p. 526. Subespoiítaiiea em terras húmidas e férteis. Fl. de março a maio. I. Sc. vcriia lluds , í. major Bss. Hab. em terrenos arenosos e frescos. Fl. de abril a juidio. I. Sc. monopliyllos Link.; Sc. pumila lirot. p. 527; Phyt. Lusit. I, p. 113. Vulgar nos terrenos incultos. Fl. de fevereiro a junho. I. II. Eadymion Sc. hispânica Mill. ; FIjacinlhus cernuus, var. campanulatus, var. rn- cemo minus cernuo Brot. Phyt. lusit. I, p. 115. Ilab. nos terrenos relvosos. Fl. de março a juidio. I-II. Sc. noiíscripta (L.) H. et Lk., p. cernua; Ilyacinthus cernuus, var. ra- cemo plus cernuo Brot. PhU. lusit. I, p. 118. Ilab. nas regiões montaidiusas. Serra da Estrella. Fl. de março a junho. 11-IV. Oi'iiitliógaliaDit L. I Tepalas com nma risca vento ao moio 1 (Topalas unicolores II. Camélia Salisb. [Indnrosconcia laxa, qiiasi corymljifornic ; pedúnculos desegnae?. j I I. Heliocharmos Wk. (inlloresccncia mais ou monos comprida III. Beryllis Salisb. 7 xxii 98 1. Hellocharmos Wk. O. uml)t"llatiim L., 3. lonfiebracteatum Willk.; IJrol. p. 521. Nào run» nas terras c•ulti^a(las e ainda cm terrenos áridos e estéreis. l"'l. de março a junho. I. — Leile de (jdlliuha. II. Carnella Pari. O. arabiciim L. ; Brot. p. ?i.'5 1 : IMiyt. Iiisil. I, p. IO,"), lah. ín. llab. nos terrenos incultos. Fl. de março a maio. I. III. Beryllis Salisb. .'Flores poucas (2-3, raras vezes mais) quasi rentes: follias mais comprida que o 1 caule U. unifutinm (I,.) Ker. (Flores numerosas (15 ou mais); folhas egualando o caule. 1 0. snbrucuHutum l\. el C. \Flures uunierusas em cacho ailongado 0. narbonense L. O. narbonense Brot. p. 532. Frequente nas searas. FI. de al)ril a junho. I. O. unifolium L.) Ker.; O. nanum Brol. |). 529. Vul^'ar nos pinhaes, gandaras, terras arenosas. Fl. de abril a ju- nho. I-IV. O. subcucullatuni Kouy et De Coincy ; O. naiiuin, var. 2; Brot. p. 29. Hab. nos pinhaes, gandaras, etc. Fl. de abril a juidio. I-IV. ■lúscari Mill. ! Flores terminaes estéreis com pedicellos curtos I. Botnjantliiis Klh. Flores terminaes estéreis numerosas o com longos pedicellos. 11. LcopolJia Pari. 1. Botryantbus Klh. M. raremosum (L.) Mil!.; Ilyarinthus racemosus L.; Brot. p. o.'í7. Vulgar nas terras cultivadas, \inhas, etc. Fl. de março a maio. I. 99 II. Leopoldia 1'ail m. coinosum (L.) Mill.; Ilyaciíilhus comosiis L. ; Hrol. p. f)3(). Muito viilfiiir ims terras culiivadas e incultas, vinlias, etc. Fl. de março a juiilio. I. — JdcitUho das searas. Siibfam. V. Aspaiiac.oideak (Caule Icnlioso; folhas uscamifonnes; ramúsculos aciculares agrupados. ) Asparageae. (Caule herbáceo: folhas normaes; tlores herniaphroditas Polygonateac. * Asparageae 1 Phyllodios aciculares Aspai-agus L. ( l'li\ lloJios foliaceos Riiscus L. i%S|»arag;iis L. [Phyllodios agrupados curiós ; pedúnculo não articulado A. acutifolius L. jPhyllodios agrupados compridos (."i-áO mm) deseguaes ; pedúnculo articulado no ( meio ou mais abaixo A. aphyllus \.. A. apliNllus L.; Brot. p. 523. íorin. mivroclddos IJrot., var. 2. — IMijllodios mais finos e mais turtos (5-10 mm.), forin. macidclados. — Plnllodios mais fortes e mais compridos (10-20 mm. . Freijiioiite nas terras áridas, seijes, ele. Fl. de jutdio a outubro. I. — Comida maior, espargo maior do vionle. A. acutifolius L. ; Hrot. p. 523. Hal). em torras áridas, sebes, ele. Fl. de março a jullio. í-ll, — Corruda menor, espargo menor do muiile. 100 Rusciis L. R. aciileatiis L.; Brot. p. 71. Nuo raro nas sebes, inattas. Fl. de mano a jtinlio. I-II. — Gilbar- beira. * Polygonateae Polyii;«uintiiiii Adans. 1'. olliiiiiali' Ali.; Convallaria Pohfionatiim L. ; Hrol. p. 'VM. p. amIjKjuum Litik.; C polvgdiiatiiii), var. Hiut. |). 538. Não raro espntialinciilc nas lloreslas das regiões nioiitaidiosas. Fl. de março a julho. I-H. Subiam. VI. Smilacoide.\e Suiilux Tournr. S. áspera L. p. nigra (Cius.); Smilax áspera Hrot. p. COi. Vulgarissima nas sebes, muros, matagacs, etc. Fl. de agosto a no- vembro. I. Fam. Amaryllidaceae ' (Plantas buibosas ; folhas radicaL's delgadas Aimiryllioideae. l (plantas não buibosas; follias grandes, grossas, denteadas cm roseta radií-al. Agavoideae. 1 ICorôa nulla : tubo nniitu curto Amaryllideae. 2 (Coroa dislinda : tubo bastante comprido Kurcisseae. 3 IPeriantho actinomorphico : anlheras abrindo por poros terniinaes. . Galanlhinae. 2 |Perianllio zygomorphleo; antbcras abrindo por 2 fendas Amaiyllidinac. Estames inseridos nas paredes do tubo Narcissinae Link. 3 Estames inseridos na boca do tubo Pnncratiinae Pax. ' J. lienriíiues — Boi. da Soe. lirot., V. 101 Subiam. Amaryllidoideae 1. Amaryilideae J. St. Ilil. » Galanthinae IjCiicójiiiii L. (Espatlia moiiophylla L. auttmnale L. (Espalha dipliylla /.. trichophyllum Brot. L. Irichopliyllum Brot. p. 532. liai), nos terrenos incultos. FI. na primavera. I. L. auliimnale L. ; Brot. p. 352. Vulgar nos terrenos incultos. Fl. de setembro a novembro. l-II. * Amaryllidinae iliiin ■■,>!! is L. A. Bulladona L. Subesponlanea. Fl. de agosto a setembro. 1. — Belladona. 2. Narcisseae Endl. * Narcissinae IVarcissiis Tourní. I Coroa grande obconica; laciuias do perigoneo estreitas mais curtas que a coroa. Subgen. Coibularm Haw. Coroa cylindrica ou cupuliforme Subgen. Eunarcissus Pax. 1 í Coroa cylindrica egual em comprimento ás iacinias do perigoneo ou mais. j ) Ajax Haw. (Coroa cupuliformo mais curta que as Iacinias 2 2 ILacinias do iierigoneo reflectidas Ganymedes Haw. ( Lacinias patentes era forma de estrclia Hemiione Haw. i 102 Subgenero Oorlmlai^la Haw. N. Bulbocodiíim L. ; Brol. p. 550. p. nivalis GiíkHs. — Pliiiita de pequenas dimensões, escamas (lo bolbo brancas. Viiljiar (Mil terrenos diversos. \ variediíde 6 das serras altas. PI. de fevereiro a junho. I-III. Suligunero H;uiiar>cissui!> Pax. # Ajax Haw. N. pseudo-Narcissus L. : Bmt. p. 'iiO. |í. miuor (L.). — Planta de menores dimensões. liai), nas terras relvosas um pouco húmidas. A variedade é das altas montanhas. Fl. de abril m junho. I-IV. « Ganymedes ! Folhas (^om a margem inteira 1 Foltias planas com a margem irregularmente denteada A', scaberulus J. H. ! Folhas subcyllndricas com 7 a 9 estrias no dorso .V. triaitdnts L. Folhas quasi planas com 4 estria» I)rincipae^ no dorso A', calathinus L. N. calathinus L; N. redexus Brot. (em partií), p. 550. Hah. em peral nas terras jiraniticas. Fl. de fevereiro a maio. I. N. Iriandrus L.; N. rellexiis Brol. (em parte). ^. coitcolor Kavv. — Toda a fíòi amarella. Mal). lias serras. A variedade eneontra-se nn I.ouzii. I'"l. de março a abril. MV. N. scaberulus Henri(]. Ifab. nos terrenos incultos em OlÍNcira do Conde. Fl. de mar(,o a abril. I. 103 * Hermione Ilav. N. Tiuzela L. ; linú. p. 551. Ilab. nas leiras frescas incultas. Fl. de fevereiro a abril. I. * Pancratiinae l*nii<'rnHuiii I.. I'. inarilimum I..; Brof. [>. .^j.')3. Vulgar nas areias lia cosia. Fl. desde maio. I. — Lirio das areias. Subfam. Agavoideae 1'ax. A^avc L. A. americana L. ; Bnil. |). .^39. Subesponlanea esiiecialmente nas sebes. I. — Piteira. Fam. Dioscoreaceae '■'aiiiii cimlia. Homule i Marat. Crocus L. ÍSpatha basilar nulia. Floração na primavera Kudi flori C. carpctanus B. et R. Spatha nascendo da base do escapo. Floração autumnal Iinolucrati. l Folhas 3-5 do comprimento das flores C. Clusii Gay. Folhas 3 muito curtas na occasião da floração C. asíuricus Herb. A. Involuorati C. asíuricus Herb. Ilab. nas repiòes altas. Serra da Kstrelln. Fl. no oulomno. VI. C. Clusii fiav.; C. aulumiialis Hrot. p. i9; V\n[. H, p. -iO, tab. 9i. Vulgar desde a costa até 1000'" nos terrenos áridos, |)inliaes, etc. Fl. de setembro a dezembro. I. B. Nudiflori C. carpctanus Bss. et Reut. llab. nas regiões monluniuisas. Serra da Fstrelia. Fl. de março a julho. II-III. Iloiniiloa Maratti K ITubo do periantho menor de (jue '/i do coiiiiiriíiicnlu lula! ircslr. lin-vilnliiffrae. R. uliyinosa Kz. Tubo do perianlbo mais comprido de que '/4 do comprimenlo tolal d"estc. iMngUubiferne. 1 « G. Sampaio — fio/, da Soe. Brot., XXI; Dr. A. Béguinot, XXII. 105 IBmcliM sii|H'riiir lia siiatlia coiii rslreila iiiaríçcin eseariosa... R. ramifíora Tuii. 1 (Braelea superior da spallia coiii larga maigciii eseariosa. . R. Saccardoana Bég. U. iili;;liiosa Kiinzc. l'riM]iiciile iMii lodo o paiz. Fl. de tVnereiro a maio. I-IV. 1{. raiiiillora Teu. Terrenos .seccos e áridos. Fl. do fevereiro a maio. I. H. Saccardoana IJég. Terrenos seccos. F'I. em março e ahril. I. Subfam. Iridoidrae Pax. ■ris L. ! Espécies rliizonialusas I. Huiiis. l Espécies bulbiferas 5 iTepalas exteriores com uma iiiilia ilc pellos e rellectidas 2 (Tepalas exteriores glaljras e patentes 4 /Flores brancas com os pellos auiarcllos. (piasi renli'S /. porentina L. a I V. albescens Lange. (Flores violáceas , 3 1 Flores 1 nu 2; caule simples ou com um rauio apenas /. biflnra L. Flores 3-4 : caule ramoso /. (jermanica L. (Flores aniarellas : planta aquática /. pícudacorus L. 3 4 S (Flores com as tepalas exteriores azuladas, as interiores amarellas. /. foetidissiiiHi L. 1 Estamos lilires II. ninphane — / lusiranica Ker. (Estanies aglutinados com o estylele: um ou dois bolbos sobrepostos. III. Gyiianiiriris — /. Sizinj7ichiu7H L. I. Euirls lleiílli. et lloik. I. billora L. ; I. subbillora Brot. p. .'iO. Frequente nos terrenos calcareos incultos. Fl. de janeiro a abril. 1. — Lyrios roxos. 106 I. Germânica L. llnl). nos logares hiimiilus, sebes, ele. Fl. de março a abril. 1. — Lyrios roxos. I. Ilorciitiiia L., \ar. albicans Lange; I. sambucina L. ; lloribus albis Hrot. [t. 51? Ilab. nos tcrrciiri'* incultos calcaieos; raro. Fl. lic março a abril. I. — Lyrios branros. 1. |)S('iKlacoriis L. ; IJrol. p. 51. Frequente nas valias, loj;ares pantanosos ou muito húmidos. Fl. de abril a junho. I. — Açoro bastardo, lyrio amarello dos paulauos. I. fíielidissima L. ; 1. foctida Brot. |). .'12. Ilab. nos lof;ares húmidos e sombrios. Fl. de maio a junho. I. — Lyrio felldo dos charcos. 11. DIaphane Salisb. 1. lusilaniea ker. ; 1. juncca Brot. |). 51. Ilab. nos terrenos calcareos; raro. Fl. de alnd a jiniiio. 1. III. Gynandriris Pari. 1. sizvrinchium L. ; Brot. p. 52. Ilab. nos terrenos ealcareos áridos. Fl. de março a junho. I. — Pé de burro. Subiam. Iuioidi:aií Ciladíoliis L. [Antheras mais compridas quo os filetes; sementes globoso-piriformes. ) G. segetiim Gawl. (Anllieras mais curtas que os lilcles; sementes niais ou menos aladas. G. illyriciis Koch. G. illvricus Koch. ^. Heulerl Bss. — Sementes dislinctamente aladas, estigma di- latado regularmente desde a base. Frequente nos Jogares incultos, pinhaes, ele. Fl. de maio a junho. 1. — Espadana do monte. 107 G. segetiim Ker. Vulgar nas searas e raro nas lorras iiinillas. Fl. de março a junho. I. — Crista de . Mal), nas tiTias calcarcas rclvosas. Fl. de fcMnciro a junho. I. O. a|iiiera lluils. liai), nos terrenos calearcos, liiimidos e rclvosos. Fl. de inar(.o a ju- nho. — Ilerva abelha. O. Scolopax Cav.; O. picta Schrud. II, p. .'J-iS ; O. corniculala Brot. l'hjt. I, p. 93. Freipienle nas collinas calcareas rehosas. Fl. de março a juniio. I. O. l)ond))lilloni Fiiik. in Schrad. .lourn. II, p. 32"); O. lahrofossa Brot. I>hy(. II, p. 88. Hall. nos terrenos argillosos ou argillo-caltareos. Fl. de março a julho. i. €li*cliis L. ITepalas exteriores coiinivenles em fóniia de capús llerorchis Liiidl. 1 (Tepalas exteriores patentes ou reflertidas Androrchis Lindl. 6 iLabelio indiviso ('■ Papilionaceae — 0. papilionarea L. 1 (Labello 3-lobado ou 3-lldo - 2 ILaljello .3-lobado d. Moikmes — 0. Morkt L. (Labello 3-fido r. Mililuirs. 3 1 Hracleas eguaiando o ovário 0. coriophora L. 1 Braeteas mais curtas que o ovário 4 [Esporão metade mais eiirlo que o ovário 0. lonijicruris Liidw 4 (Esporão 4 a S vezes mais curto que o ovário h b IDivisÕes do periantho de 9-l"2""" 0. Welwitschii Rch. ( Divisões do periantlio de 4-6""" 0. Henriíiuesia Guim. i Braeteas membranosas d. Masnilne. 7 (Braeteas herbáceas c. Latifuliae. 9 110 Perianllio cur de rosa 8 Periantlio amarelln 0. provincialis Balb. 1 Bracleas i -3-iierveas 0. máscula L. 8 ( Bracleas plurinervcas 0. laxiflora Lam. 9 1 Perianllio eòr de rosa 10 Perianllio aniarello 0. pseudo-sambucina Ten. 1 Bracleas mais compridas do que a flor 0. incanialn L. 10 (Bracleas epnaes ou mais compridas que o ovário 11 (Caule fisluloso 0. latifolia L. 11 ((^.aule scilidii, peld menos ii:i |iai Ic infoiiiir 0. maculata L. Ilenircliis Undl. a. Papilionaceae O. papilionacea L. Hab. em terrenos calcarcos relvosos; Santa Clara; rara. Fl. em abril e maio. 1. — Herva borboleta. li. Moriones O. Morio L. Frei]iienle nos terrenos liumidos, liou^as, pinhaes. Fl. de março a junho. I-III. (-. Militares O. longicruris Link. iii S( lir. .Iiuirn. II, p. 32.'} ; O. niilil.iris Brol. |). 20. Campos cait arcos relvosos; rara. Fl. de março a abril. O. eorio|)hora L., a. genuína, {J. ['olliana Heh. f. llah. nos prados seecos, arenosos e nas collinas calcareas rclvosas. Fl. de maio a junho. I. — Herva peiceveja, Salepeira. 111 Aiidrorcliis Liiidl. a. Masculae O. masciiln I,. Ilab. nos inados nrgillosos ou calciíioos. I"'l. de março a jidlio. I-llI. — Salepeira maior ou Salyriào mavliu. O. laxidora Lamk. llab. nos terronos calcareos pantanosos entre os juncaes. Fl. de março a junho. I. b. Latifoliae O. incarnata L., [3. sesquipedalis fícnuina Ucli. ; O. latifolia Brot. p. 21. Terrenos Imniidos. Fl. de maio a jutdio. I. — Salyriào bastardo. O. latifolia L. Hab. nos prados graminosos liuniidos. Fl. em maio e junlio. I-II. O. pseudo-sambiicitia Ten. Regiões montaidiosas e relvosas. Fl. de julho a agosto. II. O. macuiata L., p. lusitanica Guim., var. Meyeri Reli. f. Prados húmidos sob os pirdiaes e silvados. Fl. de março a agosto. II. Serapiais L. 1 Lóbulo inedio do kibello cordifoiíne, largo e avolludado S. rordigera L. ( Lóbulo médio estreito lanceoiado 1 1 Lóbulos lateraes do labelio visivei? 2 (Lóbulos lateraes de labeilo oceullos S. occidldla ("lay. 1 Labelio com du,-is (MJIosidades na base S. longipelahi Scli. (Labeilo com uma uuiea caliosidade L. liníjua L. 1 2 S. cordigera L. ; Hrot. p. 2.3. Prados hiimidos, bouças, piídiaes. Fl. de março a junho. I-III. S. occultata Gay. Prados e collinas relvosos húmidos. Fl. de abril a junho. I. S. longipelala Poli. Prados férteis e húmidos. Fl. em maio e junho. I, 112 S. lingua L. ; Hmt. p. 2o. Ciimpos incultos e lerras arenosns. Fl. tie ahril ,i jiiiilio. 1. .Iferas H. lir. /Flores pequenas brancas amarelladas; labello sem esporão. 1 A. anlliropomoi-plia U. Ur. (Flores grandes rosadas; labello com esporão A. longebracleala Hclib. A. iml!n()[)oini)r[ilKi R. Hr. ; 0[ilir\s niillir(i|)o|iIi(irn T>. ; Rrol. [i. 23. 'l"i'rrc'nos scccos ciilcareos iiiciillos. I''l. cin ahril e maio. I. — Ho- mem enforcado. A. loMgol)racl('a(a Ilclil). I erras Iruscas. Fl. de fevereiro a março. I. .4iia(*aiii|>lí«« (L.) Hírií. .\. |)\rimiiilalis l,. Kicli. ; Orciíis |iyrami(lalis L. ; Hrol. |). 19. Terrenos calcarcos seccos. Fl. de abril a junho. 1. — Satyrião menor. Gymnadenieae l*lataiitli4M'a Ridi. IM. hildlia {\..) Ki-hi).; OrcIíis liifdliu L. Prados, piíihaes. Fl. de março a maio; rara. I. Habenarieae M4M»(iiiea líclil). r. N. iiilada l.ink.; Ilclil). í. ; Orcliis intacta Liiik. Terrenos arenosos, calcarcos e ainda nos [linliacs. F^l. em ahiil. I. Acrotonae XcoliÍDae Coplialanthereae Ccplialaiidiora Hrh. (.. l(>ii;iifiilia [l..) 1'tilxli.; .Scrapias ^^randillora Rrot. p. 2o. 1'inliaes, pousios férteis. Fl. da março a jnidio. I-III. 113 E|»i|>aotÍ!!i Uicli. 1 Flores iniipuriíias E. rubiginosa (Cr.) fiaud. j Flores esverdeadas E. latifolia (L.) Ali. E. nibifíinosii (Cr.) (jiiml. Uai), lios |(iiiliat.'s, colliiias calcareas. Fl. de março a junho. I. E. latifolia (L.) Ali. p. varians (Cr.). Pinliaes c colliiius calcareas. Fl. de março a juiilio. I. Spirantheae 1 Plantas eom foliias verdes Spiranthes Rich. ( Plantas sem cor verde Neotlia Rich. N|»ii'aiiitlics Rich. [Floração prlniavcral; tubérculos fusiforines e compridos — Sp. aesíivalis Rich. ( Floração autiiiiirial : tuliercuios ovoide-allongados Sp. autumnalis Rich. S|). aeslivuiis (Lamk.) Uich. Hab. os prados hiinaidos. Fl. de maio a julho. I. S|). s|)iralis (I..) C. Koch. Prados húmidos. Coimbra, Fornos. Fl. de maio a junho. I, Heottiii L. N. nidus-avis (L.) Rich. Terras muito ricas em húmus (Bussaco). Fl. de maio a junho. I. XXII 114 AS ESCROPHULARIACEAS DE PORTUGAL CONTRIBUIÇÕES PARA O ESTUDO DA FLORA PORTUGUEZA António Xavier Pereira Coutinho As Escrophulariaceas dii Hora portiigiiczn, rujo esludo iipor.i dou .1 público, cntrnm no numero das ("amilias pro>isoriam('tite ordenadas |)elo Conde de Ficallio, em Í877, e (]ue me oliripuei a rever de novo, con- forme disse no meu ultimo trabalho sobre as U illkomm e Lange. O trabalho assim feito, com tão rico material, c' por certo mais árduo 116 e demorado, pela grande quantidade de exemplares a examinar e a com- parar; em compeiisat'S() fica muito mais c()m|)leto: permitte determinar as variações e liniilar depois as espécies com maior sef;iirança, i)em como estabelecer mais rigorosamente a dislrilmiçào geograpliica de cada uma. As indicações Acerca da Hora |iortiií;ueza fornecidas pelos botânicos anteriores a Hrolero são, em f;rande parle, conliísas e duvidosas. Dou com toda a reserva a interpretação das espécies enumeradas por (Irisley IH) seu Viridarium Lusitanicitm, interpretação que, em muitos casos, só |)óde representar certo firau de probabilidade. È jA de muito mais con- fiança a idenlilicação das es()ecies referidas por Tournefort no Denombrc- menl des plaiils que j'ai Irotwé en Portugal en 1089, porque essa tem a apoial-n o conliecimenio do habitat. Hrotero, na Flora Ijisilanlca (ISOi), indicou 50 espécies de Escro- plmlariaceas (nào contando neste numero as Pseudusolaneas). Mais tarde, na Phytographia (181()-I827), publicou as gravuras e descripçòes de 29 espécies, 20 das quaes jA estavam induidas na Flora (embora nem sempre com o mesmo nome), e í) são espécies novas, principalmente das consti- tuidas por Unflniansegg e Link. Holímanscgf; e Link, na Flore Purtugaise (1809), descreveram 62 es- pécies e deram as gravuras coloridas de .'51. O Conde de Ficaliio, na sua revisão de 1877, apontou 70 espécies, dizendo não ter visto 18, o que bem mostra a pobreza dos materiaes de que se serviu. O sr. Rouy, em 1882, sobre duplicados das plantas de Welwitscb e exemplares colhidos pelos srs. Daveau, Moller e Schmitz, publicou no jornal Le Naluralislc um estudo d'esta familia, com o titulo de Materiaux pour servir à la révision de la flore portiigaise; nessa publicação discute o valor de varias espécies, corrige a determinação de outras e cria, além de diversas variedades, algumas espécies novas. O trabalho presente enumera 91 espécies de Escrophulariaceas portu- guezas (postas de lado as Pseudosolaneas), de uma só das quaes não vi exem[)lares. Para tornar este numero comparável com os anteriores, é necessário dar ás es|)ecies communs a mesma extensão; das 50 espécies da Flora de Brotero, 4 são consideradas neste meu estudo como varie- dades; o mesmo acontece a 7 das espécies da Flore de Iloffmansegg e Liidí, e a 4 das da revisão do Conde de Ficalho. Feitas essas deducçòes, o numero que apresento dA um accrescimo de 45 espécies sobre as da obra de Brotero, e o de 25 sobre as indicadas [)elo Conde de Ficalho: signal bem evidente de quanto as ultimas herborisações no nosso paiz teem sido numerosas e profiquas. Escola Polyteehnica, Junlio de 1906. A. X. Pereira Coutinho, 116 SCROPHULA RIACE AE Conspectus tribuum, subtribuum generumque Trib. I. l*seii (rarc lilainciitis miiniliiis iinhcrliihiis) v. 4 niaiiieiUis saltem duobUs c, I haiiialis ; curolla submlata. 1'iaiilae i'lalae, luliis sparsis 3 (Stainina 4, fiiaiiienlis iiiiliiTliihus, v. 2. , 11 1 Stamina 5 1. Vcrbascum, L. (Stamina 4 2. Celsia, L. ÍCorolla basi calcarala v. uih!)nsa : stamina 4, diclynama 5 Corolla nec basi ealearala nec gibbosa 10 ÍCoroIla fauce clausa, pcrsonata 6 Corolla fauce pervia, labiata 9 [Corolla liasi calcarala; capsula aeqailatera 7 j Corolla basi çribbosa: capsula inaequilatera, loculo superiora poro único inferiore ( poris 2 deliiscens 6. Antirrhimmi, L. [ Flores solitarii axillares v. in racemulos v. spiculas axillares dispositi 8 7 (Flores in racemnm v. spicam terminalom dispositi; capsula valvulis 4-10 (saepis- sitne 6) deliiscens: folia sessilia. pcnninervia v. subenervia, iuíegerrima, sacpe elongata 5. Linaria, Juss. 1» 11 12 13 14 15 16 17 118 /Capsula poris 2 irivalvulatis doliiscens; folia lonfre petiolata, p.nlniinervia, pae- \ pissiine lubala 3. CymlmUirhi, Baiinig. /Capsula oporciilis 2 circuniscissis ileliiscens; folia pleraqni; breviírr pciidlata, \ penuineivia, hastata deiilala v. inlegerrinia, sacpe lala. 4. Ekilinoides, Wctlst. [Corollai! labinm superius anlire produclum, calcar recliusculum ; semina ionpi- \ ludiíialiter costala ; folia iiílcgia 7. Chacnonhiiium. I,go. JCorollae labiuni superius crei-lum dciíido reflexuni, falcar iiicurvuiu; semina \ Iiilierculalo-tnuricala; folia caulina (in spec. iiostris) disserta. 8. Sivibutela, Forsk. I Inlliirescentia p ryniis axillarilins v. paniculalis coiiiposila ; ^lalllina fi^rliiia 4 di- dyuaina, staiiiinodiuui sípianiacfníMie (laiius iiullinii) laliio coniliac superiori adnatum; corolla venlricosa. I'lanlae liaud pnrasilicae.. . . 9. Scropliulaiia, L. [InllDresieutla spicala v. racciíiosa ; staiiiiiia omuia fertilia, 4 didynama; corolla galeata. l'laiitae saejic seiiii|iarasilicae .' lo íSlamina 2 ferlilia el 2 sterilia; llures ad basin calycis bibracleolali; cumlla tubu I elongato obsolete labiata; folia opposila " 10. Graliola, L. (Slamina sterilia niilla ; llores basi ebracteolati 12 IStaniina 4 ; folia onuiia sparsa v. radicalia i:) (Stamina 2; folia saltem iiiferiora opposita: corolla tubo brevi snbrolata. 13. ViToniai, L [Flores parvi ; corolla subregularis ; stamina subaeijualia. Plantae acaules v. re- \ pentes, foliis peliolalis 14 /Flores magui : roínlla tubuloso (■;iiii|iainilata. basi cousirií-la superne venlricosa, ( sublabiata: stamina diilvii:uii;i. Phiuiae ereclae. Iloribus ivcemosis. 14. Digitalis:, L. [Corolla iiifiindibularis; antherae i-lociilares. Planta acaulis v. radicans. foliis sidi- \ lanreolatis, iiitegris 11. Limosella, L. /Corolla rotata: antherae 2-loculares. Planta repens, foliis reniformibus. subloba- ( tis 12. Sihlhorpia. L Calyces haud inflati, tubnlosi v. campanulali, 4-fidi 16 Calyces inflati (sai'|)c antice et poslice fissi) 4-í)-deiitali 19 [(Capsula 2-4-sperma; corciliac tubus rurvatiis ; sciiiiii:i majuscula. laevia. j li). Mflampunim, L. (Capsula polysperma; corollae tubus rectus 17 I Semina minutíssima, tiMinitiT roticiilato-strialula v. snblai'via: flores spicati. ly- pice oppositi 16. Pairiitiirellia, Viv. Semina majora, longitudinaliter costata 18 18 19 2(1 119 ÍCostao seminuin prominuhe ; flores unilateraliter spicati v. raconiosi. 17. Oduntiles, Pers. Custac siMiiiimiii alatao ; íloies altiTiie spicali 18. Bartschia, L. (Calyces 'i-deiilali, doiuiliu.f iiitogi-is ; folia scirata, opposita 20 jCalyces 5-(ienlati. (Iciililuis saepn cri.xlalo-dfiUiculalis; folia iiiiiiiatiserta; capsula ( compressa; seiíiiua foveolata 21. Pedicularis, L. ((Capsula ovali-sulji;lo|josa, tingida; sciiiina minuta, longitudinalitcr costala. 19. Bellarãia, Ali. (Capsula orbiculaiis, valdu compressa, membrauacea; semina circumcirca alata. 20. Rliinnntlins, L. Trib. II. A-iitirrliirioicleae * Subtrib. II. Aiillri-liineae III. Cymbalaria, naiimg., Slirp. Traiisylv. II, pag. 208; Wellsl., ia Eiiyler iiiiii Pranll., I'll;iiizeii. -, pag. 571 1. Cyiiihalaria ('yiiiltulnría (L.), Wettst., 1. c, pag. ?>8! C. muralis, Hauiii;í., 1. c. ; Liriaria C\mbalaria, Mill., Dict. n. 17; Bth., iii DC, Frodr. ^ X, pa^. 266! Gren. el Godr., Fl. de Fr.* H, pag. 573! Wk. et Lge., Prodr. Fl. Hisp. •', pag. 559 et in herb.! Antirrliinum Cymbalaria, L., Sp. Pi.'", pag. 851! Cvinbalaria, Grisley, Virid. Lusit. '', n. il9. Hab. in nuiris et inter saxa, bine inde, forsan subspontanea. — 2í. Fl. Mart. ad Oct. (v. v.). 1 As plantas da Trib. I (géneros Verbascum e Celsia), como já deixei dito, estão sendo nesta ocrasião estudadas cm Coimbra, pciu sr. dr. J. de Mariz, e por isso não fazem parte d'este trabalho. 2 A. Enuler und K. Prantl — Die Nutnrlichen Pflanzenfamilien, IV, Teil. — Leipzig, 1895. ' De Caudolle — Prodromiis Systematis Naliiralis Regni Vegetabiiis, X. — Parisiis, 1846. * Grenier et Godron — Flore de Franre, II. — Paris, 1850. 5 M. Willkoinni et J. Langa — Piodromus Florae Hispanicae, II. — Stuttgartiae, 1870. ^ C. Linnaei — Species Plantantm. — Vindobonae, 176'í. ' G. Grisley — Virtdarinm Lnsitanicum (1661). — D. Vandelli — Viridarium Grisley Lusitanicum linnaeanis nominibus Uíustratum. — Olysipone, 1789. 120 Alemdouro litlnral: Monção (Snmpnio!); Valença, Fonte de Sfi (R. da r.uiihii); Am.iraiite (Sampaio! ); Porto, iiiiiros do Carrcfial (Srlimilz ! A. de Carvallio, cxsic. n.° "iSS! .M. (IVMhuqiicríjiie I). — liriíu lineal: Gava (C. Barbosa!); Coimbra, Cerca de S. Bento (i\I. Ferreira, Soe. Brot. exsic. n." 1735! Fl. Lusit. Exsic. ii." Kio!)! . — Urira mcridiímnl: Gar- liunha, I. ouriçai (Vaz Serra!); arredores N (•írrlio.«ín (L.), Weltst., in Erij?!., I. c. ! Li- naria cinliosa, \\ illd., luiiini. Iioit. Hcrol.. i)!)*;. (íS!); DC, Prodr., pafí. 2(5!)! Grcii. et C.iulr., Kl. dr l-"r., |i;if;. ÍÍT.'; ! Mk. et Lfic, Prodr., paj,'. 55!> i'l in licil).! C. de l''icalli(), Scropliiil. ', [laf;. (i ! Linaria lílatiiie, IIoUpp. et lÁ. (iKin Dcsl'.), PI. IN.il. -, paj;. -2;5() I Aiiliirliiiiiim ciirlio- sum, L., Maiitis., paj;. 2ÍÍ); A. Klalinc, IJnil. (noii L ), PI. Pii^il. •', pag. 189 (pro variei, miiior) ! Platine safílllaclolid niiiiinia lusitana, (írislcy, Virid. II. i.';8! Hall. in arvis, in Inimidis et ad scpcs Lu.sitnniac mediac et australis liinc inde. — O. Fl. \\)v. ad Od. (v. v.). Beira central: entre a l'aiiipiliiosa e o Hussaco (M. Ferreira!). — tíeira llllorlil: prox. da Mealhada, IJarcou^^o (RI. Ferreira!); arredores de Cuini- hra, Fornos, prox. da Quinta Hranea, S. Paulo, Valle Velho, (^arref^al (Brot., Valorado! P. d01ÍMMra! M. Ferreira!); pinhal do Urso (M. Fer- reira, V\. Lusil. Flxsie. n." l2(Si! Loureiro!). — Ileirn meridional : Villa Velha de Hodào, Fonte das Virtudes (K. da Cuidia!); Pampilhosa (1\1. Ferreira!). — Centro lllloral : Lourinhã (Daveau!): arredores de Torres Vedras (Perestrello, Soe. Brot. e.xsic. n." ()72!), praia de Santa Cruz (Ziinmermann !) ; arredores de Lisboa, Bellas (^^'e!\v.!); arredores de Cascaes, pharol da (iuia (^^'eI\v. !) ; piídiaes de Bissece (P. Coutinho, exsic. n.° 1020!). — Alemlejo Iltloral: entre Coina e Azeitão (Welw.); Setúbal (Luisier!); \'illa Nova de Millontes (Sampaio!). — Algarve: Cabo de S. Vicente (Welw.!). Nota. — O Antirrhhmm Elallnc, Brot, tanto pela descripção como pelo habitai, deve referir-se a esta E. cirrhosa e não á E. Elatine, que só muito mais tarde íoi encontrada em Portugal. O exem[)Iar, acima ins- cri|)to, do herbario de \'al()rado eslà sob o nome de Antirrhinum Elatine, o que é mais uma |)rova a lavor d'aquella synonymia. 3. I^latinoidos ooiiiiiiiilafa (Bernh.), Wettst., I. c. ! Linaria commutata, Beridi., in Hchb., Ic. PI. Crit. *, tab. 815! Lange, Pugill. •', ' C. de Ficallin— Scrojiliiilaridri^ac (Extracto do .loriia! do Scicncias Mallieiíialicas, Pliysi<'a,s e Naliii^acs). — l.islui.i. 1877. 2 C. de lldlTiiianscgii et II Liiik — Flore Vmtuguisc. I. — líerlin,- 1809. ' F. A. Brotcro — Flora Liisilanica, I. — (_)lisi|iiiiie, ISOi. * H. (;. L. liciclieidiacli — Ironograiihia Bulunira srii Plantne Critirae. — Lipsiae, 1823-1828. * J. Lange — Pugillus plantarmn imprimis /lispartirarum quas in itinerc lSõl-1852 legit (Videnskahelige Meddelclser fra den naturhistoriske Forening i kjõbehavii). 122 pag. 37! \Vk. et Lgc, Proilr., png. 559 el in lierb. ! C. de Ficnllio, 1. c, |)np. 7! L. firaer.i, (ír. et Godr. (iioii CIkiv.), F1. ile Fr., [laj;. 515! Hal). circa Olisipoiíem (Meikel, iii licil). llornem., lide Lge., 1. c). (n. V.). Nota. — Fsla planta niío está represeiilada nos herbarios porluguezes, nem tem ap|)arecido nas iiKidcinas lierborisaçôes, apesar dos arredores de Lisboa teri'm sido l)aslanle e.xplorados. i. ICIr.lIiioideiii lOIuIiiie (L.\ Wettst.. 1. c! Linaria Eiatine, Desf., Fl. Atl. II ', pap. ;{7 ! Gr. et Godr., Fl. de Fr., pa-. 574! Wk. el Lge., IVodr., pag. 560 et in berb. ! Antinliinuni Klatine, L., Sp., pag. 851! Variai loiiis iniegris v. dentato-scrratis (var. dctilata, Lge.). Ilab. in agris et ad vias Lusitaniae lilloraiis, ul vidclur baud frequens. — ©. Fl. Jiin. iid Aug. (v. s.). Alemdouru littoral : Braga, perto do bospita! de S. Marcos (Sampaio!). — Hcira lillnral: Gaya. Lavradores (Sampaio!); Povoa de Var/im (Sam- paio!); Vagos (Sampaio!); Quinta de Foja {M. Ferreira, Fl. Lusit. Fxsic. n.° 1354!); arredores de liuarcos. Fonte das Pombas, Tavarede M. Fer- reira! Goltz de Carvallio, Soe. Brot. exsic. n.° l(i6-2! ; .Montemór-o-Ve- Ibo, Kireira (SI. Ferreira!). — Alemlejo liltoral : Odemira (Sam|)aio!). 5. l''iialiii«iiiii*ia :L. , Wellsl.. 1. c. ! Linaria spuria, Mill., I)i(l. n. 15; DC. Prodr., pag. 2GS ! Gr. et Godr., Fl. de Fr., pag. 574! Wk. et Lge., Prodr., pag. 560 et in lierb. ! C. de Ficalbo, 1. c, pag. 7 ! Antirrliinum spíirinm, L., Sp., pag. 851! Eiatine rotundifolia ilore luteo, Grisley, Virid. n. 456! a. (jenuina (Boiírgi-aii, PI. d'Esp. et de Porl. exsic. n. 1978! F. Sclnillz, llerb. Norm. iiov. ser. cent. 6, n. 567!). p. racemigera (Lge.), P. Cont. — Linaria spuria, 3- racemigera, La[ige., I. c. et in lierb. ! C. de Ficalbo. 1. c. ! Linaria laní- gera, llollgg. et Lk. (non Desf.), Fl. Port., pag. 231, tab. 31! Antirrliinum spurium, Brot., Pbyl. Lusit. -, |)ag. 119, tab. 128 et P'l. Lusil., pag. 18S! (non L. racemigera, Houy, quae ad sequent. ducenda). — \ ix varietas. ' B. Desfiiiilaiiie.s — Flora Atlântica. 11. — Parisiis, anno sexto reipublicae pallicae. ' F. A. hn\*i\o — Phytoijraphia Lusitaniaf Selectior, II. — Olisipone, 1H27. 123 Viiriíit utnique forma indumento lenuiore v. densiore, foliis ovatis v. orliiciilail-ovntis, omiiihiis intci^crimis v. rariíis infcrioriljus siilnlriitatis. liai», iii arvis el iiiciillis, iiiliM- .scpcies et ad \ias Liisilaiiiae míídiac et australis frequens. — 0. Fl. Jiil. ad Oct. (v. v.). a. (jcntiina. — Hciru ccnlrol: Pcnaha do (iastello (M. Ferreira!). — Beira litloral: arredores de Coimbra, (lerea de S. Heiílo (Moller! Araiijo e Castro!). — fnilio litloral: 1'orlo de IMoz (U. da Cunlia!); \'all(í de F^igiieira (H. da Cunha!); Alla/eirão (|{. da Cindia!); arredores de Santa Cruz (J. S. Tavares!); lezíria d'Azaiid)iija (H. da Ciitdia!); arredores de Lisboa, Canipolide (I)aveaii!), Ajuda (H. da Cuidia!). Chellas (I). So- |)hia !) ; arredores de Cascaes (I'. Couliidio). — Aleinlcj:) lilloral : Abnada (I)aveau!); Odemira, .^Iilfontes (Sampaio!). — Algarve: Moncliique (Bran- deiro!); Faro, Atalaia (IJourj^eau, 1*1. d'Ks|). et de Porl. exsic. n." 19781 Ciuimarcães!). [i. racemigera (Lge.), P. Cout. — lieira central: Bussaco (Loureiro!). — lieira litloral: Coimbra e arredores (Brot.), Foiíle Nova (íMoller!), casal do Brito (M. Ferreira!), cerca da l'eniteiiciaria (Moller, Fl. Lusit. Exsic. 11." 708!); Buarcos, Fonte das Pombas (ftloller! A. de Carvalho, exsic. n." 589! Goltz de Carvalho, Soe. Brot. exsic. n." 1603! M. Ferreira!); 3Iontemór (Al. Ferreira!); Alfarellos, prox. da Fstaçào (.M. Ferreira!); Soure (.Moller!); Pombal (Moller!). — Centro llltoral: Torres Novas, mar- gens do rio de S. Gião (H. da Cunha!); Santarém, Malaguoiro (R. da Cunha!); Villa Nova da Raiidia (Welw. !) ; arredores de Lisboa (Ilortgg. e Lk.), tapada (r\jiida (H. da Curdia !), S. Josó de Ribamar (R. da Cunha!); arredores do Cascaes (P. Coutinho, Soe. Brot. exsic. n." 2301). — Baixas do Sorraia: Coruche (Daveau!). Nota. — O sr. Rouy constituiu, sob o nome de L. racemigera, uma nova espécie, a que ligou como synonyma esta variedade descripta por Lange; VYillkomm admilliw no Snpplevientum esse modo de ver. Pude examinar no herbario de Willkomm a verdadeira racemigera, Lge., colhida e determinada pelo próprio Lange, e existe no herbario da Poljlechnica o duplicado de um dos dois exemplares sobre que o sr. Rouy formou a sua espécie, exemplar encontrado na serra de S. Luiz pelo sr. Daveau. As duas |)lantas sào bem diversas e ha em tudo isto uma confusão: a racemigera, Lge., ó uma variedade ou talvez antes uma simples forma de vegetação da E. spuria, com as Dores bem pedicelladas, dispostas em pe- quenos cachos axillares, forma que muito bem conheço dos arredores de Cascaes e outros pontos; a racemigera, Rouy, com as flores subsesseis, em es|)igas frouxas laleraes, é uma variedade quasi |)arallela da E. laní- gera (Desf.), e corresponde perfeitamente, não à L. lanígera, Hoflgg. et 124 Lk., como (íÍ7, o sr. Hoiiv, mus ti I.. dealbala dos mesmos auctores; com este ultimo nome deve portanlo ser inscripla. (). linnriii lanigeni, Desf., Fl. Ali., pnfí. 38. tab. iliOl DC. Frodr.. pn-;. 268! Wk. et Lge., IVodr., p;i^. .')()() cl in hcri). ! C. de Ficdlii». 1. c, jing. 7; Aiitlnliinum lanige- rum, IJrol., Fl. Liisil., pag. 18!)! a. gemtlna (Boiírgeaii, Pi. d'Es|). et de Port. exsic. n. 1779! Ma- gnier, Fl. Sclect. Fxsic. ii. 2.'j3S!). 3. deallmlii (lloUfii;. cl I,k.), F. Cout. — Linaria dcalbata. HolTfig. et I.k., Fl. Piiit.. pag. 232. tab. 35! L. racemigera, Hotiy fnoíi Lge.), Mat. [lour la rev. l, pag. 28 (excl. synon.) et spec. in berl). a qno dcscripta liiit ! NVk., Siippl. Prodr. *. pag. 173! Aiilirihiimm lanigenim, Hrol., Plnl. Fusil., pag. 120, tab. 129! Hiiiirgeau, IM. (l'Fsp. exsic. n. 137()! Variaril a el !J foliis inlcgris v. grosse dcnlatis. li.d). in arvis inciilliscine Liisilaiiiac aiislralis, iit \idctur a in Algar- biis, {J in Kxtremadura et Transtagana. — ©. /7. Aiig. Sept. (v. s.). a. genuina. — Algarve: Casiro Marim IMoller!); Loulé (.í. Fernandes!); Faro. Atalaia (Welw. ! líourgcau, PI. d^íísp. cl de Port. exsic. n." 1779! ' ' * \''- r (juimaràes, Soe. Hrot. exsic. ii." 5()()!). fJ. dealbala (llodgg. et Lk.), P. Cout. — CeiUro lilloral : Tliomar (Iloflgg. e Lk.i; Caldas da Uainlia (^^■el\v.l; Collcgâ, margem da ribeira do Paul (K. da Cunha!). — Alcmteju lilloral : Setúbal, (Juiuta do Collegio de S. Francisco (Luisier! S. Tavares. Fl. Lusit. Fxsic. n." 1660!); Serra de S. Luiz 'Davcau !). -- //rt/.fíí.s- da Sarraia: IMontargil (Cortezào!). V. Linaria, Juss., Gen. PI., pag. 120 I [Scinina niarginu alala (ala safpissimu lata, iiitcrduiii anguslissima), Icnticulari- I compressa 2 ISemina aptera, angulosa v. pai um cumiiressa 17 ' (". Hum — Malfiiuiij: jiour sfn ir ã In músion de la Flore Portitgaise (líxliait du Journal li' Naturalistc).— Paris. 18Hi>. 2 M. Willivumm — Supplniicntum rrodrumi Florae //is/janícaí.— Stullgarllae, 1893. 128 ! Flores medíocres v. niajusculi (8-35 iiiiii., cuin i^ak-are). Plaiitae decunibontes, adsceiídeiites v. dilTusae, rarius erectai; ;} Flores iiiiiiiini (,')-.'i iniii.) v. inaxiiiii {'V.>-'i'6 iiiiii.). Plaiilae ereetae 15 1 Ala sciiiiiuiin (lala) incrassata ' ^ ( Ala seiíiiiiuiii (iiliis iiiiiiiis lala, rarius aiitíiisllssima) Icniiis 5 4 5 6 7 [Cornlla (l,"i-20 iiiui.) lílacind-eoeriilea rarius allia, palaUí lulcscculi-aihidd vinlacen- IHUietalo, ealcarc vidlaccd coriilla ri'li(|ua l(iTií;i(]re ; racenii llurlferi coiigesti, IVui-iiCrri laxi v. laxiusruli: folia siililiiiearia. l'lanta luuilícaulis, dilíuso-adscen- deus L. iiHicthijslea (Laiii.), Ilolígg. et Lk. ICorolla (18-21! rum.) liava, |)alaIo iiur|iuriMi-|nuii-talo larius epunclalo, calcare pur[Hirascente corolla reliqua valdr Inniíiure: raceiui lldrifeii iiiaiiis cuiigesti et laliores, fructiCeri pleruuKjue ileiísi; fulia liueari-laiiceolala. 1'laula saejjc roljustiur et mayis erecta /,. Bionssoiietii (l'dir.), Chav. IPedicelli lirarti-a lircviores 6 (Pedicelli liraelea louyiores v. subae(iuiloiiyi; folia linearia. Planlae annuae. . . 8 í Flores medíocres (9-1,') mm.) 7 JFIores majuseuli (la-;!:i min.); semina late alal;i. Planlae plerumqiie p^ren- ( nes 11 jDiscus seminum pa|iillis allus proniinulis dense obsitus, aia nivea laliuscula: co- rolla (9-12 iiuii,) violácea, palato tlavo, calcare leviler recurvo corolla leliipia paulo hicvinre; raceuii llorifeii densiusciili, frucliferi valile elongati, laxi. Planta multicaulis, lO-Itll cm. alta, annua, glaljra.lbliis liuearibus. L. Ricardoi, P. f,im|. Discus scnjimim granulis concoldiibiis sparse tuberculatns, ala anguslissima v. angusta rarius laliuscula; corolla (iO-lo mm.) iiilens(! hitea, palaTo aurantiaco, ealcare arcualo v, rectiusculo corolla rebípia aeipiiiougo v. paulo ultra; racemi florifei-i capilali, frucliferi elongali, ilensitisculi. Planta nmllicaulis, pei-ennis v. rarius annna, plus minus viscoso-pilusa L. siijcalilis {L.), IlolTgg. et Lk. Planta adscendens, ramosa, laxe foliata^ typice viscido-pilosa interdum gla- brescens: folia lanceolata (ad 6 mm. usipie lata), magis distincte verti- cillata à, genuina, P. Cout. Planla liruiior et ereciior, saepe minus ramosa, dense foliala, glulinoso-pilosa; folia augustiora, lineari-lanceolata, minus distincte verticillata. p. Tomiieforlii (Poir.), Rouy. ' Este espessamento da a/a, vista a semente de frente, constitiie-lbe uma espécie de rebordo amuilar; loiíia-se nmilo evidente quando se observa um corte transversal, com lupa forte. 8 10 II 9 126 Flores medíocres (8-15 mm.), coerulesrentes. Planiae sub prelo haud nigresceu- ics, |iU;niiii(|ue mullicauieí-, ramosissimae, graciles; seminiim discus grauuioso- luliiTculaius 9 /Flores majusculi (15-20 mm.)- Plautae siili piold nij;rescentes, uni v. pluiicaules, I ramosae, humiles; semina latiuscule alala, ala uivea 10 (Seiíiina jiiiíiustissiiiie alata; flores minores (8-9 mm.), ealcare Cdroila reliqua sub- brcviore. Planta niiiiorj gracilior L. muUicaulis, Mill. |Seniíii;i latiuscule alata; flores majores (10-13 mm.), ealcare arcuato corolla reli- qua longiore. Planta saepissime elalior L. difíusa, llodgg. et Lk. [Labium corollao superius 2-fiiUiu), sepmeniis nhlongi? ; corolla (lo nuu. circa) pallide violácea, palato auraiiliaco, ealcare vinlacco corolla reliipia aequilongo V. ultra; sepala lauceolato-aculala; capsuiae calyce paulo breviores; seminum discus laevis L sulureioides, Bss. JLabiuiii corollae supiTius 2-lobuiu, lobis snbrotundatis; corolla (18-20 mm.) flava, palato satuialiure, ealcare conilla rcli(]ua lotigiore ; sepala linpulato-lanceolata; capsuiae calyce loiígiores; seminum iliscus granuloso-tuheiculatus (v, laevis). L. llaenseleri, Bss et Heut. [Racemi non aut vix [.'landulnsi. Plantão niunino plabrae. caesio-glaueae, foliis eon- ferlis; corolla liava (23-:i."l inui.); semiuiun discus laevis 12 lliacciíii piiljescenli-glandulosi. Plantae glaucescenles, sub prelo haud nigresecn- tes 13 Folia angusia, margine convoliila; pedií-clli liievissimi, bractea sempcr valde bre- viores; calcar viridi- v. rubro-striainm rcMíjua corolla sublongius. Planta sub- prelo uigrescens L. caesia (Lag.), DC Pl.uita erecta v. adscendens, perennis; folia eloiigata, augusta linearia, acu- tiuscula (iu ImsU. haud ininita) a. genuína. Planta adscendens v. decumbenti-adscendcns, saepe biennis, valde ramosa; racemi floiift.Ti conferti; folia ut in a íl-l.."i mm. latal. ja ] ['■ polyijiiluffdliu (llotígg. et Lk.), P. Cout. Folia paulo laliora (1-2 mm.), pleraque breviora, lineari-oblonga v. lineari- lingulata, obtiisiiiscula; racemi floriferi saepe elongati. Planta saepissime aniuia. ut [■( siilidccuuilicnli-adscendens, sed elatior i't rigidior, minns ra- mosa. Iloribus majuribus y. tírulcri (lliiuy), P. Coul. Folia lala. plana, (diovaia, obtusa; p('(licclli luevrs, bracioa breviores v. «ubaequi- longi : calcar rubní-siriatiim, corolla rcliipia paulo brcvíus Planta perenms, sub 1 prelo haud nigrescens, procumbens, caulibus subsimplicibus ; racemi lloriferi \ conferti, ialiores L. lusilanka (l.am), IlolTgg. el Lk. [Folia anguste linearia 14 .., IFolia lineari-lanceolata, laliuscula (2-.t mm.), plana; corolla (20-23 mm.) flaves- ' cens V. liava, ealcare liiieis purpureis picío corolla reli(|ua longiore; racemi llotifcri laxiusculi, fructiferi elongati; semimim discus grauuloso-tuberculatus V. laevis. Planta pallide glaucescens L. manjinala, Desf. 127 /Folia plana; norolla (18-25 mm.) flava, palato saturaliore, calcare rectiusculo co- rnlla reliqua apquiloiigo v. longiore; racemi fructiferi parum elongati; seminum discus laevis L. supina (1..), Dusf. Calcar iiuii aiit paree striatuiii. Planta iiiterduiii liumilis, sacpe elata a. ginuina, Houy. li 15 10 17 18 19 f'ali';ir iriaí;is iiiliro-siriatiiiii. Planta iiIciiiiihiihí elata, fuliis cniifcilioiilms, lloiilms paulo iiiajnrilnis latins capilalo-ninut/stis p. lineula, Itouy. Folia margine convoluta, subtiis oanalicnlata: eorollae (15-22 mm.) versicolores, saepe cadeiii plaiila liilcac. ferriigineao, atro- fusca c v. lilacino-striatac, calcare levjter cmvatd curulla rrlii|iia paiilo hieviure v. sij|i:ic(|uili)iigii; racemi fructi- feri eluugati; semlnum discus granuluso-tuljerculatus v. laevis. L. melanantiia, Bss. et Reut. jíMores iiiiniiiii (:t-5 inm.), capilato-congesli, di'iiuim iiileriiiple racemosi: pedicelli braclea breviores; fulia superiora sparsa. Planlae aimuae, ereclae, siniplices v. parum ramosae 15 [Flores maxiiiii (;í5-4.'i nuu.), interrupto verlicillato-raecinosi ; pcdicelli bractca duplo loijgidies ; folia oiimia verlicillala, lale laiiccnlala ; corolla pallide violá- cea, palato luleo, calcaie recurvo curolla rcliípia liiiigiure. Planta |iereiinis, elata saepe ramosa L. Iiioniiíliiijihora (L.), Hoffgg. et Lk. (Folia linearia; ciiiolla parva (5 mm. circa), lutescens violaceo-slriata. italato cro- 1 ceo, calcare coidlla reliqua breviure L. simplfx, DC. JFolia oblungo-lanceotata : corolla minima (.'M inni.), lilacina violaceo-^tiiata, cal- [ care corolla reliqua vakle breviore L. micrunlha (Cav.), Hotlgg. et Lk. [1] IPedicelli elongati, bractea multo longiores 18 (Pedicelli breves, braclea breviores aut vix subaequilongi 19 [Folia lata, ovato-lanceoiala v. oblonga; corolla coeiuleo-lilacina (rarius flava), palato áureo, calcare curvato corolla reli(pia paulo breviore; semina sublaevia. Planta glaberrima, glaucescens, sub prelo nigrescens. L. pedunculala (L), Spreng. [Folia (caulium fertilium) augusta, sublinearia v. rUiformia 22 [Flores mediocres (10-18 luni.); sepala subaeipialia: seiuina miiuite punctato- \ granulata. Plantae raniosissiinae v. multicaulis, loliís plerisque angustis.. 20 jFlores majusculi (25-)i5 nuu.): sepala valde inaiMpialia; semina lacunoso-fovco- ( lata. Planlae elalae. ereclae, sinipllces v. |iarum ramosae, foliis latis 21 /Flores minores (IO-1'i nini), lutei; cap>;iilae cahce longiores; folia remotiuscula. Planta erecta v. adscendens, 1()-I!0 cm. alta, pios niinns glaucescens, plus mi- nus glanduloso-viscosa, ramosissima v. ramosa, ramis liliformibus. L. ftli folia (Lag.), Spreng. Planta ramnsissiina, niagis glauca, glabrescens, racemo vix puberulo-glan- dulosa; folia lineari-setacea «. gcitiiina. 128 Planta ramosissima et iiitríncatissima, viridior, a basi ad apicem valde glao- jQ / dulo«o-viscosa, plerutiique elalior et niinus gracilis : folia linearia, obloiigo- ' linearia v. subuvata ,'j. Welitilsihiana (Houy), 1'. Cout. Planta nuillicaulis paruni ramosa, raniis subslmplicibus, ut a glaucescens, buiniliur, pliis iiiinus ylaiiduloso-viscosa (iiillorescuniia praecipue); folia ul in a y. gtulinosa, Bss. Flores majures (14-18 mm.), iiitense lutei; capsulac calycem subaequantes ; folia ad inflnicsccntiam iisitiii' dcnse conferia, lanceolata v. oblonfra. Planta procum- bcnli-adscfndens, iniilliciiilis. iO-Ui cm. alta, viridis, valdo glanduloso-viscosa, paruiii ramosa, ramis haud liliforinibus L Ficallioana, Rouy. |Folia onínia tcrnatu-verlicillala, oluivato-elliptica v. ovata, pliis miniis obtusa; ca- psula glalira: corulla albida v. iutoscens cocruleo vaiicgala, calcaie levitercur- valo corolla reliqua paulo breviore. Planta glaberrima, glaucescens. L. tripliylla (L.), Mill. iFiilia iiilcriora opposita superiora sparsa, ellijitico-lanceolata, acutiuscula; ea- 21 ^ psiila piibescens; corolla sulphurea, palato vitelliuo, calcare recto corolla reli- (pia longiore L. hirta (L.), Mneb. Planta undique viscoso-birta; racemus llorifer brevior a. genuína. Planta inferne glabrescens, superne hirto-viscosa; racemus florifer magis elongatus p. semiglabra (Saizm.), Rouy. 22 23 /Corolla (coerulea v. violácea) subbians, lobis labii superioris divergenlibus. Plan- \ tae erectae 23 JCoroIla fauce perfecte clausa, lobis labii superioris subiiarallelis; semiua Irans- ( verse sulcata 24 /Pcilicclli rructífiMÍ erocti, ad rachiílcm rcctiun approximati; seniina minute gra- nuloío-|iuni'tala, nou aul vix transverse rugosa; siylus ápice intrassatus, sti- gmale ciiiarginalo; corolla coerulea, palato albiilo co(>ruleopunctato, calcare valile recurvo corolla reliqua longiore. Planta cauliliu> fertilibus dense foliatis, ápice longe nudis L. suppltiriíui (Brot), Iluffgg. et Lk. |Pedicelli fructiferi erecto-patuli, a rachidc anguloso-ílexuoso remoti; semina mi- nute graiuiloso-pniictala. Iransverse sulcata: slylns ápice vi\ inciassatus sti- gmate bilido; corolla violaceorubra, palato albido typicc immaculato rarius violáceo -niaculalo, calcare parum recurvo corollauí reli(|uam subaequante. Planta caulibus fertilibus subnudis, foliis paucis, distaniibus, parvis. L. linogrisea, Hofígg. el Lk. Corolla cocruleo-violacoa, jialato albido vilcrlliliiis paneis. Icrlllihiis (iinii v. piuiilius) crcetis v. siib- cfcetis, pliis iiiinus sacpc valile raiiiosis, raiius suljsiiiiplieiluis ; folia aii- líiiste iiiicaria c<. tyiiica, P. Cimt. Plaiila iniiKir (Ki-:i() cm.), cauliljtis slcrilihiis eopiusis, feilililiiis (pluribtis sciiípcr) aiIscciuIcMli-crcetis. siiiipliciliiis v. siilisiiiiplieilius ; palaluni dcn- siiis vi'liiliiiiiiii. liclKpia 111 iii '/ '■,. jiríiecúx (Iloirgg. et Lk.). I.gc. IMaiila railialiiii pidciuiihcns, Imiiiilis, iniillicaulis, caulilius Icrlililms siilt- iiiidis, Ibliis lircviliiis i'i paneis; folia e.niliiiiii sUíriluiiii laliora, ovata, car- nosa; iicdieclli lircvioics -;. expaiua, Sampaio. Klorcs (lo- 18 mm.) cl eapsiills (2-:i mm.) minores. Planta data (SO-ÍJO cm.), pli'rnniqm' ramosissima. raniis icniiihns, inlrinealis, magis divcr^TiUibns; liili;! liliforniia ; pcdicelli sacpissinic loiígiorcs. í. iiiroiiuiilliii (Iloirgg. cl l.k.), P. Coul. Pedicelli crccli, aii racliidcm appro.ximati, calvec vi.\ duplo longiores; racemus dcnse glanduloso-villosus. 1'nicliler parum dongaUis, densiusculus; scpala acuminata, capsula longioia L. viscosa (L.), Diun. Scil. I. Supinae, Bth., in DC, Piodr., pag. 280! Caules lloriferi decumljculcs, dlfíusi v. rainosissimi ; corolla 8-30 mm. longa; se- miiia Iciiticulari-eompressa, margiiiata. 7. |jiuui>ia aiiiolli^ysloa (Lam.), íloflgg. et Lk., Fl. Port., pag. 233. tal). -Í.7! DC. l'ro'dr., png. 283 (exd. svnon.) ! Bss., Voy. Bot. en Esp. ', pag. íGi! \Vk. et Lge., Prodr., pag. 566 et in herb. ! C. de Ficallio, I. c, pag. 12! Hourgeaii, PI. d'Esp. exsic. n. 2S.S8 et 2889! Aiitirrliiiiuni ametli\steuin, Lam., J)ict. IV, pag. 3.^33; Brot., Fl. Lusit., pag. 197! Plnl. Lusit , pag. 134, tal). 137! Variai ilorilius, l\|>ic(; liiacino-coeruleis, inicrduin albidis calcare pallide violáceo (p. ali)illora, Bss., I. cl). Forma liauc albillura, pediceliis sub- elongatis, Autirriíitiiim subalpinuin, Brot. (Fl. Lusit., pag. 196!), con- stitui I. llab. in arvis, incultis et inter segetos Lusitaniae fere totius bine inde. — ©. Fl. Mart. ad .hm. (v. v.). 1 Ed. Boissier— (■())/(/(/(' Manique dans le Midi de l'Esp(igne.— í'ms, 18.'}9-184o. 9 XXH 130 Alemdnuro fraiismt)nla)io : Mnifiiirirn, Foiit"Air;i(lii, Aliirtíiilio Cnm.'.i(I() (P. Coiiliiilid, fxsic. II." 102!(I M. 1'i'ri'eiiii ! : ; iirmloics de \ iniioso, Ar- gozello (Mariz!). — Alemdguro liílnrol: Tor|ioiÍ7., lU-boiíça (H. da Cunha!); Porlo, AtTics (Sampaio!). — Itelra lilloral : (ia\a (.1. Tavares!); aniMlores de Coiíiihra, Villa Franca F. I.. do Lacerda! .Mdllei!) : .Miranda do Corvo (Brol.); Louzà (Brot., Hloller!). — lieira tneriílioual : Alpedrinlia, Orca (.1. r.ahào! ; Boivôr W Coutinho, exsic. n." \():H)\ . — Alio Mewlejo: j\Iar\ào, S. Salvador (H. da Cindia !j ; l*orlah'j;re, Santo António l.arclier Marçal, Soe. Brot. exsic. n.° 86! H. da Cunhal); Elvas Brot.); Hedondo (Pitta Simões!); prox. de Bcíiueiifios, herda. de Ficalho e Da\eaul); Merlola (Moller!). — Algarve: Serra de ."Monchique , (Guimarães, Soe. Brot. exsic. n." 8(i ! Moller!) ; prox. de Silves J)a\eaul); entre Villa do Bispo e o Cabo de S. Vicente (H. Paliiinlia e F. Mendes!). Nota. — A ajiproximaçào entre a Litmria (imrlltyslca e o Aiilirrliiiium subalpiuum loi ieita pelo próprio Brotero, na l'hylo(jrophia: da Louzà, uma das duas localidades em que a Fioru indica o .1. .su' (djiiniiin, \i exemplares da L. amellnjslea, trazidos pelo sr. Moller, com as corollas esbranquiçadas, os jiedicellos um pouco mais compridos c o cacho rructifero mais frou.xo, exemplares (]ue decerto coiresponderiain á jilanla !)roteriana. 8. liiitttfia ltiMMiM>ioiica';. 140, tali. 1(2! L. aniellijstea, 3. flava, Walpers, Bepert. Ill"^, pag. 219! Liiiari.i sef;etuin llore luleo ma- culiito verna, Crisley, Virid. Lusit. n. 880! Praecedenti allinis et ex ancloribus ali(|uis ejus varietas. Variai raro lloribus omnino luteis impunctatis (L. ignesccus, Kze. !). llab. in cidtis et incultis praecipue Lusilanine mediae littoralis. — ©. Fl. Fev. ad Jun. (v. v.). ' P. liarkcr Wclili — ller llispaiiieime or a aymiiisis of planls colleclfd in lhe soullii-rn provinreu of Spaiii and in Portugal.. — l>ondon. 18:!8. ' G. G. W ii\i\L-\-6 — lU-perlorium Jiolanices Sysíemadcae, III. — Lipsiae, 1844-1845. Boi. da Soe. Broteriana Tnv. 11. áã w 'íáii!:Vi.rJ'''í. ^^ 12 Terfo/.ia Viinl^niú. jU/i////v7o - /u/. / - /'///. (> a H i;]| Urini lillordi: (;illiosa (I)aveaii!). — Ceiílro lilloiíil : Berleiif;as (l)n\eau!); .Monlcitiiilo (l)aveaii!); Lisboa e arredores (I?i(>(., I'. Coiiliidio, exsic. ii.° I0.'5I !), valle d'Alcaiitara (Wehb, Daveau!), Tapada d'Ajiida ^15. da (liiidia!); Hellas, prox. da 0"i'da do Manpie/. (U. da (iiinlia!); Ciiilra NNCIw.!); arredores de Cascaes, (',a|ia- ride (l>. Couliidio. exsie. ii." I0;{2! Soe. IJrol. exsic. n." 102G !). — .l/m- Icjo liítoral : Alleile, iniir^cm da eslrada, no piídial (K. da Cuidia!). 9. lâiitii'i(t ãSÍ4'ai'e Beja, Pelomes (R. da Cunha!), herdade da Calçada (R. da Cuidia ! F. Gomes!). — ©. Fl. Apr., IMaj. fv. V.). Nota. — Ao examinar no lierbario da F^scola l*oljlechnica os primeiros exemplares d'esta planta, coibidos em l(S82, pelo íallecido conservador António Ricardo da Ciitdia, convenci-me de (|ue se tratava de uma inte- ressante espécie nào descii|ita. Mandei este anno a Reja o eni|)regado do Jardim Botânico, Francisco (lonies, procural-a no logar indicado; trouxe óptimos exemplares vivos e sobre elles fiz a descripçào antecedente. Dando â nova espécie o nome do seu primeiro colleclor, pratico um acto de jus- 132 lira e proslo liomcnaficm á memoriíi do iiif.itij;a\t'l lierborisador (|ui' lauto t'iiri(jueceii o noíso lierburio. 10. liiiiaria ««axatiliN I.. . Ilofífz^. ri I.k.. Fl. Port., yn^^. 239, lah. ÍOI DC. l'ro(lr., ynii. 2S í ! Walpers. Heperl., [laj;. 2171 L. saxalilis, Clinv., íii Hoiiy. I. c, pag. So! L. saxalilis cl L. Touriu-forlii, Ficallio, I. c, iiag. 11 cl !.'{! I.. Toiírticrmlii (Poir. , I.cc, in Wk. el Lgc, 1'rodr., paj;. .'iOH el iii lierb. ! Saiii[iai(), Notas Criliias '. pap. 50 el in lierl). I Anlirrhinnm saxalilo, L., Sp., paj;. 8S3 ! Hrol.. I'h>l. Lusit., pafí, 127 (s<'mint' maio), tal). 13.'}.' A. saxalilt'. líiol.. pio pailc, |-"í. I.ii- sit., |)ag. 1!M ! IJiiaria >illa\alilis llosciilis iiílcis, Tounif., Deiiombr. dcs 1'!. cii l'oil.*, ii. 512! a. gemiina, V. Coul. (L. Tourneforlii, 3- {ílulinosa, Sampaio. I. c. !). — Caulibus adsceiídeiitibus, ramosis, laxe lolialis; Icdiis laiiceo- latis (ad 6 mm. usqiie !atis\ mapis disliiuic \erlicillalis. Planta tjpice >iscido-pilosa, pcrennis, pliis minus data, sacpe glabres- cens (L. Toiírnefortii, var. jíiabresccns, Lpc., I. c. ! Houy, I. c. ! L. Pcrczii, Gay.), intcrdiim liiimilis cl arinna. crectior, parce ramosa, foliis anfiuslioribiis (L. Toiíriíclbrlii. \.ir. iiiinor, Lf;c., 1. c. ! var. pseudofilifolia, Hoiiy, I. c ! L. ininDi' lutc.i, Totirnl'., Denombr. n. .')!)9 !). p. Tourneforlii (Poir.j, Houy, 1. c. ! L. Tourneforlii. a in(|uinans, Lj;e , I. c. ! L. Tourneíorlii, a, Sampaio, 1. c. ! Anlirrliinum Tourneforlii, Poir.; L. saxalilis, p slricla, Walpers. 1. c. I — Caulibus íirmioribus el ereclioribus, hpice miiuis ratiiosis. deiise foiialis: foliis anfíusliorilius, lincari-laneeoialis, mitnis dislincle ^erlu•illalis. IMaiita >alde i;lufinos()-piiosa. Formi.s variis ad a transit. Ill ulraque varietale alam seminum anf;usli>siniain, anf^uslam v. latius- culam vidi. Hab. in siceis cl arenosis, in muris el inler saxa Lusilaniae borealis. — 2í V. (5 V. ©. /•■/. Mart. ad Sepl. ^v. v.). «. t/cmtiti(i. P. Coiit. — Akmdouro trmismonlatw : (lIoíTg};. cl Lk., ' G. Sampaio — Nolas Crilicas sobre a Flora Porlugueza. — Porto, janeiro lio 1906. ^ J. 1*. Tourneforl— Denomhrenunl des planta! que j'ai Irouré en Portugal en 1689 (In J. Henrifiue? — Exploração botânica em Portugal, pur Tourueforl — fio/. Soe. Brot., VIII, pag. 191). 133 Brot.); Serra (U- Monlosinlio, Alio do F.iclio (.Mollcr!): Braf^ança (P. Coiiliiilio, cxsic. n." 1(133! !\I. iM-rrcir.i !). Air.iiiH) iM. Ferreira!); Serra de l5eli(inlàos (I\I. Ferreira!); arredores do Nimioso, (^ain|io de Vil)oras (Mariz!); arredores de .Miranda, Villa Clià (.Mariz !); Moncorvo (Mar!/.!); Chaves (Moller!); Serra do Bruidieiro (iMoller!). — Alemdouro lilloral: Moidalegre (Moller!); prox. de (lastro Lal)oreiro (Moller !j; Ponte do Monro (B. da Ctinlia!); Penso (K. da Cnnlia !) ; Serra do Soajo. Villoeiral (Moller!,; Seidiora da Peneda (Moller, Fl. Lusit. Exsic. n." 92Í !); Arcos de \'al de Ne/., Carrcfiadonros ^Saln|)aio!) ; Serra do (jcre/,, Pedra Bella (Moller!); Ponte de Lima, Sá (Sampaio!); Povoa de Lanhoso (Sampaio!); Boiígado (Padrão!); Porto e arredores, Afjuardente (Schmitz !); l*aranhos (Schmitz! M. dWlhuqoenpie!), Alameda da Lapa (M. d'Albiii|iier(|Uc!) ; rochedos da lieslanravão [E. .l(dinslon !), Monte Pedral, Pedreiras d'Areoza [O. Marinho! Sampaio!:. — Jieira IríDismotdaiia: Pinhel (Bodrif^ues da Cosia!); (liiarda (herb. da Univ.!). — Hiira central: Aguiar da Beira (M. Ferreira!); Serra da Kstrella (C. .Machado!), Sabugueiro (Moller!) ; Ponte de .lugaes (.M. Ferreira!), Lapa dos Dinheiros (J. Henriques!), Poio Ne- gro (Moller, Fl. Lusit. Exsic. n.° 314!); Serra de Santa Luzia (M. F-er- reira!). — fíeira littoral : Serra da Louzã (J. Henriques! Moller! M. Fer- reira 3. Tournefurlii (Poir.), Bouv. — Alemdouro íransmontano: Bragança (P. Coutinho, exsic. n." 1033'! M. Ferreira!), |)rox. da ponte de S. Jorge (P."' Francisco Vaz, Soe. Brot. exsic. n.° 232"!); arredores de Moncorvo, Ligares, Urros (.Mariz!); Murça (iM. Ferreira!); Chaves, arredores da po- voação (Sampaio!). — Alemdouro lilloral: Segadães (B. da Cunha !) ; Fafe, Serra de Merouço, Moz (Sampaio!); Amarante (Sampaio!); Porto, Arei- nho (Sampaio! C. Barbosa, Soe. Brot. exsic. n.'*232''!). — Beira Irans- monlaua: Barca d'Aha (Sampaio!); Figueira de Castello Bodrigo, Fs- calhão (Sampaio!); Almeida, prox. do Côa (AL F^erreira !) ; Junca (M. Ferreira!); Nillar Formoso, Valle Fundo (M. Ferreira!); Trancoso (M. Ferreira!). — Ikira cenlral: Serra do Caramullo (J. Henriques! Moller!), S. João do .Monte ílierb. da Univ.!); Serra da Fstrella, Sabugueiro (M. Ferreira!), S. Bomão (Fonseca!), Covão das Vaccas (M. Ferreira!), prox. a Vallezim (J. Henriípies, Soe. Brot. exsic. n.° 232 ! ; Lapa e Mala da Vide (herb. da Univ.!]. — lieira lilloral: Coimbra, Choupal (M. F'er- reira!;, Valle Bom (Welw. ! A. de Carvalho, exsic. n.° SO.j!), Villa Franca (Moller! .M. Ferreira!). — Beira meridional: Covilhã, perto da Serra (B. da Cuidia!); Cardiudia, Soalheira, S. F"iel (Zimmermann! S. Tavares!), Nota. — A denominação d'esta espécie tem sido muito discutida. Para mim, é sem duvida a Linaria saxaiilis, Holígg. et Lk. Com effeito, é planla frequente em Traz-os-I\!onles, como a Flore Porlugaise o indica ; 134 ;ip|ilic;i-sc-llK' pciTeilíimcnle a descripçSo e a gravura desta obra, tendo eu examinado i'xt'in|ilan's vivos »• de lierliario com ns follias tão ou mais larf^as; nào ha oiitra |)l.iiila. cominum em Traz-os-.Moiiles, (|uo se pussa referir ,'i(|Uflla descrip^ao. É certo que Urotero diz, na Pluildfjraphia, que as semenles sSo subjjlobosas, mas de\em notar-se os seguintes fados: 1." (]ue llollinansefíg e I.ink niio descrevem nem lifiuram as sementes da sua planta; 2." que a f;ravura da Pltyloijntiihia é cópia evidente da da Flore Porliigaise, e (|ue portanto as semenles alli descriptas nào per- tencem ao exemplar desenliado. Concordo com a o|)iiiiào do sr. Sampaio (1. c.\ (|uanto a considerar nesta espécie apenas duas variedades: parecendo-me também (|ue as sup- postas variedades glabrescens e minor são simples formas occasionaes; em que eu nào posso concordar í com as denominações (pn- llies dá. O typo da espécie, em liarmonia com a gravura e a descripçào da riore Portw/aise, tem de ser a forma com as folhas mais largas e mais visivel- mente verticilladas; [tara a >ariedade, segundo jul;;o, deve einpregar-se o nome do .1. Touriicfurlii, Poir., que Lange considerou como t^po da espécie. A /,. (jlulinnm, IIofTgg. et Lk., mesmo tendo a seu favor a prioridade, nào poderia cotnir nunca neste caso; condi/, í- certo, em ser mais glu- tinosa e ter as folhas mais estreitas (embora já não condiga nos caules menos erectos\ mas ('• uma planta criliia, ipie de modo netdnnn pôde corresponder apenas a uma forma da L. saxalilis. Com etfeilo, os seus andores indicam-na nos rochedos dos arredores do Porto e nas praias arenosas de Setúbal. Plania com aquelle porte e viscosidade, existente próximo do l'orlo e de Setui),d, so a /„ fUifolia (Lag.\ e IJoissier assim o entendeu, tomando a L. f/lulliwsa, lloUgg. et Lk., para representar uma variedade p(ulugueza da /,. filifolia. Mão corresponde bem a gra\ura da Flme Porlugaise á L. fillfi)lia.' (1 habitat apontado nos arredores do Porto, soi)re os rociíedos, é mais pró- prio da L. saxaúlh do que da L. filifolia, que alli se encotra principal- mente na areia? Tudo isso é verdade; mas não é menos >erdaidosa: que, ou se incliie na L. filifolia, e então a gravura é pouco (iel e o habitat apon- tado nos arredores do Porto pouco correcto; ou representa duas espécies, com aspecto nuiito semelhante — uma forma ariedade da L. saxalilis. i;í5 11. liigiai>D(t iiiiiUicniili**. Alill., Dirt. n. 7; DC, Prodr., |)ii}í. 2S;{ I I,. ■■liiiicii, y miilliciíiilis, Clinv., Moriogr., pag. 172; NNuIjI), Iter liisp., pag. 2()?! Aiilinliitmm miillicaiilc, L., Sp., pag. 85()! Scmiiia, disco iriiiiute granulato, angiistissiiiie alata ! Hal). propc Diiiiiini, ul vidcliir rara. — 0. /'7. .Iiil. Aug. (v. s.). Helra Iransmoníana: Moledo do Douro, Pena jóia, margom do Douro (Sampaio!). — licira litloral: (ía\a, Foiílc da Viidia, margem do Douro (Sanipaio ! odveiitiria). Nota. — Não pude comparar os exemplares portugui'zes com exem- plares autheiílicos, mas iiào liesilo iia determina(,'à(i, ponpie correspondem perleilamenle com a diagnose. A cita(.-rio de NVol)l), acima indicada, talvez antes se refira á espécie seguinte, que tem andado com esta muito con- fundida e parece menos rara em Portugal. 12. liiiiaritt «lílIuM». Ilollgg. el Lk., Fl. Porl., pag. 2!57. tab. 59! DC, Piddr.. pag. mV. C de Ficallio, 1. c. pag. KJ! IJouy, I. c, pag. 55! Antirrliiiiinn didusum, Hrot., Pli}l. I.usil., pag. 1.'59, lah. líl! Semiiium ala iatiuscula, lenuia ! Piaecedenti aílinis sed, meo sensu, species salis disliiicta. Hab. iii arvis et asperis in Beira, bine inde. — 0. Fl. Apr. ad Aug. (V. s.). Beira central: Serra da Estrella, prox. de Ceia (Welw.! M. Ferreira, Fl. Lusit. Exsie. n.° 13531), S. Uomão (Fonseca!), Moura Morta (M. Ferreira!); Lavegadas, Ponte da Murcella (M. Ferreira!); Taboa (A. da Costa Cabral!). — Hcira littural: Coimbra e arredores, Cboupal (Moller!), Villa Franca (Moller!), Cabri/.es (.1. Iíenri(iues!). — lleira meridional: entre Abrantes e Constança (^lloflgg. e Lk.). 13. liiiinría satiircioiílo^. IJss., Voy. líot., pag. ití3, tab. 133! DC, Prodr., pag. 2S2! \Vk. et Lge., Prod., pag. .o70 el in lierb. ! Kouy, I. c., pag. ()2! L. glauca, Ficalho, pro parte (non Willd.), I. c., pag. 14 et in lierb. ! Specimiiia nostra ápice parce gluiidulosa et sepalis acutiusculis. Hab. inter segetes et in arenosis Algarbiorum. — 0. F/. Maj. Jun. (V. s.). Algarve: prox. de Castro Marim, entre as searas de trigo (Welw., exsic. n." 291!); Cabo de S. Vicente (Welw.). 136 \h. liiiKiria Iluoiiwclori. Bss. cl Ueiil . Pii<:il., \y.v^. 88; W k. et l-íic, l'riiilr., piig. o72 cl iii hcrh. I L. mi|iÍii.i, \;\r. niiiiimn el glíiuca, Bss., Vo). IJoL, jui-í. í61! F.. bi|niii(l;ilii, llod^f; el Lk. (iion Cav.), PI. Porl., |iiiu. 255! L. gliiiica, Ficullio, pm |);irU' non Willd.), 1. c, pap;. li I Specimina liisitanica ciim spccitniiiibiis Iiis|)aiiicis n|i(imo coiifiniunl, sed disco scmiiiiim tiii,'ro sparse ttihcrciilalo, liihcrciilis parxis alliidis. líab. in arcnosis Traiistagaiiae el Algarhioruin liaud IVetjuens. — 0. ri. .Maj. (v. s.). Baixas do Guadiana: Merlola (lloffgg. e IA., .Mollcr!j. — Alijane: entre Villa Nova e Lagoa (lIoíTgg. e Lk.). Nota. — Fiz a dc|prmiíia(,'ão da csiiocie sobre os ex(Mn|)lares cdlbidos pelo sr. .M(dler; jiiiilo-llie a /.. hlpunclalti, lloirgg. et Lk., por estar indi- cada na mesma localidade e a descrip^ào coincidir sensi\elmciile. l.'i. liiiiaria Miipiíin !..), Desf., Fl. AU. II, pag. .'«i! DC, Prodr., pa;;. 281! Wk. cl Lgc, IVodr., pag. 571 et in herb. ! C. de Ficalho (pro |iarle\ I. r., pag. li cl in lierb. ! Houv, 1. c., pag. 50! Antirrhiniim siipirmm, L., Sp., pag. 85(5! Brol. (pro parte), F"l. Lusil., pag. 191! «£. (jemilna, Uony, /. c. ! p. litirala, Hoii}, 1. c. ! L. pucnaica, ilolTgg. el Lk. (non Duby), Fl. Port., pag. 2i9. tab. i5 ! Antirrhiniim pyrenaicum. Brot. (non Lam.), Pli\l. I.ii'i\ \.irietas. llab. in incultis et rupcstribus Lusilaniae cenlralis liaud frequens. — 2/. Fl. Mart. ad Jul. (v. s.). a. geimliKi, Bouy. — lieiía liltoral: Coind)ra. motilcs de Santa Ciara (Brot.; Moiler, Soe. Brot. exT! Samjiaio! ; Condeixa (.M. Fer- reira! Moller!); prox. de Pombal, ,M(uile Sicò (^l)avcaul , enire i'ombal e .Ancião (I)avean!).- — (Viilni lilloral: Porto de Mo/, Ah ária (H. da Curdia !); Pragança ÍMollcr !j ; Moiilc .Iniiln iDaxeaii! . [i. Iliicalti. H()ii\. — Ccnlro lilioral: S. Marlinbo (llolVgg. e Lk.) ; Serra de Cintra (Hoffgg.' e Lk.. Bn.i., \\rU\.l Moiler!). 16. liíiiaría <*a4v«>ia l.ag. . DC., in Cliav., Mimogr., pag. 174; DC, Prodr., pag. 281! \Vk. eí Lge., Prodr., pag. 572 el in berb. ! Sam- paio, Not. Cril., pag. 53 et in lieri). (jiro parte)! 137 p. polyfialacfolia (IfoíTgjí. et Lk.), P. Cdiit. ; L. poljgalaeroliii, Hcilífíf;. cl l-k.; Fl. Toii., i»,)-;. 2í,S, lab. íí ! L. cacsia. p dccimilMTis, l.fíc, I. c. cl in licrii. ! Koiiy, 1. c, pa;;. TiO ! [,. su|iiiia, y "la- rilima, Ficallio (\m\ parle), I. c, pag. I 't cl iii IktI). ! I,. cac- sia, 3 inarilima ^l'()|■^la (!cciiiiil)ciis), Sampaio, 1. c. ! Aiilirrlii- iiuin p(il>f;alacroliiini, IJiol., VU]l. Lusit., paf,'. l'M\, lai). i4! Liiiaria lusilaiiica mariliina poly^íalaciolio, Toiírnl'., Iiisl. |{. Heib. ', pag. KíO! — Foliis aiigiislc lincarihus (!-!,?> mm. latis), maifíiiK' ((nivoliilis, apicc aciiliiisciilis. sacpissimc clon- {jatis: raccmis llorilcris conrcrlis. 1'lanla sacpc Ijieniiis, adsccií- (loiís V. pi()cnml)cnli-a(lsccti(lciis, ramosa. y. Ilnileri (]{ou^), V. Coiil.; IJiiaria lírolcii, Koiiv, 1. c, paj;. ií) ! L. sii|)iiia, Y maiitima, Ficallio (pro parte), 1. c. cl iii licri). I L. cacsia, p maritima (forma Urolcri), Sampaio, 1. c. ! Atilir- rliinum liisitatiicum, nrot. (pro parte), IMiU. I.iisil., paj;. 34! — I""()liis [)lcris(pic l)re\ioril)us, laliusciilis (1-2 mm.), liiicari- ol)l()iif;is V. liticari-liiifjiilalis, margine coiivoliiliis, apicc ol)lu- siiisciilis; raccmis llorilcris saepe cloiii. Ilab. 3 cl Y in arenosis marilimis Lusilaniae borealis et cenlralis fre- quentes. — 2í V. ^ V. 0. Fl. Marl. ad Nov. (v. v.). ?>. poh/fialiirfolia (\\(ú\<í<í. et Lk.), P. Couí. — Alem d ouro Ullnral: Ca- minha, Cabedcllo (l{. da Cunha! Sam|iaio!); Nianna do Castdlo, Cabe- dello (H. da Cunha!), praia do Carrcço (K. da Cuidia !), praia da Areosa (H. da Cuídia!); Villa do Conde (.1. Craveiro!:; Po\oa de Var/.im (Mo- reira Padrão!) ; praia de Maltosinhos (U. da Cunha! Velloso dAraujo! Sampaio!); Leça da Palmeira (Schmilz! G. 3lesnier. Soe. Brot. exsic. n." '231! l\l. d'Albuqucr(]uc!); arredores do Porlo (lloflfjp. e Lk.), Foz do Douro (Sampaio!). - Ik-im Utlornl : Kspinho (Moller, Fl. Lusil. Exsic. n.° 313!). — 6e/íf/r/í/('. — r.irisiis. 1719. 138 (Egberlo de Mesquila! , Costa Nova (Sampaio!); arredores de Mira (Tliiers dos Heis.':, junto íi l^apòii (A. de Cnrvallioli; [liidi.ti do IVso (Mollcr! M. Ferreira! Loureiro!,; entre Qiiiaius e a .Miirlinlieiía ^A. de Car\allio!); Figueira da F\)z, (lalla, Viso (Brot., Loureiro! Moller! M. F"erreiral); Buarcos Brot.: A. de Carxalho, exsic. n." 593! Daveau!); Lavos (M. Ferreira !j; .Mariídia (irande iS. Pimentel, Soe. Brot. exsic. n.° 231"!) ; pinhal de Leiria (S. Pimentel!). — Cenlro litlural: S. Martinho do Porto (Welw.!). — Alemtijo lilloial: Trafaria R. Palhinha!). NoT.v. — A approximaçSo enire a L. pnhjgaUjefolln, IIolTf;;;. et Lk., e a L. caesia (Lap.), UC, foi primeiro foila pelo sr. Houy, no trabalho citado. A approximaçào (^nlre o Anlirrhiiiian lusildiiicinn, Brot., e a /,. pohjijdlaefulia, ildilgfí. et Lk., é do próprio Brotero, que, na Phylogra- phiíi, põe etn ilinida se esta ultima será espécie disliiuta ou simples \a- riedade da primeira. Mas o Antirrltinnin liisilanicum, Brot., inclue duas plantas diversas, conforme o disseram líolTmansefif; e Link, e posteriormente o sr. Bouy ; como devem ellas ser consideradas? Para o sr. Bouy, constituem duas espécies; para o sr. Sampaio sSo, conjunctamente com a L. polygalne- folia, simples formas de uma variedade iiinriliiiia, muito p(dvmorplia, da L. caesid. liiia d'essas plantas, a de folhas mais estreitas [l.. Broleri, Rouy), parece-me efiectivamenie muito próxima da polipialaefoUa, i\ qual se liga por meio de formas intermi'(lias, como hem diz o sr. Sampaio; inscrevo-a como variedade da /.. caesia, porque nào de\e decerto occupar na classificarão logar inferior ao de muitas outras variedades admittidas neste Irahalho. Quanto á segunda planta, a de folhas mais largas, o ver- dadeiro Aiillnliiiium lusilaiticitiii, Lam., nào posso reunil-a á L. caesia, conforme projiòe o sr. Sampaio; nfio vi formas intermédias e afligura- se-me haslante dislincta para dever ser conservada como espécie. 17. I^iiinria liUiiiarckíi. Bouy ^ I. c, pag. 47 et exsic. a qua desciipla fiiit ! L. lusilaiiica (Lam. , Ifoflgg. et Lk., I"l. Porl., pag. :íi-7, tab. i3 i óptima)! non Mdl.; DC, Prodr., jiag. 280! W k. cl Lge., Prodr., pag. 373 et in herb. ! C. de Ficalho, I. c., pag. Io et in herb. ! L. caesia, 3 marilima (fmtna Lamarckii), Sampaio, Not. Cril., pag. .'13! .\nlirriii- num liisilanirum, Lam.. luic. IV, pag. 3l)t; A. lusilanicum, Brot. {\)vo parte, ex HoíTgg. et Lk. ipsis , Pbyt. Lusit. I, pag. 34! Linaria marina ' Na clave anterior das és|)ecies osta Linnriít lii;ura. por engano, com o nome de L- lusituiticít. 130 lloif |iul(lin) caule lolioso, Grisley, Virid. n. SS,'j? 'loiíriíf., Denoml)r. (Ics IM. fii l*i)it., II. 202 (s;illcm pro piirlc; ! Iliil). in .irciiosis iiiiiriliiiils l.usilimi.H' cciilriílis et iiustralis, iil videlur hniid ricqucíis. — 21. Fl. Miwl. iid .liil, (v. s.). Cenlro lillunil : S. .M.irtiniio do Porlo {\^'^d\v. !). — Alcmlejo litloral: barra de Setúbal (H. da (^uiilia!); península de Tróia (Daveaii!); entre Comporta e Melides (Touirir.'), prox. de Coiiipoiln 'líiiíTf;;;. e Lk., Welw.!). — -l/^íí/Tí': Villa lieal de Santo António ^N\'iilkoinm ! (juiinurues, Soe. FJrol. exsie. n. 3(1^! Moiler, Kl. Lusit. lixsic. n." 504!). 18. liiiiaria ■iiai*;;'iiinta. Desi'., Fl. Atl., |)ag. 43! liouv, 1. c, pag. 42! Durieií. exsie. ex lieib. de la commis. scient. de T.M^erie! Murd)y, PI. Algerion. exsie! Bourgeaii, PI. d'Alf;erie, exsie. n. 72! l)e- beaux, exsie. prope Oran leeta ! L. plaueophylla, llolfgg. et Lk., Fl. Port., pag. 50, tal). 4(1? L. f;laueopli\lla, Welw., in Iierb. ! C. de Fieallio, 1. c., pag. 15! Koiiv, i. e., pnp:. íl! Aiitirrliimim glaueophyllum, Brot., IMnt. Lusit.. paj;. I.ÍS, tab. 140? Plantae ex Porto Hrandão, in inuris vetnstis l<'etae, et plantae ex Cabo da |{o(a, iri aienosis, liabitu sat diversae sunt, \erosiiniliter pro diversa liabitatioiie. IManlae ex l'orto Brandão caules erectiores et ramosiores, folia loniíiora, minus conferia et in sicco teniiiora habent ; plantae ex Cabo da Hoea caules niai;is adscendentes et iniiuis ramosos, folia paulo breviora, conlerta et in sicco crassiora. Hab. in maritimis et muris vetuslis Lusitaniae mediae littoralis, sed rara (an etiam in Transmontana?). — 2f. Fl. Apr. ad .lun. (v. s.). Alemdouro transmontano: (Hoíípg. e Lk., Brot.)? — Cenlro littoral : Cabo da Ftoca (l)aveaii! .loaipiim dos Santos!). — Alcmtejo littoral: Porto Braiidào (Welw.! U. da Cunba!). Nota. — VVelwilscli referiu os exem|)lares de Porto Brandão á L. glait- cnphylla, llodng. et Lk., com a qual sem duvida corres|)ondem muito bem na (lescii|)eão e menos mal na f;ra>uia; tanln o Conde de Fieallio como o sr. Houy acceitaram a determinação. lloUmanscgg e Link indicam a sua /.. glaucophylln em Traz-os-Monles, onde não tem appareeido nas moder- nas berborisaçòes; serã a planta de Traz-os- .Montes eflFectivamente idên- tica a esta do littoral da Fstremadura? Se o é, como parece provável, torna-se digno de nota o lacto de duas espécies Ião próximas, esta e a L. melananilia seguinte, apresentarem no nosso |)aiz distribuição tão análoga. 1 iO I!). liiiiiifia iii<'liiiiaii(liii. Itss. cl Hcul., 1'tigil., pn^. 8K ; \Vk. fl i.-c. I'n.(lr.. |.,ií;. :>T.i cl iii licrb. ! \Vk.. lllnslnil., Fl. Hisp. ' II, [)ng. .'Jo, l;ilj. I12a! Siim|iiii(), Ndt. Oit , pnfj. oi et iii licrh.! HDiirpcaii, PI. (l'Ks|). exsir. antio 18.")íl I,. tristis, NAebb noii I\lill.\ Iter Hisp., pnp. 2(1 ! L. trislis. l"iiallio, I. c, [lap. lo cl iii liei b. ! F-. arrabidoiisis, Welw., iii lii-ib. I I.. nliculala. Il(ill'^'g. ot Lk. iiioii Desf.;, Tl. rort., pag. 2.">l! Aiiliriliiiium snpinum, Brol. J^non L.), pro parte, Fl. Lusit., pníí. líll! IMaiita |iolunoiplia. Naiial caulibus, l\pi(e aciscpiidi-iilibus, inlerdum siibereclis v. (lecumbenti-ailscendenlibiis, simplicibiis v. ramosis; foi i is a n- gusl(> rariíis aiifiuslissiiiie v. laclinsculo íiiiearibiis ; raccinis posi aiithesin plus miniis cloiigalis ; coiollis sacpc ('(kIimii raccmo versicdloribus, cnlcarc corolla roliqua paiilo breviore v. siibaeqiiiloiif^o; capsiilis majoribiis v. nii- noribiis; simuIuíImis disco lacvibiis v. liibcrculatis. F^ornia lloribiis alro- fiiscis, racemii m;if;is cl()iij;ato, /.. (itrofufcdni, Uouy \. t , pag. í í cl iii herb. !), constitiiit. Halt. iii riijicsltibiis cl siccis iii Traiismoiilana. Hcira meridioiínli et Traiislagaiia Serra da Arrabida\ — 2(. 11. .\larl. ud Aug. (\. v.). Alemilouro tniiismonluiio: Uragança, raminlio de FonTArrada, Cabeço de S. narlholomcu [l\ Coutinho, exsic. n."- 1031 e IO."]:]! M. Ferreira!), entre Bragança e França (Sampaio!), entre Porlella e França (M. F'er- reira!;; arredores do Niniioso, S. Pedro da Silva (I\Iariz!); arredores de .Moncorvo, Ligares, Assureira, (Marizl); PiídiHo (M. Ferreira!); F"oz-Tua (lIolTgg. e Lk., Sampaio!); Govellinbas (Castro Portugal!); prox. da He- goa (Scbmitz!). — /{eira Iransmonlana : Adorigo (Schmitz, Soe. Brot. exsic. n.° 229!,; Tai)oaço (C. de Lima ' . — Heira meridioitui : .-Mmeida, Valie de Marcos (R. da Ciinba !) ; Castello Mendo, Moita do Carvalho (R. da Cunha!). — AIrinleJn lillnral : prox. do Castello de Palmella (R. da Cutdia!); arredores de Setúbal, Serra d'.\rrabida ^\\'cbb, NNelw.! Daveau ! .Mollerl Luisier!). Nota. — No berbario da Academia Polvicchnica do Porto m um pe- queno exemjdar, coibido na Arrábida pelo sr. Luisier, muito curioso, por ter as Tolhas relativamenie bastante largas, mas canaliruladas como no tvpo, o (]ue bem as separa das da /,. irislis ou /,. manjinala. De resto, o poljmorpbismo das folhas é grande nesta espécie, e exactamente o exem- ' M. Willkoiími — ///».s/iví/íO(iC4- Floiae Jíixpaniaii' InsiUdiuniiiiif naliuritim. — Slullparl. 1881-1802. 141 pliir colhido |ior Welwitscli, taiiiltt-m ii,i Ariiilnd.!, c (jiu' cllc (IfiioiniiHni /.. tinahiítcnsis, ó noliuel |)clo ciiracItT coiiliaritt, |i(ir ler as folhas cslrei- tissinias. A I.. atrnfiisca, l{(iin. |»aicc('-iiic uma siiii|)l('S lórma (Kcsta L. nielananlha, coiirornic já a cdnsidciou o sr. dr. Mari/. iio heibario da Uni- versidade e o sr. Saivijiaio no logar citado. Sect. II. Arvenses, Dtli., iii IKl.. IModr., pag. 270! Caules llorircri cici-li; lloics parvi (."! .'! iiiiii.); soiiiii].-! li'iilii'iilari-c(j[ii|)fi'ssa. iiiar- ginala. 21). liiiiaria wiiii|ile%. DC, Fl. de Fr. Ill, pog. o88 ; UC, Prodr., pag. 280! (ircii. et (lodr., Fl. de Fr., pag. .578! \Vk. el Lge.. Frodr., |iag. 570 el in herl). ! C. de Ficalho, I. c, pag. lí et in lierh. ! Bourgeaii, Fl. d'Fsp. exsic. n. 1380! Antirrhiniiin arvense, [i L., Sp., pag. 855! Varielas iit \idelnr />. arveiisi.s (F.), Desl'. (Bss., F'l. Oricnt. ', |iag. 375!). Hab. in arvis, incnltis et sabulosis in Heiru, sed infrequens. — 0. FL Apr. ad Jul. (v. s.). Beira iciilral : prox. de Ceia (Welw.!). — Beira lilloral: (lava, Arei- nho de Avintes (Sampaio!); prox. de Montemor, nas margens do Mon- dego (Welw. !). 21. liiiiuria iiiioraiitha (Cav.), llofígg. et LL. Fl. Port., pag. 258! DC. Prodr., pag. 27!)! Gren. et Godr., Fl. de Fr., pag. 5781 \\k. et Lge., Prodr., pag. 570 et in herb. ! C de F"i(alho, 1. c., pag. 13! Antirrhiiium micranlhum, Cav., Icon. et Descrip.'^ I, |uig. 51, tab. (19! L. parvillora, Desf., Fl. Atl., pag. 4í, tab. 137! Hab. in arvis et incnltis Transtaganae et Algarbiorum. — 0. Fl. Febr. (V. s.). Baixas do Guadiana: entre Serpa e o Guadiana (Hoffgg. et Lk.). — Algarve: Faro, Areal Gordo (.1. Brandeiro, Soe. IJrot. exsic. n." 1391!). * Ed. Hoissier — /'Vor« Orieiíliilis. IV. — Genevao el Basilcac, 1879. 2 A^ J. Cavaiiilles — ícones et Deseyiiiliones plmitunim ipiae aut spontc in Hispânia crescunt aut in horlis léuapitantur. — Matrili, 1791. 112 Si'cl. lil. Grandes, ISlIi.. iii D»'.., IModr., p;ig. -271! Caules lliirircri iMccti. il:ai : lloiv> iii.ixiini (:):i-'i:i nini.): spíiiiiia Icnliculari-com- pressa, iiiai ^'iiiala. 22. liiiiariti n-i«ritiiHí«|iSsopa L.;, IIolT^:?;. i'l l-k., Fl. Tort , pa-. 2íí: DC. I'i0(lr., pa-. 271! NVcbl), lli>r liisp., pap. idl ^Vk. et Lfje., l'io(lr., png. 57(i et in lierl). ! C. de Ficallio, I. c. pa^'. lo et in lieri). ! Hoiirpenii, IM. (I'lisp. e\sic. n. 2()8.') ! L. Iiisitiuiica Aliller (non lldHfíf;. et l.iiik.). Dirt. ed. VIII. n." ."í : .Antiirliiimm triortiltlioplio- rum, L., Sp. Fl., pag. 8o3 ! Hrot., Fl. Lu^il . pafí. 1!)S! Hol. Map. >, tal). 52.'}! .Xiitirrliiniim Iridiiiillioplionim, (jrisley, Virid. n. 112! Tmirnl'.. Denoniljr. des l'l. en Porl., ri. 2(ií) ! Liiiaria latissimo llore lusilanica. Tournf., Inst. U. Ilerl).. pag. 1()9! ilab. ad sepes, lliivioruin margines et in sil\is Lusitaniae burealis et Traiistafianae moiilanae. — 2í. Fl. Apr. ad Sept. (v. v.). Akwdoiiro lriul()r (R. da Cunha!); arredores de Klvas i^Semia, Fl. Liisit. Exsic. n.° 1211). — Hiiixas ort., pag. 241, tab. 42 (seniine nialojl (!. de Ficallio, Boi. Soe. Brot. I. pag. 48 et in lierb. (pro parle)! Sampaio, Boi. Soe. Brot. XVIII. pag. (>.S ! L. (leI|iliiiK)i(ies. (iav, iii Dur. l'l. Ast. Exsic; Bourgeau, exsic. n. 2i.S0, 2684 et 2l."il! \VL et Lge., Prodr., pag. 5()3 et in herb. ! B()u\, I. c, pag. 40 (sed non L. sappliirina, Bouy, quac ad sequentem ducenda! ! An- tirrliimim sappliirintim, lírot., V\. Lusil., |iag. 197 cl Plnt. Fusit., pag. 133, tab. 13(i ^semine maio)! L. iiisitanica llore palato carente, Tournl'., Denombr. des PI. en Poi t. ! liai), in inontosis, in arvis et inter segetes reg. monl. rarius infer. Lusituniae borealis. — 0. Fl. Maj. ad Sept. j. s.). Alemdouro transmonlaito: Serra de Monlesinho (Moller! ; Nilia Heal (Allonso Tavares!). — Alemdouro llllural: Montalegre (^Mollerl, Villa da Ponie i^Moller!), Lamalonga ;Moller!í; Castro Laboreiro Sampaio! Mol- ler!); Segadàes, Souto dos Magos B. da Cunliali; Sena do (lerez, prox. do Borrageiío (iMoller! ; Serra da Cabreira, Zebral (^Sampaio, Soe. Brol. exsic. n" .-iOi"!); Cabeceiras de Basto íl). iM. L. Ilenri(|ues!' ; Porto, Atàes (Sampaio!). — Heira Iraiiniitiiiluita : Tiaticoso (M. {"errfir.i I ; Ciiarda (M. Ferreira!). — Beira central: Serra da Fslrella (^Brol., llollgg. e Lk.), S. Romão (Fonseca, Soe. Brot. exsic. n." o04!), prox. do Sabugueiro (Welw. ! sub L. hiparlila; iMuller! l^onseca !), C()\rio .Atravessado i^Fon- seca!), Fantancovo (Mollerlj, Nallesim Fonseca! , Seidiora do Desterro (Moller!), Mondeguinbo (R. da Cuidia. Fl. Lusil. Fxsic. n." 311!).— 147 lieiíu lllíoral : (^oiiiihi;! o ariedorcs (Hrol., lloUfíj;. o Lk.; A. de Carva- lho, cxsic. II. ".'ÍD^! (liiiiiiaiTics!), Villn Franca (Moller! M. Ferreira!), Clioiipal (Mdllcr!). — Hcird tnpridimial: IMaiileigas (I{. da Cunha !j, eiilre Manleifias e I\l(iiiiienla da Serra (Toiírnl.) ; Serra da l'ani[iilli(isa (J. Ilen- ri(|iies!). Nota. — Laiij;!' considerou syiioiijnuis a L. sapiiliiriíia (BroL), llodfíf;. el l.k., e /.. (Irljihinoidcs, Gay, mas escollieu pura a espécie esla ullima dcndiiiinação, coiilra a lei da jirioridade, e considerou a scfíuinte L. liii')- í/r/.scí/, Hofifig. el Lk. como synonyma da A. Iiijidrlila (Veiil.), Willd. O sr. liouy (I. c.) mostrou ipie a /.. liiioyrisca e a /.. biparúla são espécies distinclas, mas, lomaiido pela /.. sdjijiliiriíia uma lórina da L. lnioíjrhea, susienlou cpu! a A. snjipliiiiiKi é apenas uma \ar. loiíijcraccmosa da L. lino- grisea, e portanto diversa da L. delphiníiides. O Conde de Ficailio, poste- riormente á sua Moiioqraphia, admiltiu (I. c.j a /,. sappliirina e a L. liiio- (jrisca como duas espécies, mas não as distinf;uiu com niiiilo rigor, sen;iindo se depreheiíde das descrip(.'òes e das localidades onde as indica. I'()r ultimo, o sr. Sampaio (I. c.) separmi nitidamente a L. suppliiriíia da L. liiingrlsca, e allirmoii (h; novo (pie a L. dcljililiioldcs (' idêntica á /,. siipphiiiiia. Todo este loiípo e conriiso dehale pro\ém dt; leicni sido mal descri- |ilas e mal desenhadas as s(>menles da L. mppíiirniii, tanto na (djra de HoHmansegfí e l.ink como na de Broteio, o (pie levou Ciiavannes, na sua eeleiíre MouiKjraphia, a C(dlocar em scíção diUerenle a L. sajipliirina e a L. delpliinoidc.s. .lá Benlliam, (|ue não \iu a L. sappliirina de Portugal, ao descrever no Prndromits de l)e Candolle a L. dclphiiwides (|)ag. 277), accrescenta : — ■ «crederim hanc plantam eandem esse ac L. sapphirinam, tiisi cl. Ciiavannes eam descripsisset stigmate seminibusque alienis». Níio p(Jde haver duvida de (]ue as plantas |iortugue7.as acima citadas, colhidas nos lugares indicados por Brotero e por iloílmansegg e Link, pertencem á L. sapphirina destes aiictores. Comparei esses exemplares com exemplares autlieiiticos da L. drlpltinoides, provenientes da líespa- nha : uns e outros apresentam o estigma e as sementes com a mesma forma, uns e outros são egiiaes; as duas denomina(,'ões são innegavel- mente synonymas. 2!). liBiisíria liiio^-riiUiert. Iloilgg. et Lk., Fl. Port., pag. 240, tal). Hl DC., Prodr.. pag. 277! C. de Ficalho, I. c. ! Sampaio. I. c! Antirrliiniim liiiogiiseum, Brol., Pliyt. Liisil., pag. 131, lah. 1331 L. linogrisea, Hoiiy, el L. sapphirina, liouy (noii llolFgg. et Lk.), pag. 38- 40 et in herb.! Linaria segetum llore purpúreo violáceo, Grisley, Virid. Lnsit. n. 882! L. ílore purpúreo violáceo calcare longo palato carente, Tournl'., Denombr. des PI. en Port.! 148 Variai palalo. typice inimaculiito, intonliirii xiolarco-m.uiiliilo ! Forma elalior el mimis ramosa var. lonfierdirmi saiii, l{ou\ J^. siijijiliiritia, Hoiiy, iion líolíj;;;. et Lk.l conslituit. II.il). iii vineis et afjris liiiic iiide et [)raoci|)iie Liisltatiiac orient.ili> et meridioiialis. — ©. /•"/. Fehr. ail .liil. (v. v.). Alemdouro Irnusmonlnno : lírafranea [V. (l'Oliveira !); aiicdores de Mi- randa, llanes ;.Mari/. !j. — Keirn liansnionlana: Trancoso ^Coiiceirol ; Vil- lar Formoso [l\. da Cunha), ribeira de Tovôes (M. Ferreira!), Valle Fundo (M. Ferreira !). — Hcira liltnral : entre o Porto, Aveiro e C()iinl)ra Toiírnf.), Coimbra (Araújo e Castro! Sam|iaio!:. Baleia íCraveiro! .Moller, Fl. Lusit. Exsic. 11.° 120!), Santo António dos Olivaes (Moller! Hodrif;iies de Paiva!); entre Leiria, Batalha e Venda da Cosia (Tournl. ). — /Íc/Vd mcriíliduul: Covilhã, Santa Cru/., rio Zêzere (B. da (Junha !; ; Fundão, Coulo ile S. Bo- que (B. da Cunha!); Alpedrinha, Orca (Galvão!); Soalheira. S. Fiel (Zim- mermaruil S. Ta\ares!); Castello Branco, S. .Martirdio (B. da Cuidia!'. — (enlnt lilloral: Caxarias, .M()S(|UÍIos (Daxeau!). — Alio Alcinlejo: l'orlaIe- pre, Sant'Aiuia (Farcher iMarçal, Soe. Brot. exsic. n.^Si! Barahona!); Befiueugos, herdade da Aforada (II. Cayeux !) ; Évora (Oaveau !) ; Casa ISranca (Uaveaiili. — Alcinlrjo lillariil : Alcácer, estação das Alcáçovas (Sampaio, Soe. Brot. exsic. n." 84"!). — Algarve: (llolfg;;. e Lk.) ; Albu- feira (Brot., \Villk(unm, exsic. n." 139.^i!); prox. de Catalão, Fsjjiche (J)a\eau!j; Lajios (Moller!). 30. liiiiariii .H:;'arvíugta. Chav., .Monogr., pa<:. Ii2: DC, Prodr., pag. 270! C. de Ficalho, 1. c, pag. Ki! Bouy, I. c, pag. 36! Multicaulis, 10-20 cm. plerumque lonjía, procumbenti-adscendens. cnu- libus slerilibus copiosis, llorileris suhaphvliis, íoliis liuearibus broihus remotisque; lacemo paucilloro (saepe l-3-ll()ro), {;landuloso-puberulo; corolla (ei L. (tmethyslear fere simili, sed majore) 2.-J mm. circa longa, coeruleo-violacea, labio superiore 2-lol)o lobis roliuidatis, lahio inferiore basi alhido violaceo-maculato, palalo llavo dense vehilino, calcare reclius- culo aculo corolla relicpia longiore; capsula cálice subbreviore. Planta sjieciei seqiient. (var. 'i et • pracci|iuc valdc airuiis el quasi ejus va- rietas. Ilah. in .Mgarbiis: prope piomonloi ium Sacrum frequcns (Aiit. Jnss., Isnard, \>'el\v.. B. I'aíhirdia el F. .Mendes!). — ©. l'l. Mnj. ,)iiti. (v. s.). Nor.v. — Creio 7() (sub /.. Saizmauni, Ii9 V. violácea), colliid.i |itiixiiiii> de L.i^ds, c ;i (|(ie Líitipic se refere; [líircce- me muiti) [momim'! (|iie se incliin na /.. Ahiarviana, mas não tric altrevo a aflirtiial-ii. ikhijmc Iciii as llTires iiin taiilii eslrai;,i(las. .'51. liâgiiirisi MiuirftMi (L.), Ilodf:;:. et Lk., Fl. Port., pafj. 2.'53, tal). ;Ui! DC, Trodr., paf;. -lliM \Vk. et Ljje., I'r()(lr., [ia<;. G(j i et in lierl). (exelud. 2. xiolaeea ! (]. de I'"icallio, I. e., paj^. 9 et in lieri). ! Aii- tirrliiiinni s|iarl('uni, L., S|i., pa^. 8')i ! (^av., Icon. et Descriji., pa^. !!>, tal). ;}2! I5()t. Mai;a/,., tal). 200! Species valde vaiial)ilis. a. Ijipini, V. (idiil.; L. spartea in llollgn. et Lk., I. e. ! ct in DC, I. c! |{(M)rí;eaii, IM. d'Ksp. exsic. n. 2Í79 et 2150! L. spar- tea, « fíerujina et p raniosissiina (|)ro |)arle), L'^a., in Wk. et Lf;e., I. e.! L. spartea, var. fíeniiina et var. virfíatnia, Rouy, I. r., pafj. .'55! Anlirrliinnm sparteiini, IJrot., Plivt. Lusit., pap. 122, tal). l'M) et A. virfjatnliiin, línit. (pro |iai'te^,, I. c., \m\^. 12.5! Florihns (I8-."Í0 tnm.) et capsulis (4 mm. circa) majus- culis. — Planta elata (líi-íiO cm.), erecta v. suberecta, cauli- l)iis sterililiiis |iaiiiis, ierlilihiis (solitário v. |iluril)us) phis rniniis saepe valde ramosis (ramosissiniis, ex líoirgp. et Lk.), inler- dum subsimplicihus ; loliis an^nste linearibiis. Formae anslrales |d('rum(jiie rohustiores simt, loliis lalioribns et ílorihiis niajori- l)iis; liic \eie l\piini speeiei pertinet. Per formas permullas plus miniis ramosas, fídiis plus mitiiis angiistis, lloribiis minoribus, ad S sensiin transil ; per formas caulibiis sterilibus numerosio- ribus, fertiiibiis subsimpiicilius, ad Ji et y. Formae ramosiores var. ramoslssinnim, L^c, pro |)arte (iion I?tli.), et var. virga- liiliim, lioiív, coiisliluunt. 3. prdrcox (llollgí;. et Lk.), Lge., I. c et in herb. ! C de Fieallio, I. c. I Bour^eaii, PI. d'Esp. et de Port. exsic. n. 1975 (sub L. Sai/.manii var. liava)! L. praecox, llollgip;. et Lk., I. c, pug. 234, tab. 37! Antirrbinmn [iraeeox, Brot., Pbyt. Lusit., |)ag. 123, lab. 131! Linaria segetum llore liiteo verna hisitanica, Grislev, Virid. n. S7!(! Tounif., Denombr. des PI. en Port. n. 43! Minor (15-35 cm.), caulibus sterilibus numerosis, ferti- libiis pliiribus semper, adscendenti-erectis, simplicibus v. sub- simpliribus, corollae palato densiiis velutino; reliqua ut in a. Variat rarius in arcnosis littoralibus caulibus procumbenti- adscendeiitibiis. y. expansa, Sam|)aio, Not. Crit., pag. 4S et in lierb. ! — A [)raeee- dcnle praecipue differt caulibus radiatim procumbentibus,, foliis 150 fiiuliuin stiMÍliiiiii ()\atis (iicc laiiccniliitisj, ciirno.sis, íoliis caii- liiim fertililim miiiorilius rcmotisquc, pecliccllis bie\ioribiis. L. Alijniviaitdc liabitii fere similis. í. meonaiilhn .llollj;;^. et Lk ). I'. Coul.; L. incdn.uilliii, llollj.';:. cl Lk., 1. c, |)ii{;. 23(5, lai). 38! L. sjiartca, í ramosissima, Bili., iti 1)(L, 1. cl F-. s[)arl('a. y r.imiisis-iima, f.j;o. (pio |)artt'\ 1. c. ! Aiiliriliimim \iif;atiiliiiii, Urot. pro parte). I. c. ! L. spartecT, Y virgalula, Sampaio, 1. c. ! Floribiis (lo-IS mm.) et capsulis (2-3 mm mininihiis. IMaiita cinta (2()-.'>() cent. , plt'riim(|iie ramosissima, raiiiis tiMiiiiliiis. iriliincatis. ma;;is (lÍM'ij;eiitil)iis ; foliis fililbrmibiis ; |)U(Iic('llis sacpissiiiK' loiíf^ioribiis. llab. iii agris, iiicullis el areiiosis, inlcr segeles et ail \ianim maij;incs a praeci|)iie regionis iiif. litloralis et !} refjionis montanae; 3 saepissime y scmpor iii arciiosis maritimis. — 0. /•"/. .laii. ad. Scpl. (i pli'iiiii)(|ii<' praccox v. post ncpias equinociales). (v. v.). a. tjijiica, V. CA>iú.—-Aln)nloiin) liíiiiswíiulaii:): Ciuncs (Sam|)aioI). — Aleimhiuro liílaral: .Moli;afo, Louridal :l{. da (jinba !), S. (irofioiio .Mol- ler!); Arão, Kirado (U. da Cuidia!i; 1'oiite do .Mouro [W. da Ciitdia I' ; Monledòr, (Jandra []{. da Cindia ! ; Valença (l{. da Ciiiiba ! ; Camiiiba, arredores da Kslação, Camarido (l{. da Ciiiiba!j; Manna do Caslello (H. da Ciinba !) ; Ancora (H. da Çunlia I ; Carreço (H. da (]iinba I : l'o\oa de Laidioso (Sampaio!); Mallosiiibos ^K. da C.uidia!); Le^-a da Palmeira '>!. d'All)U(|uerf|ue!); Porto (J. lavnre.s !). • — linra liHoral : (iaya (.M. d'AI- bii(|ii('ri|iie !] ; Cantanhede [S\. Ferreira! ; Coimbra e arredores (Urot.), Ciimiada (Moller, FI. Liisit. Kxsic. ii. 122!, Santo António dos Olivaes (A. 1'adiia! Moller!); LouzS (J. Henriques!); pinhal de Leiria (S. Pimen- tel! .Meiídia, Soe. l5rot. exsic n." 85)!;. — Itclrn meviíliunal : Fundão. Ca- beço de S. Ura/, (I{. da Cunha!); Orca, ribeira das Paredes (laUào!); Cardunha, Louriça! (Vaz Serra!); Caslello Branco, S. Martinho [W. da Ciiiilia!); Malpicn, mar;,'em do Tejo (H. da Cunhal ; Sernaciíe do Bom .jardim. Cerca do Collegio (.M. de Barros!. — Centro lillonil: Santarém, marpem do Tejo B. da Cunha!}; arredores de Lisboa (P. Coutinho, exsic. n." 1()2.'3!:; arredores de Cascaes (I'. Coiilinho\ — Álltt Aínntrjo: Porta- lefjre (l{. da Cunha! Barahona !); Serra dOssa, Coii\cnto da Serr.i ^l)a- >eau! Moller!); arredores de líeguengos (IL Caveuxl); Évora e arredo- res .Moller! Da^eaii!. — liaixus ihi Sarraiii : Moiilarfjil (]orte/..ão !). — Alenilejo lilloial: Ilotlj;;;. e Lk., Brot. ; Alíeile H. da Cunlia ! .L dos Santos! ; prox. de Santo .André (l)aveaii !) ; .Arrenlella, Seixal B. 'el\v.!'; Muita. \'allado (W. da Cunha!'; Ceziriibra, Aliaim (Moller!); Arredores de Setúbal (Luisier!;, (Juiiila da Commenda 151 (MoIIim!); ()(l(Miiir;i ^S/mipuio!]. — liaixa.i do (iuadiana: Bcjíi, SiMiliora das Novos (H. da Cunha!); enlre Córie Fifiiicira o i\Iú (l)aveaii!). — Al- garve: \ illa Ixcal de Saiilo Aiiloiiio (.Mollor!). p. pnwaix (^lldtlfig. ol J,k.), I.^c. — Heiru liltoial: Fuja ^i\l. Forroira !) ; F^iguoira ú;\ Foz (A. NoI)ro!); pinhal do Urso {ftlollor!). — Centro liltoral: Ufiloiifías o F^arilliòcs (l)avoaii!); arredores do IJshoa, Perna de í'au (l)a- veaii !) ; C-inlra (WCIw.!): arre(h)ros de (>ascaes, Caparide (I*. Coutinho, exsio. n." \()-l'A e l()2i!), outro Casraes e o Cabo da Roca (Daveau!), Caho da Hora (l)a\oau!). — Alciiilijo lilloml : Alfeite (Daveau !); Seixal (K. da Cunlialj; otitic o Barreiro e o l.inradio (i>IoNor!); Falnieila (Da- veau!); (Irandohi, Sena da Ca\oira (l)a\eau!); S. Thiaf;o do Cacem (Da- veau!). — UtiLras (lo (iiiadidiui : arredores de Serpa, Ahloia Nova, Sanl,'- Aiwia (Touinl., Da\eau!). — Alrox. de Estremoz (l)avcaii !); Serra d'Ossa (Ua- veau!). Xdta. — Esta ospccio pidxmorplin tem sido di\orsiimciite sul)(ii\idid.i ; IScnIliam considerou como l>|io as lórinas de coiolla maior e constiluiu a sua \ar. |5 ramosissima com as formas de corolla menor; Lanj^e baseou-se liriíicipalmeiíte na ramificarão: tomou jiara l>|io ii< formas menos rami- ficadas, tendo enire ellas separado a /.. iiviwcos, lloílgf;. e| I.k para for- mar a sua var. 2, e incluiu as restantes na var. y ramoshsimn. O sr Uouv, para as formas mais ramosas de lliu' i;rande, |iro|)o/ a formarão de uma nova variedatle rirgululn. A divisão é fatalmente convencional, seja feita como fòr, porque na realidade o (pie lia ('• um conjuncto de f(írmas com os caules mais robustos ou mais delgados, simjdes ou mais (ui menos rauKJsos, com as il(ires e os fructos variando gradualmente luis dimensões. Parece-me, comludo, que a divisHo adoptada por Bentliam. separando ainda a L. praecox como o fez Lange, e talvez a nova lórma crjiniisd, Samp., (• a mais prática e a mais racional; accresce que se fundamenta nos |irimiti\os lypos de llollinansegg e Link, e, até certo jionlo, em factos de distribuição geogra|)lii(a. E de justi(,'a denominar mcoiKnitlui, em harmonia com a lei de priori- dade, a variedade de ll()r menor; advertindo, ainda, que o nome dado por Bentham é improjirio, pois o Ivpo peide ser ranumissimo, c(uiu) os jiroprios Ilollmansegg e Link o dizem. (Juanto ao Anllnhininn vlrunluluw, IJrot , pelo lacto de ter ás vezes o caule simples isegundo as descripç^ôes;, deve, com muita probabilidade, incluir também parle da fiirma typica, egual- mente existente em Coimbra; em todo o caso, as dimensões que Hrotero indica ás fíòres são maiores do que as da pl.inla da Flore PorUKjdi&e, e o A. úrgalulum re|Mesenla então antes uma das formas de |)iissagem, como o diz o sr. Uoiiy. .\ abonar a opinião de que o .1. virgalulum, Hrot., nâo deve corresponder bem A /.. niroiutiillin. lloirgg. et I.k., direi (|ue \i um exemplar do lierbario de \ aloiado, com a (leiíominação de .1. virgalulum, Brot., escripla pela letra d'este discipulo de Brolero, exemplar (jue per- tence realinenle á /,. jiraero.r, lloUgg. et I.k. 32. Iiiií(li*ía viwoowa (L.), Dum., Cours. Bot. Cull.; Chav., Monogr., pag. 141; DC, Prodr., pag. 27(1! \A k. cl l.ge., Prodr.. pag. 5G4 et in herb. I C. de Ficalho, I. c, pag. 10! Sampaio, Not. Crit., 153 pnp. i9 et in licrb. ! Dourgcaii, l'l. (ri':s|i. exsir. n. 1379'! Antirrhimim viscosum, L., Sp., pag. 8õ5 ! Prneccdonli \al(l(' íilliiiis. Hall. in iM\is, iiiciillis cl sal)iil()sis I.usilaiiiac aiislialis. — 0. /'/. Apr. ad Jiiii. (v. s.). Alio Alemlejo: aircdorcs de l{ofíuen;;()s, herdade da Aforada (II. Cajeiíx !). — Alemlejo lilloral: Odemira, mar;;eiis do rio Mira, campos arenosos de Porto-Móllio (1). .Iiilia Sampaio! (1. Sampaio!]. VI. Antirrliinuni, !.., (ieii. I'l. ', ii." 7;;() ! Icili.i .iiiiiua, iTccla; sciiiiiia circiiiiii-irca iiiar^iiiala, ildisii c(invi'Xo cariíiata, vi'iilic suii-ata (SccI. 1. Ortiiiliiiiii . lilli); sr|i.ila aniíusli' liiicaria. valilc iiiae- iiualia, caiLsiila loiíiiiíira ; lolía laiii-cnlata v. liiirai i-laiifwilata. .1 Oiuiiliuiii. \. Co|-(iila parva (I i-iii. ciira). calycr lirrvini' v. siibaríiniloiiga. luirpuiasccns. a. griluinnm. j Ciiiolla major (1-2 fiii.). cahcc l(iiiL;ior, sai'|K! allia inliTdiiiii |iur|iiirasccris. \ ' " [i. cdhjriíiinii (Laiii.l. Lge. r.orolla |iai-viila ('i-' iiiiii.). |iui-|iurascrns. Planta ty|iirt' riata, gracilis, siiii- plcx V. Iiasi raiiKisa ■;- Mi!/.':siiiicnni, lluclisit. 1'laiilar |ii'i ciiiifs v. snllViili'si-i'iil('S ; sciiiiiia Linili(|iic foveolata (Sect. II. Antiniii- visiriivi, Cliav ); si'pala lalinra, paiiiiii iiiacipialia, capsula briiviora rariíis siili- \ aoi|uiloi]ga - [Fldres incdidiTus (20-;!tl iiiiii.). pallide idscí, orlinilcuci v. albidi 3 ^ jFlores magni (3.t-íO iiim), purpurei; çcjiala nvata, obtusa: capsula niajusenla ( (1 1-14 min. Iniiga) 6 11'laiila dfcumbens, albn-villosa, iitni glaiidulusa ; capsula vlx calycem excedens; 1'iilia .«ulirotuodato-ovala, iiblusissiiià; cmulla alba ruljro-slriata, palato llavo. A. iiKillr, L. Plantae erectae v. adscendentes. virentes. salti'm siiperne pliis miiiiis pubosccnli- glandulosae ; capsula calycem subdtiplo excedens 4 4 (Planiae plciiunque ramusae, ramis adscendentibns; lolia oblonga v. lam-eolata. 5 Planta (inlerne glabra, siiperne villdsn-pnbescens) ramosissima, ramis gracilibus divaricatis: 1'iilia linearia, patola v. i'ellexa; sepala ovatij-lanceiilal,'i, acutius- cida; racemi llnrileri laxi, pedicellis brevissiniis ; corolla pallide msea palato luteii. gibbcre basali pruniinulo; capsula parva (8-10 mm.). A. Barrclliri. Por. C. V. Liunael — Geitcni Vlantarum. — lh)lniiae, 17(54. \M Sepala lancoolata, aciila: folia ohionga, glabra v. sparsu villosa: i-orolla (20-25 iiiiii.) ncliroliMu-a, palalo liílco. gilihcn; hasali valdi' proiiiintilo. I'lanla erecla, siiiiplcx V. laiiKisaj iiifiTne jilaljia siípciíic piibosccnteliiísiila. ,4. meonanlliuiii, lIolTgg. el Lk. |Sepala ov.ita, obtusa v. oblusiiisi-iila ; folia lanccolala. plus niiniis ib'iise glaiidu- loso-piibesccntia ; roíolla (í()-.'l() min) pallicb' piiipinca, oclirniinira v. albiila, gibbcie liasali painiii pruniiniilo. flanla aiIsceiíikTili-iaiiiusa, iiicliiiiicnto ^'lan- tluluso-pubesccnle plus iniiius copiuso vesiila .1. Iiispanictim, (Ibav. Planta tortuoso-adscendens, nia[;is glaiidiiiosa: rocoini siibdoiisinori, pcdi- cellis bnivioiibus; eoiolía (2.j-:)() mm.) pallide purpuiea v. oi;bioli'iica, palalo auraiitiaeo a. geiiuinum. Planta ramis graciliiiiibiis fli'Xtiosis, iniiuis i^lamlulosa. inferne inlerdiim ^rla- bresreiís ; raeemi sablaxinuii, pcdicellls lon^ioribiis ; c-orulla (20-á.') mm ) (lildle rosca V. alliiila: sepala mimis obtusa jl glabrescniSj Lge. |Folia (ivato-laiireolata. basi iii pellnluin brevissimum contraria subsessilia. glabra V. superiora piibescenli jilandulosa, plciaipie alterna: racemi lloiileri laxms- culi ; pcdicelli cahcc loiíjiiores (ad j-plo usqno), rarius snbaeipiilongi ; corollai; gibber basalis promiiuilus A. Liiiliifititim, liss. et Heul. roba lanccolaia v. lanccolalo-liueai ia. basi scnsim in petiobim conspicnum alle- iiuala, jjlalira; racemi densillori; piMlicelli calyce bieviores v. subaeipiilongi; forollae gibber basabs panwii prominulus A. miijus. L. 1'laMla siili^ÍMipli'X V. panim ramosa; folia iiiferiora ojiposita, reli(pia sparsa. a gi-iiiiinum. Planta robustior, a basi ad apicem ramosissima, rainis elongatis tb'xnosis : folia pleia(pie opiiosita, rellexa [i. ramnsissima. Wk. SccI. I. Orontium, lilíi., iii DC, INodr., jing. !2!)()! 33. .%ii4írrliiiiiiiii llroiHiiiiii. l. . Sp., pag. SfiO ! DC, 1'roclr., pa^ 21)0 ! (.leií. ri (iodr., Tl. de l"r.. pag. u(i!» ! Wk. et Lpe.. I>r()dr., pafí. oH I el m lierli. I 15ss., M. Orieiíl., pag. 385 ! (1. de l-icaiiio, I. c, i);)-;. 17 et in lierli. ! a. genuiniim (Antirrhimim médium vulgnrc, Grisley, Virid. n." 1 10?). ^. rahirinum (I.am.), Lge., 1. c. ! C. de Kicallio, I. c. ! A. ealvriniiin, i.am., Diet. IV, pag. 3(55; Mrot., Fl. l.usil., pag. 200 ."-l IMnl. Lusit., pag. 117, tal). 107! llolVgg. et Lk., Fl. Poit., pag. 202, tal). 52! A. Oroiitiiiin, i. graiuhlloinin, ('.lia\., .Moiuigr., pag. 90. tal). 4; DC, I. e. ! Hoin. I. e., j.ag. O! Hourgeau. I'i. d'l""sp. el de l'(irt. e\sie. ii. lilSO! .Viitiri liiniiin médium flore alIjo, Grisle\, Virid. ii. lOS-lll! — Variaiit a el {J caule sim- plici V. plus miiius ramoso, glabriuseulo v. piloso, foliis latiori- 155 bus V. iingustioribus. Inlor a et 3 foimíis ambigiins pciriiiillns ohservavi. ■y. Abijssliiictiw, HdclisIL, in DC.., Pnulr.. p.i;;. o9-2 addtMul.i ! Schiin- |)cii, llcr Ab\ssiiiirum cxsic. ii. I()'i i|in)|)f Ailoani Iccin ! Uouy, I. c. ! A. Oioiitiiiiii, Y |iiirvill()niiii, Lanf,'e. 1. c. v.l iti liorb. ! — T\|Mcc claliim, ^lafilc. sul)sim|ilc\ v. basi rainosiiin, loliis ati- f;iislis. I*i'i- Idiiiias \ árias lubiislioiL-s el |)liis mimis ramosas ad a Iratisil. Kab. iti nillis, inciillis cl inter scgetcs rn'(|iicíis, a Ijisilauiac IVn' ((i- tius. (i |ira('ti|)ui" l.iisilaiiiac incdiao et aiislialis; y hiiic iiidc, scd rarum. — ©. /'/. Alarl. ad Aiig. (v. v.). a. iiciniiiiiini. — Alvmilduni lr(iiis)ni)iilniio : Hragaiira 1'. ('.ouliidio, fxsic. n." l(t;3S! M. Ferreira! ; AHandejja da Fé (I). M. Conceição Oliòa!).— Alnmloiiro liltural: WoiieDo (F. Harbeilas !) ; Povoa de Lanhoso, S. Gens de Calvos (Sampaio!); |{ra};a, monle do Crasto (A. de Se(|ueira!); ^isi- nlianças de Vi/.ella (Velloso (rAraiijo!); S. F^edro da Cova (Sclimilz !) ; 1'orto, Arrábida (iM. d'AN)U(]iier(iue !). ^ — Hcira tiamnwiilana: Lamcfio (Aarão!); Taboa^o ,lierb. ila Fuiv.!); (iiiarda (M. Ferreira!). — Jh'iia central: Serra da Fstrella, S. Homão (Fonseca!), Mizareiia M. Ferreira!), Laf-os da Heira (F. de Sousa!); Oliveira do Conde (Moller!); Bussaco (Loureiro !h Taboa (A. díi Cosia Car\albo!l; Góes (J. IIenri(iues !). — Jicira llltoral: arredores de Coimbra (Moller! Craveiro!), Cabri/es (.1. Henriíjues!), \illa Ciiam (berb. da Fniv. !); Laves (lierb. da Univ.!); pi- idial de Foja (Loureiro!); pinhal do Urso (M. Ferreira! Loureiro!). — lieira meridional: Co\ilbà (H. da Cunha!;; Soalheira, S. Fiel (Zimmer- mann!): Caslello IJranco (H. da Cunha!); Sernache do Bom Jardim, cerca do Collefiio (!M. de Barros!); Pampilhosa (Feio de Car\albo!). — Centro lilloral: Albergaria (Moller!): Porto de Mm. Casal da Fonte (B. da Cu- nha!); Torres Novas, Casas Al(as (B. da Cunlia!); Entroncamento (B. da Curdia!); Caldas da Baitdia {M. d'Albu(iuerque !) : arredores de Lisboa. Cru/, da Oliveira (Welw.!). prox. da Ajuda (^^el^v. !i. Serra de Monsanto (l)aveau!); arredores de Cascaes, Caparide (P. Coutinho). — Alio Alein- tejo: Portalefjre (Larcher Marçal, Soe. Brot. exsic. n.° 233 !i; FIvas (Senna!); Bedondo (Pitta Simões!) ; arredores lonlar}íil (('oilezão!). — Akwlejo lilloral : Porto Brafidào (,L dos Santos!); entre o Seixal e Arrentella (F. Mendes!); Al- cochete (P. Coutirdio); Moita (B. da Cunha!); entre a Azoia e a lagoa d'Albuh'ira (l)aveau!). — Hai.ras do Cmadiana: Beja, herdade da Calçada (F. (iomes!). — Algarve: Villa Beal (Moller!); arredores de Tavira, S. Barlbolomeu (Daveau!); arredores de Faro (Welw.! Moller!); S. Braz 156 (rAlportcl (l)omiiigos dos Santos!); Villa ilo Bispo (1{. I*:illiiiilin e F. Mendes!). 3. calycinum (I.itni.\ Lpc. — Jicira litlnnil: Cuiiiiljra e arredonís, Santa Clara Brol., .Mollcr! IF. Lchre! Castfl-líianco!), cerca de S. Bento (.Mol- ler. FÍ. Liisit. Fxsic. n." lOtiO! , Baleia Mr.lleri), estrada da Beira (SI. d'AlbiiqMen|iie !) ; prox. de Miranda do (>(ir\() ,B. F. de Mello I ; Soure (Moller!j. — fíeira meridional: Alpedrirdia, (jniiita de SantAiina Gamboa F. e Costa!}. — ('entro iilloral : arredores de Torres Vedras, Barro i']\Ie- inliarlh!); prox. de Alemipier, .Monte (jil (Moller!}; Villa Franca, Monte (lordo (R. da Ciiniial); Alhandra (R. da Cunha!); Lisboa e arredores (Brot., V. Coulinlm. exsic n.° IO.*??!), Serra SI(!>. L.. S|i.. pag. 8()()! DC, Proilr., pag. "292! \\k. el Lge., l'rodr., pag. ijSa el in herb. ! Bourgeau, PI. d'Fsp. exsic. n. I3!)() (sub A. rupestri)! Ilah. in Transmontana. — 2/. Fl. .lun. Aug. (v. s.). Alemdouro triiiisinoulaiio : arredores de Bragança, .Míaião M. Fer- reira!); |)rox. ao Sabor, INiço dos hlsludantes 'Cionçahes Braga!). Nota. — Ksta espécie foi encnntrada a primeira vez em Portugal, em 1879, pelo empregado do .lardim Botânico da Universidade, Manuel Fer- reira. 35. .\ii<íri'liíiiiiiii ■iiooiíaiillMiDii. Iloilgg. et Lk.. Fl. Port., 157 pag. 261, lub. .-il! HioL, IMnl. Liisil., pií-. li."), liih. 120! Wk. cl L-c, l'ro(lr., piifí. 382! C. d.; FiciíHio, I. c, puj,'. 17! A. iiiollc. Hrot. inon L.), Fl l.iisil., pn-. I!»!)! luecliirn, iiilfidiiiu rdliiislissiinmn ^ciiili' lul I.'} iiiiii. (liiiinclid iisi|iic !), siibsimpliix laiiiosuiii v. ranKisissiiiiiim, lainis eicclo-adsceiídciililiiis. \ a- riat foliis filahris (loiíiia l\|Mia) v. pliis iiiifius mollilcr s|)ais('(|ii(' \ill()sis (^1. amhi(jinim. licun, I. c, pafj. 20 el iii lieili.! iidm Lf;i'.); Toiia in spe- cimiiiilius (imiiihiis a me (il)scr\alis (Toiíuac i;lal)rac v. viilosac) (ililoiifia v. Siilioiliplica, liasi sciisim in pclioliim allcniiala, a|iifi' aiulata v. olitiisius- cuia. .1. ai)ililijiiuiii, I.í;('., cx spíniiiiinc, (pind in licii). \\ k. \\ál, Laiij^e ipso leiio et delonninald, a forma noslia \illosa dilífil iiidiimcnto inidlo inaf^is liirsiilo, corollis |iaul() inajdiihus, ^iMicic hasali niinus pioininnio ; prohabililfr niliil riisi luriMa cxlrcnia spcciei cjiis. Mal), in ru|)ibus t'l inuris l.usilaiiiac inrdiac, iil \id('(iir raniin. — 2/. Fl. Maj. Anp. (v. s.). Alemdoiiro litloral : marpcni do Douro, prox. do Porto (Ifoíígfí. e Lk., Brol.i, prox. da foz do Sou/a (Satii|iaio!). — Jiriíii ccniral: Serra da Es- trella, S. Koriião, Vallcsitn (l)aveau !), ribeiro Branco (Aloller!), Lapa dos Ditdieiros (,l. Iienri(jues!). — Beira litloral: Aveiro, perto da Ponte Kntre Hios (J. llenri(|iios!^ ; arredores de Coimbra, prox. ao Mondego, \illa Franca (iMoller!). 36. .tiilirrS&siHiB» SBaí*a*elieri. Uor., Cat. Aug., l8o4; Wal- pers, Ann. V, pag. ()2() ! Wk. et Lge., Prodr., pag. .583 et in berb. ! Houy, 1. c, pag. 8 et exsic. ex berb.! Boiírgeau, PI. d'Fsp. exsic. n. 1637! Ilab. ad sepes et in rupibus Algarbiorum. — 21. Fl. Apr. 3Iaj. (v. s.). AUjarre: Loulé íMoller! , entre Loulé e Ator (l)aveaii!), entre Sabr e Bensafrim (Moller!j; Aite (Molier!). Nota. — Fsta espécie foi encontrada a primeira vez no nosso paiz pelo sr. Daveau, no armo de 1881. 37. ;^ii(íri*3>iaiss:3!i Stisiisítiíid^aajs!. Cbav., Monogr., pag. 83; DC, Prodr., pag. 2!)! (cx parte)! Ciiland., Fl. .Madrid., pag. IMIW Wk. et Lge., Pntdr., pag. 384 et io licri). ! A. inajus, mw. Ilore luteo, Brot., Fl. Lusit., |iag. 199! A. latifolium, y and)iguum, Ficalbo (non Lge., nec Rouy), 1. c, jiag. 17 et in berb.! «. genniniim (Bourgeau, PI. d'Esp. exsic. n. 2286!). — Omnino gian- didoso-pubescens, indumcnto praecipue ápice copioso, raiiiis lor- 158 tiioso-adscendenliljus; nicemis suhdensilloris, pedicellis brevibus; sepalis quiim in p ()b(u>iiiiiliii>. ((Hdllis imijoribus (25-30 mm.), pnilide purpureis v. o( lirolcuiis. 3. gldhresrnis, l.^c, 1. c. ! (Huiirj^enu, l'l. dl-^sp. cxsic n. 2478!). — iMiruis f;l.iti(bilos()-pubescens. iulerru! inlerdum plabrescens, ratnis gracilibiis luapis divniirntis, valilc llcMinsis, saepe cirrlii- fdrmis; íoliis laU- laiiccolalis, iii pcliolum l)ri'\c allcnnalis, arulis V. aculiiisculis; racemis sul)laxilloiis, pcdicfllis loiígioribus; se- palis aiuliiisculis; coioliis minoribus (_20-2o inti).), dibili" roseis V. alliidis. \arial ramis miiius tiuuicrosis et iiiiruis gracilibus, ratemo dcnsiore lloribusqiie majoribus, forma ad a accedens. llab. iu mutis et rupil)us repioiíis maiitanae, a in Beira, 3 iii Traus- monlaiia, Beira cl Translagaua. — 2í. /•"/. .luu. Sejil. (v. s.). 2. (ininimim. — Hcira transminiídiía : Almeida (H. da (luiilia! M. Fer- reira!); \ illar l'"ormoso. 'I'apa(ia ilo .Munleiro H. da (Intdia!). — Hclra central: Celorico, muralhas do (^aslello ^|{. da Cunha! O. Da\id, Sor. Brol. exsic. n." C73"!); Fornos d'Aljiodres (S\. Ferreira!); Mizarella (M. l-erreira !) : Cortiço (.M. Ferreira!). — licird iiici IdloiHil : Maiiteif;as, Car- \allieira (\>"el\v. ! W. da Cnidui!i; Fundão, (Cabeço de S. JJraz, niatla [li. da Cuidia ! ZiminiTiiiaiin !); S. Fiel (Zimmermaiui !). |3. ylabresreus, L^e. — Aleiniloiirn tríiiismoulaun : IJrafianea. miirfdhas do (>astollo (.M. l-'eireira ! Sampaio!); .Miranda do Douro (Mariz!); Pi- nhão, marf;em do Douro (M. Ferreira! ; Foz-Tua, marpem do Douro (Sanipaio! ; Hc^on, marj;em do Douro, Jiifiueiros (.M. F^erreira ! Sam- paio! .M. d .Mhii(piei'(pie ! Silunitz!). — liciíd lillorol : 1'orto, .\vinles, marfiem do Dnuro (Sampaio!); I^ondial (iMolier!). — fícira weriJional : Caslelio Hran.M, muralhas do Castello (H. da Cindia!). — Alio Alemlfjo: Castello de \'idc, l*rado \\\. da Cuidia !; ; .'\Iar\ao. Pedreira da Fscusa \\\. (hl Cunha!); FIvas, niarjíeri.s da ribeira do Can-Cão (Seimai). 38. .%iitiiTliBiiiiiii Biiiikiaiiiiiii. líss. et Iteut., in Hss., Diaf.'!). PI. Oiienl. Ill', pag. 1(50! Houv. I. c.. pag. 1 (> el in lieri). ! Wk.. Suppl.. pag. ISO! A. laliloliiim, Jloílgg. et IJ<. (non DC), Fi. Port , pag. 259, lab. 50! A. majus, Brot.. PI. Lusil.. |iag. 1!)9 (pro parte)! A. majus lalilolium, Brot., Ph\l. l.usil.. pag. 113, tab. 125! A. lalifoliiim, 3 piirpinascíMis, Blh . in DC... Prudr., pag. ill! \Vk. et f.ge., • Ed. Boissicr — Diagnoses Plantai um Orientalium Novanim. III. — Lijisiae, 1854- 1839. iã9 Prodr., piíf;. 582! C. de l'"icalli(i, I. c, |i,i^'. 17 ft in lierb. ! A. iníijiis st'iii|)(>ill()i('i)s, Grisley. \ ilidir, ii. 107! A. Iti.siiiiiiiciiiii íldrc nil)ro cle- {^iwilissimo, Toiíriíf., Iiisl. 15. Ilcili., [liif;. 16S! Inter .1. niajus, I.., cl .1. lati fali um, !)(!., Icrc iiK-diíiin. Al) Á. ninju dillcrt foliis liiliiiril)iis cl |dt'risque hrcvioriljiis, vix [letiolnlis, l)ii> purpiirascciílc. liai), in miiris, riipeslrihiis, ad scpcs cl noninini]iiani inlcr scgetes Lu- silaiiiac Micdiac praccipiic iilloralis lVc(|uens. — ■2/'. /■/. Apr. ad Jid. — Lusil. Ilerva bezerra, boccas de lobo. (v. v.). Alcmdonro traiisnioDlano: Peso da He^oa (.1. Alves Barreto!). — fíeira central: IJiissaco (Loureiro! Sampaio! M. (lAlbuijuerciiie !). — - Beira lil- loral: Cantanhede (Neves l{ocha!); Coimbra e arredores (.1. Lebre! Al- mada! (^-raveiro!), Penedo da Saudade (A. Hlaiiso!;, Penedo da Mcdilação (Sampaio! ,1. A. Telles!), muro de S. Hento (.1. Hodrigiics de Paiva!), Arcos de S. Sebastião (Moller!), S. .lorj;e (.1. Henriques!), Villa Franca (Tello .Me\ia ! A. Fernandes!), Fonte das Laf;rimas (^NNeiw. !), P^jnle Nova (lAlollcr, Fl. Liisit. E\sic. n.° I 2.'5 ! sub A. hlsiiaiiim], Sania Clara íCi. de Medeiros!): iMonleiíKW-o-Velbo, prox. de Santa Eulália i|.M'eKv. !), Tapada da Ajuda (K. da Curdia!), Serra de Monsanto (K. da Cunhal Daveau ij; de Oeiras a Carcavellos (Da- veau!); Queluz (J)aveau!); Cacem (P. Coulinlio); Cintra (Daveau! Mol- ler!), S. Pedro (Welw.!), Collares (Welw. !). — .l/ía Alemlejn: Niza (E. Moniz!); Évora (Daveau!). — AlcnUejo lilloral: (Cacilhas (B. da Cunha!), Almada (P. Coutinho, exsic. n.° lOid!), enire o AlCeile e a Sobreda (Da- veau!); Poito Brandão (B. da Cunlia, Soe. Brot. exsic. n." 07 '( ! sub A. majo; .1. dt)S Santos!); Cezimbra e arredores, Sant'Anna (Da\eau! Mol- ler!); Serra da Arrábida (Moller!). Nota. — Algumas formas d'esta espécie, mais ramosas ou com mais folhas superiores glandulosas, lêem sido tomadas nos nossos herbarios pelo 160 A. hispanicum. O .1. Linhianum distiiigiic-se bem doste ullimo, além do indiimeiíto, judiís Ilórcs miiiorcs, cin rcfiiii mais intensamente vermelhas, com o tubo in.iis laifío c a ^ihiia l)asilar mais [iroemiiieiile ; jicla diifcção dos pedúnculos, levantados quasi ('(intia o eixo (eni(|iianlo no A. Itisjiaiti- cum sâo bastante divergentes); pelas folhas subsesseis, mais espessas, de ordinário mais curtas e m.iis largas, etc. 39. .%ii(ii-i'iiíiiiiiii iiiaíiiM. L., .Sp., pag. 8.j9! DC.., IVodr., pag. -291! (Jr. et Godr., Tl. de Fr., pag. 509! WU. et Lge., l'rodr., pag. 583 et in herb. ! a. geiíiiliium. — Foliis lanccolalis v. lineari-lanceolali;;, conspicue pe- tiolalis, pl(MÍs(]ii(' allcrnis, 1'lanla raidibus subsiinplicibus v. jiarce rainosis. ^. líimasissiniuin, \\k , in \\ k. et Lge., 1. c. et in herb.! Houv, I. C, |)ag. II ! A. cirrhigcniin, Welw., in sclicd. Iieri). ! A. latilolium, 5 cirrhigenini, Ficalho, I. c. et in herb. ! — Kobustuni finterdum ad 2 ni. eiatnm). a basi ad apicem rarnosissimiim, ramis iiitorlis, cirrhiformis, plantas vecinas anipUu^tanlibus; loliis laiiceolalis v. litieari-laticeolatis, pieristiue opposilis, rellexis, saejie falcilormi- recnrvatis. líab. in niuris, rupibus et ad scpes, a Lusilaniae borealis et centralis rarum, [1 l.usitaniae centralis et aiislralis praccipue in innnliniis. — 2/. F\. ,'\pr. ad Sept. (v. \.). a. genuirvim. — Alemdouro Irammonlaiw: Bragança (P. Coutinho, exsic. n." 1039!). — Beira meridiíninl : Sernacbe do IJom Jardim, cerca do Col- legio (H. Boavida!}. — Ceníri) lilloral: Torres Novas, Casas Altas (1{. da Cuniia !). 3. rainosinsimiim. Wk. — Kflra llílonil : Coimbra, nos muros 'Daveau!); l^igueira da Foz, (ialia Daveau! .M. Ferreira! .Mollei! Loureiro!:; .Mari- nha Grande (S. Pimentel, Soe. Brot. exsic. n^tiT-H iMendes d'Almeida!) ; Pinhal de Leiria (S. Pimentel!); Pinhal do Urso iLoiireiro! .Moller!). — Centro lilloral: Serra de .Monsanto (Da\eaii!). — Alemlejo lilloral: Costa da Trajaria (B. Palhinha!); Serra da Arrábida. F^l-Carmen (.M(dler!); península de Tróia (Daveau!); entre Sines e Villa .No\a de Milfontes (Wehv.l), entre o Cercal e Villa .\o\a de .Milfontes ^Daveau! , N illa Nova de .Mdfontes (^Samjiaio!). — Itaixas do Guadiana: Serpa, S. Braz (.1. Va- rella!). — Algarve: l""aro (Guiniarâes !); entre o Cabo de S. Nicenie e Sa- gres, Santa Catharina (U. Palhinha c F. .Mendes!). 161 VII. Chaenorrhimim, i^niigu, iu \Vk. el Lyc, l*rodr., png. -iT" Planta aiiiiiia, erecta, fere a basi ramosa, villosa v. viscoso-pubescens; folia cau- liii;! iiilcrioi-a opiiosiia In iielioliiii: atleniiala lanreolat()-ol)lnii<;a. ?iiperi(ira sparsa, siil/linrai ia; cniulla parva, cal.NCí! paiilo liiiii;i(ir, |)alli(le vidlacca, palato liilro, cak-arc uLtuso curolla ifliipia 2-;í-iiI(í lin'\ i(ire Cli. 7HÍiiiis (L.l, Lge. Planta pcronnls, adsi-ciiilens v. diirnsa. ninlllfaiili.s ; folia caulina oiiiiiia opposita, In p('liciliiMi siibccintracla oliovato-spalhiilata : corolla inajiisciila (10-15 mm.), cal\cc limgior, coiTulro-lilacina, palatn sulpliin'eo, calcaro oIjIuso. Cli. origanifuUum [L.), Lge. Planta glanduloso-pulie.scens, foliis pliis minus pulie.scciítibii.s ; corolla minor, calcare corolla reliqua 3-4plo breviore (iu Lusit. liaud inventum). a. genuinum. Planta tota (inllorcsciMitia villoso-piibcscente excepta) glaborrima; corolla major, piílcbre coeriika, calcare longiore p. ijlabratwii, Lge. 40. <'li(i4*i>iii*i*iiiieiiiia iiiíiiiiiií (L.), Lge., iii Wk. ot Lge., Prodr., |Kig. 577 et iii licrii. ! C. de iMcailni, I. c., pag. I(i et in iierb. ! AnlirrliiiMim miims, L., Sp., png. 852! IJrol., Fl. Liisil., pag. lí)0! Li- naria minor, Desl., Fi. Ali. U, pag. 40! llolfgg. et Lk., Fl. Porl., pag. 243! DC, Prodr., pag. 283! IJourgeaii, PI. d'Fsp. exsic. n. 1377 et 1634! liai), in arenosis huinidis ad ripas Durii. — 0. Fl. Apr. .Iid. (v. s.). Akmdouro transmontano: Foz-Tua, margem do Douro (Sampaio!); Re- goa, Fonte de Jugneiros [M. Ferreira!). — Alemdouro littoral: prox. ao Porto, margem do Douro (Brol., lloíTgg. e Link, Welw. !). — lleira lit- toral: Gaja, Areiídio de Oiiebranlões (Sampaio! C. Barbosa, Soe. Brot. exsic. n." 365 !). 41. Cliaeiíorrliiiiiiiii ori^aiiiioiiiiiii (L.), Lge., in Wk. et Lge., Prodr., pag. 579 et in herb.! C. de Ficalho, I. c, pag. 16 et in lieri). ! .Anlirrliinum origanifolium, L., Sp., pag. 852! Brot., Fl. Liisit. pag. 190! Linaria origaiiilolia, DC, P'l. de Fr. Ill, pag. 591; lIolTgg. et Lk., Fl. Port., pag. 242! Gren. et Godr., Fl. de Fr., pag. 583! [?. (jhibratiim, Lge., 1. c.! (Bourgeau, PI. d'Esp. exsic. n. 2681!). Hab. p in muris et rupibus per regionem littoralem Lusitaniae mediae et australis passim. — 2/. /'/. Mar(. Jun. (v. s.). 11 xxii 162 Centro lltloral: \no\. de Kio .Miiior (Brot.); Serni ile .Moiitfjtinlu ^lIolTgg. e Lk., Barros e Cunha, Soe. Brot. exsic. n." I i;J!H); Alioentre \l\. da r.iinlia!); Serra de Cintra ;\A'el\v.!\ — Alemlijo lillarul: Palmella, nos muros do Castello (I)aveau! 1). Sopliia !' ; Ci'/.iinl)ra i^I)a\eiiii I; ; Setúbal (Luisier!); Serra da Arrábida IJrol., KoUgg. e I.k., Welw.! Daveau ! .MoIIerI Luisier !h Serra de S. \j\\i e Portiiilio da Arrábida (Da\eau!); prox. de Villa N'o\a de Milfontes ^\Vel\v. !). VIII. Simbuleta, Forsk., Fl. Aeg. Arab., pag. 165; Engler, 1. c, pag. 60! Planta yialira, fídiorinn seíiiiuMilo inlernunlin reliiiuis longioie et laliore, siililiiieari rarius laiicoolatci ; liracteae siípcriores iudivisac, anguste lineares: eorolla parva, laíjiis inacquiluniris : seinina broviter echiiiata ... í>'. bellidifolia (L.), Ascliers. Foliorinii sejínieiíliiin iiil.i médium angusle lineare v. ianeeolalo-liiieare; co- rulla eoiMiilea v. lihicina a. genuina. Fuliiiriini segnientuiii intcrniediuni laiiceolaluin v. ovato-ianceolatum; corolla alliiila ,"). tusitanica {Joid. et 1'^ourr.), P. Cout. Planta hirsuta, folidrinn segnioiilo inleiMiedio relii|uis riiiilto líinglnre et latiore, elliptlco; lMai'ti'ae superiores indivisiic. late lauceolalae : cnrolla inajuscula, alba, labiis subaequilongis ; seuiina luUire ecliinata. S. Uuiiminia (Brot), Welw. 12. Niilil)iilete \\el\v.! ; Kngler, I. e., pag. 601 Antirrliiiiuni liellidilo- lium, L., Sp., pag. 8(iOI Brot., Fl. Lusit., pag. 1!)8! Anarrliinnm belli- (liloliuni. Desf., Fl. Ali. II, pag. .",1! Iloirgg. et Lk.. Fl. Port., pag. 226. lab. ;32I Brol., IMivI. Lusit., pag. 142. tab. IWI DC. 1'rodr., pag. 2S9 ! Cren. et Godr., Fl. de Fr., |)ag. .'JTl ! \\k. et Lge., 1'rodr., pag. 557 et in heib. ! C. de Fieallio, 1. e., pag. .') cl in herb. ! Boiírgeau, 1*1. d'Esp. et de l'ort. exsic. anuo 1S.')!> leda I Finaria eoerulea odorala Clusii, (iris- ley, Virid. n. 888! L. beilidifolio, Tournl'.. IJenombr. des Tl. en 1'ort. n. 339! a. (jcnuina. p. lusilanica (Jord. et Fourr.), V. Coul. ; Antirrbinuin bellidifolium, var. lanccolalum, Kony, 1. e., pag. 64! Formis gradatis ad ly- puin transit. Ilab. in collibus, pinetis steriiibusque, ad vias et muros region. inf. et submont. Lusit aniae lere totius a frequeiis, Ji bine iiide cura typo admixla. — 2í. ri. Murt. ad Aug. \^\. v.). Í63 a. ficimiiiwn. — Alemãouro Iransmaiilaiio: I5r;i^;iíi(;n (P. Coiiliiilio, oxsic. II." 10 IS!); iiíicdores do Niinioso, ('.;iin|i() de \'il)()i;is (.M;iii/, !) ; arr(Ml(ires de .Mil. 111(1,1, INivoa (Mariz!); ancdori-s (k- Alfandega da l'C', Saiila Justa (I). M. (;(>iic('i(,' Ocliòa!); I'^i>ix() de Esjiada /i Cinta (Mariz!); Foz-Tua (Saiii|iai()!) ; \'illa Hini! (M. Fi-ireira !) ; l{('j;oa (l\l. Ferreira!). — Alem- ilouro lillordi: \'al('ii(,'a, imirallias, veiga de (iaiilei (|{. da (]unlia!); Ca- niiiilia, iiiiirallias (H. daCiiiilia!j, Latiliellas (l{. da Cunha!); Arcos de Vai de Vez, Carregadouro (Sampaio!); Serra do Cerez, Caldas, Torgo (.1. II('iiii(|ii('s ! .Seia|iliim dos Anjos! iMoller!); Cabeceiras de Haste (U. M. L. Ilenriqiies!); prox. de IJraf;a, Monte de S. (iens (A. de Sequeira!), Monte do Crasto (A. Velioso d'Araiijo!); prox. a Fafe (Moller!); arredo- res de Ciiiiiiiaiàes, S. Tliiaj^o de Fordeilo Velioso d'Araujo!i; \'izella e arredores (W . de Lima! Velioso dAraujo!;; Amarante (Taveira de Car- valho!); noiij;ado (Padrão!); arredores de Santo Thyrso (Rebello Va- lente!); Vallongo (J. Tavares!); l'orlo, estrada da Im)z (Sampaio! I{. da Cunha!). — licini Iransntoiíídiía: Adorij^o (Sihmilz!); Came};o (^Aarão de Lacerda, Soe. Hrot. e\sic. n." (>7i ! pro parle); Tahoaço (C. i. de Lima!); Trancoso (M. Ferreira I); Cuarda (M. F"erreira!); Villar Formoso, Prado (H. da Cunha!). — /{eira ceitlntl : Celorico (M. F\'ireiia !) ; Fornos (.>L Ferreira!); Lohão (Moller!); douveia, prox. da ponte de S. Lourenço (U. da Cunha!); Serra da Estrella, S. Uomão (Fonseca!), Nesjiereira (M. Ferreira!!, jicrlo da IVdra do IJarco (H. da Cunhal), Vallezim (J. Henri- ques!), riheiro ISianco (Moller'); Vizeu, serra de Santa Luzia (M. Fer- reira!); Ponte da Murcella, Moira Morta (M. Ferreira!); Penalva do Cas- tello (M. Ferreira!); Serra do Caramullo (Moller!); Nellas, Villa Ruiva (Paes Cabral!); Caldas de S. Gemil (Moller!); Oliveira do Conde (Mol- ler!); Santa Comba-Dào (Moller!); IJussaco (Touriif., Loureiro!). — fíeira liUoral: Coimbra e arredores. Choupal (Carneiro e Silva ! Moller!), Pinhal do Hani;el (Moller, Fl. Liisit. Exsic. n." TOO!), Moiidejío, prox. do Vieiro (.Moller!;, prox. de .Miranda do Cor\o, Godinhella (15. F. de Mello! Gou- veia l'into!); Montemor, Gatões (M. F'erreira!); Loiíriçal (Moller!); Pi- nhal do Urso (M. Ferreira! Loureiro! Moller!); Pombal e arredores (Mol- ler!), Monte Siccò (I)aveau !) ; iMarinha Grande (Mendes d'Almeida !). — fíeira meridional: Manteigas (Daveaii!); Covilhã, perto da ribeira da Car- pinteira (|{. da Cunha!); Teixoso, perto da Serra (l{. da Cunha!); S. Fiel (Zimmermann! .1. S.Tavares!); Castello Branco, ribeira da Farropinba (R. da Cunha!); Malpica, Charneca (R. da Cunha!); Belver (P.Coutinho, exsic. n." 1019!); Serra da Pampilhosa (,J. Henriípies! Feio de Carva- lho!). — Centro lilloral : Serra de Minde iR. da Cunhal); Cartaxo (Car- doso Júnior!); Azambuja (Daveau!); entre Cascaes e o Cabo da Roca, Cabo da Roca (Daveau!); Cintra (Toiírnf., Welw. ! Daveau!). — Alto Alemteju: Povoa e Meadas, Malabrigo (R. da Cunha!); Marvão, Covões 164 (K. da Cuiilia!); Evoramonlc (Dnvcaiil ; Serra d'()ssa, Convento, Esca- briola (Davcnu ! Moller!); Hcddnclo iPilIn Simõfsl ; prox. do Hcfíut-nfios (H. Cnyeux ! ; Kvora, raminho de Monlctnór (Davcaii !). — Haixns do Sorraid : Monlaipil (^Corte/ão!). — Alcmicji) lillnral: S. Tliiago da Carem (I)avcaii !). — Haixas do (tiiadiana: Hija, (lliarneca do Qncroal {l{. da Cindia!;; de Alhurnoa a Aljustrel (l)a\eau!); entre Ouriíjiie e Castro Verde ^iMoller!^; Almodovar (I). Sophia!); entre Corte Figueira e Mn (Daveau!). — Algarve: Montliiqiie, estrada de Alferce (Bourgeau ! .1. nran- deiro!), Serra da Picota (Welw., exsic. n." 2o!); Salir, Barranco do Velho (.1. Brandeiro, Soe. Brot. exsic. n.°67l''I); entre Faro e SiUes (Tournf.). p. hisilaiilca (.lord. el Foiírr.'. I*. Cont. — Alrindaiirn lllloral: arredo- res de Melgaço, S. Gregório ^.Moller!;; .Montão, muralhas l{. da Cuidia ! ; ; Soajo, Nossa Senhora da Peneda (Moller!); Vianna do Castello, nos muros (H. da Cutdia !). - Ueira Iransinankina: Lamego Aarão de Lacerda, Soe. Brot. exsic. n." (5711 pro parte). — Ueiía ceiílial : Vizeu ^.M. l-erreira !). — Beira lilíorcd: Valle do Ceira (Pedro Diniz!); Leiria (Costa Lobo!). — Beira nicridioixd : Sernaclie do Bom Jardim, cerca do Collegio '.\. F. Pêra, exsic. II. ° L")."5!;. — Cenlru litlurul : l{(Ui[iiinha i^Uaveau!^. — Alto AInnIcjo: Redondo (Pitta Simões!). 4.'S. Míiiilitilota lliii*iiniiiia (Brot.;, Welw., manuscript. ! .An- tirrhinum Duriminium, Brot., Fl. Liisil. '1804), pag. 15)8! Anarrliinum Duriminium. Brot., Plnt. Lusit., pag. Lií, tal). 14i! DC, Prodr., jiag. 2S9! ^^k. et Lgo., Prodr., pag. .'i.')"! C. de Ficalho, I. c, pag. (i et in heri). I Anarrliinum hirsutum, HoíTgg. et Lk., FI. l'ort.. p.ig. 227, tal). 3.'{ ! A. hellidifolium, var. intermediíim, \nr. majus et \ar. Durimi- nium, Hoin, I. c, pag. 04! Finaria lusit. hcllidis et h_\ssopi folio >illosa llorihus alhis et coeruleis, Towriil'., Denomhr. des PI. en Port. n. .'iFi! Linaria lusit. bellidis folio am[iliore et \ilIoso. Tournf., Inst. H. Ilcrh., pag. 1()9! Species a praeced. distinclissima ; culta charaderes constantes servat. Variat foliorum segmento intermédio integro v. siihpiímaliddo-scrrato. Ilal). ad sepcs et vias, in agris el muris praecipue in Diirimiiiia, rariíis ul \idelur in Transmontana et Beira mnnl.ina. — 2í. I'l. .Maj. ad Aug. (V. V.). Alemdouro transmontano: arredores de Bragança. .Mfaião (M. Fer- reira!); Chaves .Moller!, Serra do Brunheiro (.Moller!); arredores de Moncorvo, Larinho (.>Iariz!); Murça (M. Ferreira!). — Alemdouro lillo- ral: Melgaço (B. da Cunha! Moller, Fl. Lusit. exsic. n." 92.3 ! ; Mon- ção, muralhas (B. da Cunha I) ; margem do .Minho, Alvaredo, S. .Martinho 1G8 (H. da Cuiilm!); Vnlonç.i, iniiralliíis (K. dii (luiilin!); Villa Nova da Cer- veira (R. da Cunha!); Caniiiilia (IJ. da Ciii)lia !) ; arredores de S. Gre- {íorio (iMolIcr!) ; Pedras Sal;indas (I). M. I.. lli^nriqiios !); Ponte da IJnrca, S. Martiiilio (Sam|iai() I); Ponte de I.iiiia, Sá, nas honras Sampaio!); Vianna do (^astello, Cães Novo (H. da Cunlia !) ; Amarante (Sampaio!); arred(>r(>s do lV)tto (Tonriif., lloUfif;. e IA., Wel\\. ! Winkler! P. Couti- nho, !\I. Ferreira!), jirox. (hi Foz (H. da Cuidia!). — fíeira transmoiilana : Adorifio (Schiuitz, Soe. I$r(it. exsie. n." 2S8'!); Casteiio de Paiva (M. I'"er- reira!); rio Paiva, moiídios de (Irijó [M. Ferreira!}; Pinhel (Hodrif^ues Costa!); Ahneida, prox. (h) rio Côa (ftl. Ferreira!). — fíeira lilloral : Villa Nova lie (ia>a, Serra do Pilar (C. Barhosa, Soe. Brot. exsie. n.° 228"! M. d'Alhu(|uer(jue !). Sidjlrib. III. Clieloiieae IX. Scrophularia, L., r>eii. I'l., n. 7."j(J! /Staminodiniii latiiiii, oiliimilarc. oliõvatiiiii v. corilaliiMi. Plantae perennes, liicn- ncs V. anmiai' (Secl. I. Srnni(loiiin. G. Díiíi.): Ilurfs parvi. medíocres v. iiiagni I (f)-20 MHii). |iliiá miniis lunge podiccilali : .slaniina inclusa 2 Sianiiniiiliiini angiislmn, liiieari-lanceolaluni, v. nulliim. Planla suífrutescens, ri- gidii, i;lalji'niiíia (Secl. II. Canimw, lUli.); Ilures niininii (3-5 mm.), brevissime |ii'(liccllali V. suljsesíiles; staniina exserla S. canina, L. Folia piíinatlsecta v. pinnallfida, segiitenlis pinnatifidis v. dentatis; capsula (larvida, Dvalu-globosa, apiciilala a. genuína. I"olia siilipiíiiialifida v. pinnatilohata, IoIjís integris v. parce dentatis; capsula ut in (z |5. pi)inali/iila (BroU), Bss. Folia ovato-lanccolata suhacula. pleraipie serrata; capsula major et magis globusa y. Baelica, Bss. Folia obovato-cuneata v. subrotundaia obtusa v. obtusíssima, crenata v. sub- \ integra; capsula subglobosa, subduplo ipiaiu iu a major' ò. fnttescens (L.), Bss. [Cornllae (6-12 mm.) et capsulae (4-8 uun.) parvae v. medíocres; cyniae plerae- (|Ue plus iiiimis peduucuialao 3 (('.oi'ollae (12-20 mm.) et capsulae (8-11 mm.) maguae; eymae subsessiles ; folia |iimi;ilisecta 7 ÍSepala lauceolata, acuta, emarginala; llores parvi ((i mm. circa). Planta anuua, glabra, tbliis ovalo-cordatis, seiratis. pauicula foliata S. peregrina, L. Sepala orbícularia v. ovata, obtusa, scarioso-margiuata; flores medíocres 4 166 /Sppala angusle scarioso-niarginala. IMania peiennis, pubescens, foliis serratis, panictila bieviter foliala S. Ilenninii, HolTgg. et I,k. Folia paiilo longiora qiiam lata, cordato-ovata, laele virentia ... a. geintina. Folia elongata, eordato-lanceolala, obscure virentia. Planta .saepe piibesoon- tior et robnstior fí. tíourgaeana (Lt;t>.), V. Coiit. \Sepala late scarioso-marginata 3 Folia breviler pelitilata (pelioliis limbo valde brevior), indivisa v. auriciilata v. farius pinnatisecta (et tune sublus piibcsccnlia): caules acute angiilati. Plan- lae perennes 6 Folia (disspcatione tenuia. papyracpa) \on'^e pcliolaia ípetinlii? limbiim siibae- (|iiaiis), plabra, lypice piniiati.i'rru da ICstrrlIa — Relatório dii Secção Botânica. — Lisijoa, 1883. 1G8 llíil). a. iii Ilorminiis, [i rum prnecedenli et in rcgioiíe monlana Irans- duriensi. — l^ /■'/. .Iiiii. nd Aug. (v. s.). a. genuína. — lieira antral : Serra da Eslrolla (HolTp;;. cl Lk., I{rot.)i Ceia (C. Macliado!\ ('aiilaro Magro (.1. Ili'iirii|ii('s I Diincmu! , rua dos RIcrradores (M. Ferreira!). p. Ihmrfjavdna (Lge.), 1\ Coiit. — Alemdouro transmontano: Serra de Moiitesiidin, perto da |)ovoa(.'ão ^Moller!). — Alemdouro littoral : margens do .Miidid, \ aleiíça (l{. da (',iirdia!\ Ponte do Mouro y\{. da Cuidia !j : Castro Laboreiro (Sampaio!); Veiga de Caiilei (1{. da Cindia!); S. l*edro da Torre, Veiga da Mira (H. da Cindia!); 1'aredes de Coura (Sam(iaio, Fl. Liisil. Exsic. n." 1554! ; Fale, Serra de Merouço, Aboim (iSam- paio!); Povoa de Lanhoso, Frades (Sampaio!). — lleira central: Serra da Estrella. Sabugueiro (M. Ferreira! Molier, Fl. I.iisit. Exsic. n. IIS! Soe. Brot. exsic. n." 102.'}!), Fraga da Cruz (H. da Cunlia!), entre a Seniiora do Desterro e a Lapa dos Dinheiros (lierb. da Univ. ! sub S. arguta). Nota. — Cosson duleiminou em dli^i(la, como \aiie(lade da S. Uer- minii, a planta colliida por Hoiirgeau. Liinge separou-a depois c descre- veii-a no Prodromus como es|)e(ie nova; mas é de notar ([ue Lanye nào conhecia a \erdadeira S. Uermiiiii, e a confundia com a planta allim da S. grandi/lora que o sr. Daveaii, muito posteriormente (1. c), denominou S. lieultri. Inelino-nie, sem liesitar, para a o|)iíiião de Cosson; a forma um |)ouco mais obtusa que tem sido indicada ás capsulas da 5. Hourgaeana não é constante, e os carail(>res deduzidos d.is dimensões relati\as e corda folha iiào me |)arecem sullicieiíles |iara distinguir duas espécies. |irincipalmente num género em que é tão lie(]uenle o poUmorphismo i'«>|»li«ilnría M<*oi'4Mloiiin. L., Sp., pag. StiV! Brot., Fl. Lusit., pag. 201 I lioilgi;. el Lk., Fl. Port., pag. 2()."i ! DC, Prodr., pag. 307! Gren. et Godr., Fl. de Fr., pag. .')65! \Vk. et Lge., Prodr., pag. S.^iO et in herb. ! C. di' Ficalho, I. c, pag. 1 ! Bou}, I. c.. pag. -í ! Scrophiilaria Scordii folio praestans ad ulcera, Crisley, Niiid. o. 12!)8? Scrojiliularia Scordianae í(dio (iarln., Idiiinf., Deiioniiir. des PI. en Port. n. 178! Variat foliis tvpice duplicato-crenalis rarius aciilc rrenato-dentalis (>ar. acuti folia, Kouy), cjmis Ijpice |)aucilIoris interdiim multilloris (var. multi- jlora, Lge.), [lanicida pliis miniis íoliala, caule pius miiius villoso v. pti- bescente rarissime glabrescente. 1 ()i) Iliilj. in Immidiusculis et ad sepos Lusitaiiiao fere totiiis. — 2{. I'l. Mart. ad Sept. (v. v.). Alemdouro íransmonlnno : Brapança, próximo de Foiit'Arcada (P. Coti- liiilio, exsic. II. ° 101 l!í; arredores de Nimioso, Am-IImiioso, Sniiliillirui (iMiiriz !); arredores de Moncorvo, Assiireira (Mariz !;; Cliaves (Aloller!;; Miirça (IM. Ferreira!). — Alemdouro Ulloral: IMelfiaço e arredores, Lou- ridiíl ('|{. da Cindia!), S. Gre-orio (Moller, Soe. Hn.l. exsic. n. 070'!); Valença, lameiras (15. da (liiiilia!); IViiso, miuf;eiis do Minho 'K. da Ciinlia!]; Vilia Nova da Cerveira, l'rado (II. da (lunlia !) ; margens da ribeira da Areosa [W. da Ciinlia !) ; .Serra do Soajo, Senhora (hi l'eneda (Molier!), prox. da povoarão (Moiler. Fi. Liisil. Fxsic. n.° 921!); Caldas do Gerez (Welw.!); Brafja e arredores, Craslo (A. de Sequeira!); Fovoa de Lanlioso (Sampaio!^; 1'orlo, Lordello (Toiíriíf., K. .lohnston ! M. d'Al- biKpienpie!). — Beira íraiiswontana: entre Amarante e Lameiro (Toiírnf.), Lamego (\\ Coutinho, exsic. n." 1010!); Tahoaço (C. J. de Lima!); Trancoso M. Ferreira!); Villar Formoso, Vaile do Percevejo, Folha da Rasa [M. Ferreira! I{. da Ciiniia !) ; (^astello .Mendo, margem do rio Côa (R. da Cunha!); entre a Guarda e Teixoso (Tournf.), (iiiarda [M. Fer- reira!), Faya (M. Ferreira!). — Beira cenlrcd: Aguiar da Reira (M. Fer- reira!); Celorico ^I\L Ferreira!); Fornos (herh. da Univ.!); Penalva do Castello (herh. da Univ. !) ; Vizeii, Valie de Moinhos, Paços de Silgueiros (M. Ferreira!); Ponte da Miircella, Cortiça (M. Ferreira!); Caramullo (Molier!); Tondella (M. Ferreira!); Caldas de S. Gemi! (Moiler!); prox. de Oliveira do Conde (Molier!); Linhares (M. Ferreira!); Gouveia (M. Ferreira!); Lobào (Molier!); Serra da Fstrella, jirox. de Ceia (\\elw. ! M. Ferreira!), S. Romão (Fonseca! M. Ferreira !), Vallezim (J. Henri- ques! Daveau!), Amieiro (Molier!), Lagoa (|{. da Cunha!); margens do Dão (M. Ferreira!), Santa Comba-Dão (Moiler!); Bussaco (Tournl., Lou- reiro!); Góes (Feio de Carvalho!). — Beira litloral: arredores de Coim- bra, Villa Franca, nas insuas (ToiírnC., .L Ifenriípies! Moiler!), prox. da ponte da Atalhada, Mondego (Moiler!); Montemor, Moinho da Malta, entre Gatões e Fòja (M. Ferreira!); Louzã, Senhora da Piedade (J. Ifen- ri(]ues!); Pombal (Mfdler!), entre Pombal e .\nci<ào (Daveau! ; Villa Cham (herb. da Univ.!); Albergaria (Moiler!); pinhal de Leiria (S. Pimentel!). — Beira meridional: Manteigas (Daveau!); Covilhã, Uniiaes da Serra (Tournf., Vaz Serra!), ribeira da Car|)inleira (H. da Cunha ! i ; Fundão, prox. de S. Braz (TouniT., R. da Cunha !j ; Soalheira, S. Fiel (Zimmer- mann!); entre Alpedrinha e Castello Branco (Toiíriíi.) ; Serra da Pampi- lhosa (.1. IleMri(|ues!) ; Seriiache tio Bom Jardim, cerca do Collegio iM. de Barros, exsic. n." .5(S!i; Malpica, Tajiada dos Ferreiros (H. da Cimlia!). — Centro litloral: Caldas da Raiidia (Welw.!); Torres Vedras (Peres- 170 trello, Soe. Urol. exsic. n." fiTO!), Barro (S. Tavares!), Venda do Pi- nheiro (l)ave;iii !); I*riif:ain'a .Mollcr! ; Meca (^lollerli; eiilre Alliarulra e Arruda (Dauviiil), Alhandni , l),i\('aii !! ; Tapada de Oiiidiiz J)a\eau!); Cintra (Toiírnf., Wclw.I Mendia I .Moller!). — Alto Alcmlejo: Povoa das .Meadas, rihcira de S. .loào H. da (lindia!;; Ni/a l{. da Ciinlia ! ; Cas- lello dl' \'idi', Prado (U. da Cindia! ; Portalegre, Tajiada do Carteiro [R. da Cunha!); Serra de S. Mamede (Moller!}; entre Portalegre e Elvas (Tournf.'^; Villa Viçosa (Moller!). — noisas do Sm raia: ]\Ioiilargil (Cor- tezão!:. — Alcmlcjo lilluial: jirox. de .Ainiada ^DaMMiiI); oiilre o Alfeite e a Sohreda (Daveau !j ; Seixal. Quinta da Palmeira (R. da Cunha! Welw. ! ; Setúbal Tournf.), Serra dWrrahida, ^'alle do Solitário (Tournf., .Moller!j; Craiidola, Serra da Ca\cira (l)a>eaii!); S. Tliiago do Cacem (Daveau !); Cercal (l)aveaii !) ; Odemira iSam|)aio!). — Baixas do (itia- diana : entre (iar\ão e Panoias (DaM-au!). — AUjarx-e: .Monchique (\\'el\v., exsic. II." 720! IJrnndeiro! Moller! ; Faro (Guimarães! . 47. Mcropliiihifiu andep;o (iMoller!); Fií;iieira da Foz (heri). da Fiiiv.!); (Jiiiaios lierb. da Fniv.Ij; Mimleniór, entre Catões e Fòja (IM. Ferreira!); Soure (MoUer!) ; Fomhal (Moller!).— (V/iOo ////o/íi/; TIio- inar. inarijens do iNahào (U. da ("uiilia!); Torres Novas, margens da ri- iieira Una Afíiia, iiiarf^ens da rilteira da Levada (IL da Cunha!); Torres ^'edras, Veniia do Pinlieiro (Daveau !) ; leziria d'Azamhiija (l{. da Cunha!); Alhandra (Daveau!); arredores de Lishoa, Cruz ()uel)rada (H. da Cunha!); arredores de Casiaes, Caparide (1*. Coiitiiilio, exsie. n." 1013!). — Alio Alemtejo: Portalegre, Senhora da Penha (H. da Cunha!). — Alemlrjo lll- loral : Arrenlella, rio .ludeii (K. da Cunha!); Valle de Zebro (VVelvv.!); lagoa dAlhuleira (Moller!); Setúbal (Liiisicr!); entre S. Thiago do Carem e Sines (Daveau !). — liaixas do (Inadiana: Heja, iierdade da Calçada (R. da Cunha! F. Comes!); entre Carvão e Panoias (Daveau!). — Algarve: Faro, iMarxil (.L Rrandeiro, Soe. Rrol. exsic. n." IGGl !). i. piiliescens, Carnel — Alemdouro transinoiílano: Alfandega .">3I Houy, 1. c, p.ig. 2! Boiírgeaii, 1*1. d'lisp. exsic. n. 2.')7!) ;sub S. lae\igata. \ar. lliyrso foliato, Coss.) ! — Foliis cauliiiis superioribus et iloralibiis indi>isis (serrato-den- tatis), reiiípiis piiiiialisecto-1} ralis, segmento terminali máximo late ovalo snbrotiindalo; |)anicnla longe foliala. IManla t\pice ramosa, (i-10 dm. alia. Variat foliorum segmentis sidxiuplicato- serralis inciso- \. subpinnalilido-scrratis, foliis rarius siilipinna- tiíido-lyralis, panicula miniis fidiata, statura inlerdum liumili \ix ad 2 dm. alta. Formis liumilibus foliis minus divisis ad y transit. Y- Sthmilzi {Houy\ I'. Coul.; S. Schmitzii, Houy, 1. c. pag. 1! Exsic. tvpica beat. Sdimil/. prope IJarretos leda! — Foliis omni- bus indivisis, lale cordato-ovatis, obtusis, obtuse dupiicato-ser- ratis V. crenatis; panicula bre\iler foliala. Planta luimilis. 3,o-o dm. alta, simplex v. parce ramosa. Variat foliis alitpiis uno alte- rove parvo segmento lateraliter instructis, ad ,3 quasi accedens. Ilab. a in lilloralibus l.usilaiiiae medite et auslialis et in regione mon- tana Duriminiae et Beirensis, ^ et y '" regione montana Beirensis et Trastaganae. — © v. ^^ v. 2[. 11. .Alaj. ad ,lul. (v. v.). a. genuína. — Alemdouro Ultoral: Serra do Gerez (HofTgg. e Lk.), do Gerez ao Piniieiro (J. lleinitpies!), do Gerez a Braga, Freixo ÇS\. Fer- reira! ; 1'ovoa de Latdioso ;Sampaio, Soe. Brot. exsic. n.° 1438!). — heira (ransmonlana : Villar Formoso, Valle Fundo (iM. Ferreira, Fl. Lusit. Exsic. n.° 922!). — Ueira cmlral : Serra do Caramullo Moller, Soe. Brot. exsic. n.° lí-38!); Serra da Fslrella, Lahrunbal (herb. da 1'niv.!).— liciíít meridional: arredores de S. Fiel (Zimmermann! S. Tavares!). — Ceiílio Ultoral: Ilhas Berlengas (I)aveau, exsic. n.''72!'; Collares ' l)a- >eau. exsic. n." 1302!); Cabo da Boca t\)n\{^ml]. — Alcinlejo litlural : Setidjal ^lloffgg. e Lk., Brol., \\CI\\.! ; enire Villa Nova de .Milfontes e o Cercal Dincau!]; prox. de Villa No\a de Milfontes (Welw. ! Sam- paio!). — Alíjitrve: Louli- (.Moller!). p. Schousboei (Lgo.), P. Cout. — fíeira Iransmonlana : Taboaço (C. de 173 Lima!); Villar Formoso, Prado (H. ila Ciiiilia!); Castello IMendo, IMoila do Carvalho (R. da Cunha!). — Ihira central: Serra do Caranuillo (J. lloiiri(]iios!). — nrira mcridiímul : Maolcifias, perto do Ze/.ere (K. da Cutdia!); Alcaide, Barroca do (ihorrio (15. da Ciirdia !j ; Soalheira, S. Fiel (Ziminermaiiii I S. Tavares!); ldanha-a-Nov;i, perlo do rio l'oiisul (l{. da Cindia!!; Caslello Hranco (H. da Ciirdia ! , ; Villa Velha de Uodão, 1'ortas do l{odào (U. da Ciiiilia!). — Alto Alcmlejo: arredores de Marvrio, S. .lo.ào das Areias, Harrelos (Schmil/.!). Y- Schniilzi (Houv\ I'. Coiit. — Jicira milral: Serra da Kstrella, Fraf;a da Cruz (U. da Cindia!). — Ih-ira vuridional : Covilhã, Unhaes da Serra (Vaz Serra!); Alcaide, Barroca do Chorão (H. da Cunha!); Al|ie(lrinlia, Bilros (U. da Cunha!); Caslello Branco, HIonte-Brilo, ribeiro da Lyra (K. da Cunha!). — AHo Alcmlcja: arredores de Marvão, Barretos (SehtniU!). Nota. — A planla de Bourgeau, que Lange referiu á sua S. Schous- boei, é na verdade haslaiile diversa da (|ue eslá fij;iirada na ohra de Hodmansegg e Ijnk; mas existem lórmas intermédias, lintre as formas liltoraes, Ivpicas da N. cbttlifollo, com os foliolos estreitos, miiidaiiienle serrados, e a paniciila de oicliiiiirio pouco folhosa, encnntram-se exem- plares com as folhas lloraes tão grandes como no exemplar de Bourgeau ; por outro lado, a fiunia das folhas caulinares varia muilo, até nos exem- plares da mesma localidade, e sobre esse caracter pouco valor tem a dis- lincção. O eslaminodio também foi indicado como podendo servir para distinguir as duas plantas, mas econtrei-o proximamente egual nas duas, e convém notar (pie emqiiaiito líoílmansegg e Liiik o descrevem e figuram arredondado, Brotero dá-o na mesma espécie como obcordiforme; nas plantas dos herbarios pareceu-me sempre arredondado; em plantas vivas, verili(juei que se apresenta um tanto canaliculado e que, por isso, pode apparcntar realmente de subcordiforme, quando a isto em certa |)osição. Ouanto á Scropliiihiria Srhmilzi, não são menores as suas afTinidades com esta S. Srhoiisboei. As folhas da S. Scltoiísljoei lêem pequeno numero de segmentos lateraes e o segmento terminal muito maior, subarredon- dado; pois a .S'. Schmilzi é uma d'essas plantas, acaniiada no porte e com as folhas reduzidas ao grande segmento terminal: a semelhança é com- pleta, quando se comparam certos exemplares de uma e outra ; de resto, esta affirmativa torna-se evidente pelo exame de algumas formas da S. Schmilzi, em que, de permeio com as folhas simples, se nola uma ou outra folha com rudimentos de foliolos lateraes. 49. Scr«|iliiilai'ía sauihiioifolía. L., Sp., pag. 863! Da- veau, Buli. Soe. Brot. VIU, pag. 58! Wk. et Lge., Prodr., pag. 552! 174 S. mollifera, Vulil.. SmiiI). \U>[. II, |.ii;;. 88; Ail.. Ilort. Kcw. IV '. [lof;. 2a! Hofl^ií;. el I.k., Fl. Porl.. pii<;. 271! Bss.. Voy. Hnl., pag. ítiO! C. (Ic Firiilli", I. r., pnf;. 2! Si'r()|iliiilaiiii samliiicirolio llorc mino liilcn \ario piílcliro, (iiislcy, Viiid. ii. 12'.M)I S. siimijiirirdlid, Park.. Toiíiiir.. i)e- iioiiii)!-. (li'S l'l. cn I*()it.! S. Iiis|iaiiira sainbucirolio glabro, 'roíinil., Inst. I!. Ilcrb., paf;. Kifi! IIili. ail rÍMilos cl iti liumidis Lnsiluiiiac praeci|)ue aiislralis. — 2/. fl. Apr. ad .luii. (v. v.). feniro lilloial : Torres No>as, margens da ribeira de Boa-Agua (K. da Ciiniia! , Figiieiral (H. da Cunha, Soe. Brot. exsir. n." 102o!); Óbidos (I)aveaii !) ; Torres Vedras e arredores, Barro (lloílgf;. e Lk., Menv- liarlh!), entre Villa Franca e Caslàniieira, Castanbeira (Toiírnf., Welw. !). — Alio Alemlejo: Marvão, margem da ribeira de Niza (U. da Cindia!); Portalegre, Boi d'Agua (U. da Cniilia!'. — ISitixas do (iiuidiana: Beja e arredores, (jueroal ^F. Comes! U. da Cunha! , Boa ^"ista (])a^eauI;. — Algarve: (lloffgg. e Lk.); Monte Figo (^^el\v., exsic. n." 560!); Loulé (l)aveau!i; Sania Calbarina da Fonte do Uispo (l)aveau!]; S. Braz d'Al- portel (^l)a\eau!^; enlre Lagos e Sagres ^Da\eau!). 50. K<*a'0|iliiiJai-ia ;;i*aiiilíf1oi*a. DC, Cat. Ilorti Monsp., pag. Ií3; Daveaii, Buli. Sdc. Bn.l. MH, pag. 38! Magnier, Fl. Select. Exsic. n. 2010! S. sandiuciíolia, IlciOgg. et Lk. (non L.), Fl. Port., jjag. 272! S. sambuciloiia, Blh., p. hirsuta! NVjdi., in DC, Prodr., pag. ."{(K) ! S(r()[)hularia máxima liisilanica sambucifolio laniiginoso, Toiínil'., I)e- noniiii'. des PI. cn Port,! In>t. B. licrb., pag. Ki"! Praecedenli atlinis cl lloribns ipiain in ea liaiid majoribns. Ilab. ad ^ias et muros in Beira cenlrali et lillorali. — 2/. Fl. Febr. ad Jul. (v. V. c). ISeiíd cevlral: Ponle da Miircclla (lierb. da Univ.!); Bussaco (Lou- reiro!^; Loiízã (.L lleiniques !j. — llcira lilloral: Anadia, Tamengos, Quinta da Horta (M. d'.\lbu(pier(]ue!); Coimbra e arredores (Tournf., lloUgg. e Lk., Welw.! A. de Car\alh(), exsic. n.° 58;J ! (iiiiinaràcs I Da- veau, in Magnier, Fl. Exsic. n." 2010!j, Quinta da Zombaria (Moller!), cerca de S. Bento .Moller!;, Quinta de Santa Cruz (.L Festas!), Boa Vista (Moller, Fl. Lusit. Exsic. n.<* II!)!), estrada da Beira (Pereira' Marinho!); ' W. T. .Wmi — Iloríiis Kewcnsis, IV. — London, 1812. 173 Porlella (Tt-llo Mfxiii! A. l"('iniin ^ormac ambignae permultae adsunt. Hab. a et p ad xiarnm margines, in monlosis, incullis et marilimis Lu- sitaniae fere totius, « iiinc inde, 3 frequentior; y et â in littoralibus occi- dentalibus. — 2/ v. I;. Fl. Apr. ad Aug. (v. v.). a. genuína. — Akmdouro transmontano : Bragança, margens do Fer- 176 vença (P. Coiilinlio, exsic. n.° 1013! Moller!), entre Br.igança e Uabal (M. Ferreira!); arredores do Vimioso, Angiicira (Mariz!); Freixo d'Fs- pada à Cinta (Mariz ! . — Alcwdouio lilloral: Valenra, mar{;ens do .Minho (K. da Cunlia!); Valladares, Alherfiaria Jl. da Cunlia !). — Jhira cnilral: Vizeu, mar;;eii,s do Dào (lierb da Univ.!); Ponte da Murcella {M. Fer- reira!;. — lleira meridional: Alaljiica íU. da Cunlia!). — Cetitio lilloral: Torres No\as, Casas Altas (H. da Cunlia!); Santarém, marpeni do Tejo (R. da Cunhal); I.ishoa e arredores, Peniia de Fiani.n, Ciíeilas Tonrnf.), Alcântara (Valorado! sub S. pinnati/ida), Cruz da Oli^eira (Welw.!). — Alio Alemlejo: Portalegre, ribeiro de Niza K. da Cunha!); Serra d'Ossa (Moller!^; entre Khas e Olivença Toiírnl'.). — Alemlejo lilloral : Arreií- tella (.1. dos Santos!). — hai-ras d'cl\v. !). — Mnntcjo lillnral: Allcile (.1. dos Saiilos!); AiTonUdla (|{. (Im (".iiiilia I : AIidcIu'!!- iI'. Couliiilio, exsic. ii." lOIGIj; arredores de Sfluhal ;!•". (loincs! I.iiisicr!), [)r()x. ao Portinho da Arra- l)i(la (N^CIw. !), cnlrc o INirlinho da Arialiida c Oiilào Ijiisicr ! ; |irriiii- sula de Iroia ,l)a\caii! ; entre o Cercal e OdiTiiira í|)a\eau!;, Milloiites, areines do rio ftlira (Saiii[)aio!). 5. fnilfsreits (I,.), IJss. — Alenidíinro hlloral: Camiidia, Cahedello (U. da Cuidia!); Viaiitia do Caslello, C.ahedello (1{. da Cindia!); Praia d'Aii- cora (1{. da (Emília !i; Es(iozende (A. de Sequeira!); Villa do Conde (Sam- paio!); .Matlosiiilios, Senhor da Areia (M. (rAll)ii(|iier(|iie!) ; Porto (Hrot., Hoflfjf;. e Lk.). — liciía Hlloral: (iaya, C.djedello \^\. Taxares!); perto da Granja (JM. Ferreira!); Kspinlio (Aarão de Lacerda, Soe. IJrot. exsic. n.° 81-i! pro (larle); Aveiro, (]osta 'el\v. !,; Setúbal ;Brot., Ilolí^if,'. e Lk.j; peninsula de Tróia (Uaveaii!): entre Comporta e Melides (Toiírnf.); Odemira, IMillontes (Sampaio!). Subtrib. IV. C«ra(ioU'ae X. Gratiola, L., Geií. 11., n. 291 Planta glabcrriíiia. c;uilil)iis Imsi excepta telniííonis; folia lennia, ínleriiniliis vaUie liingioia, laiicculala v. sulilíiipaiia, :i-ri-iicr\ia. supra mediniii deiiticLilata suli- iiitciira V iiílcyra; pcdiiiiciili fcilin iilcriípii' luL-viurcs ; tiracicolae calxce sacpis- siiiie longioiX'S ; cniDlIa alíjjda v. palliik- losca, tubo vlx curvaln. G. iiljifinalis L. Planta sallcm ápice et pcdiniculis pulicsccnií-iuilicrula, caulilms Icrelilius ; folia subriassa. iiilcriiodios suli;u'ipi;uilia v. iis paiilo loiígiora, linearia. eiicrvia v. suljcncivia, iiílcgra; pcdiiiii-iili foliuin sidiacípiaiílcs ; bracleolac calyce brevio- rus; corolla purpiirascciuiaiba, lubo loiígioiu cl pIcruiiKpie niagis ciirvato. G. t/iiifolia. Vabl. 52. €nS'Maí(»lu 4»ÍIÍ4*iiiay^. L., Sp., pag. 24! DC, Prodr., pag. 404! (iren. et Codr., Fl. de Fr., paj;. ,5,S;{! Wk. et Lge.. Prodr., pag. 555 et in herb ! Caruel, Fl. Ilal., pag. 549! Bss., Fl. Orienl., pag 42() ! Gratiola meonaiilha, Sampaio, Notas Cril., |iag. 54 et in herb.! Gratiola vulgaris, Grisley, Virid. n. 097! i2 XXII 178 Variai foliis latioribus v. iiii{;usli()ril)ii>, scrnitis v. siiliiiilegris v. inte- gris, (loribus majoribus v. niinnribiis. Fi)rma loliis aiipiistioribiis siibinle- gris i|)cdiiii(iilis eliam folio bioioribiis), (|iiam iii berb. \\ k. \i(]i, ab i|)so Laiigc |)ro|if Tiiy leda, varictalcm niiinfiiifoliam, F.fic, roíistitiiit : i'odem modo, meo sciisu, loriiia lloiibus iiiirioril)us sa('|)issirni' atif;ii>.lir(ilia (i. meonanlham, Sampaio. l'iobabiliU'r cliain bic (lerlinol (i. Uni folia, lloflg;;. et Lk. (noti Vabl.), Fl. Porl., pag. 25o, tab. 3 I ! et Brol.. IMi;t. Liisil. II, png. 10, tal). ST)! (("i. Broleii, .\vinati, Conspi-cl., \y,\'^. .i.lfii; sed liaiic loriiiain iiiloiiiodiis elongatis, pcduiicuiis folio siiblongioiíbus el i)racleolis caljcc brevioribus non vidi, riec illa quanlum seio hoc tempore alicui oc- cunit. Ilab. iii |ialiuid)us et ad livuloiiiin margines Lusitaiiiae borealis liaiid frequcns. — %. Fl. Maj. ad Aiig. — Lusil. Graciosa, (v. s.). Alemdowo Ulloral: margem do Minbo, Melgaço 15. da Cindia!); Va- lença, Choupal (Sampaio! R. da Cutdia!); Villa Nova da (Cerveira (|{. da Cindia !) ; S. IMarlinbo, Alvaredo (U. da Cindia!); Amaríinte, margem do Tâmega (Sampaio, Kl. Liisil. Mxsic. n." li-i-!)! ; Pedra Salgada, margem do Douro (C. Barbosa, Soe. Hrot. exsic. n.° 5(K}'!). — Beira Iransmon- lana: Almeida (Iierb. da Univ.!. — Hcira cenlral : Gaya (Sampaio!); Aveiro, margens do Vouga ^Sam|)aio! ; (Loimbra, eerca de S. ISento (.Mol- ler!); Montemór-o-Veliio, Paul de Fòja (Moller! B. Gomes!). 53. €*i'atiolit Iiiiíf4»lia. Vabl., Enum. I ', pag. 89! et in berb. (leste clariss. ^^'arIning) ; W k. et Lge., Prodr., pag. 556! G. ollicinalis, 'ò. aiiguslifídia, ricallio non Lge.),i. c., pag. 4 et in berb.! G. genu- ílora, Sam|jaio, Xotas Cril., pag. 57 et in berb.! G. alia lusit.iniea pilui- lam ac bilem su|)erne ac inferne vebementer purgans, Grislev, Virid. ii. 698! Tournf., Denombr. des PI. en Port. n. 30i! Speeies a praecedenle dislinelissima. Variai internodiis plus miniis elon- gatis et praecipue indumenlo, (piod \cl pliinUiiii oiiuiiiio (egil \td saepe \\\ a|)ice et peduuculis. Ilab. in paliidibus et ad llinioriim margines Liisitaniae fere tolius bine ilide, forma glabrcseens til \ide(Nr lre(|iienlior. — 2/. hl. .Itiii. ad Sepl. — Lnsil. Graeiosa. (v. s.). Alvmihjiiro Iranxmoiilaiio: Pinbào, margem do Douro .M. Ferreira! forma yfnuina). — Alemdouro Ulloral: Amaranle, margens do Tâmega ' M. V;ilil — V.niinwvalin planlmiim nl nh iiliix rrl ah ipso obsnriildnim. I, - II,i- fniao, I8i)'i 179 (Sampaio! 1". genuína). — Heiía central: S. Pedro do Sul, Covas da Rio (J. Ilonriqucs. Fl. Liisit. Kxsic. ti." I2S! f. grmiina); margens do Duo {M. Ferrei ia ! ('. glíihiescens). — Hcini litlorid : eritn- Ovar e Aveiro (Welw.! (. ylíthresceiís); prov. de Coiínijr.i, laj^òa da Vella (Welw. ! A. de Carvalho, exsic. ri." ÍJS!) ! 1. (/labrcsceiín); arredores de Qiiiaios, IJoiíi Siicresso, Lagoa dos Braços (.M. I'"errcira, Fl. Liisil. Exsic. ii." \2H'M I. (jlaliresreiís). — Ilciíti mnidlonal : Idaidia-a-Nova, margens do l'onsul (H. da Cnnlia, .Soe. IJrol. exsic. n." 503! 1". (jlabrescens); Serra da l'ani- pilhosa (J. llenri(|ues! 1'. (jlabirsceiís). — Alio Alcmlejo: entre Klvas e Oli- vença (Tournf.). — Uaijcas do (iuaíUana: de Beja a Albornòa (I)a\eaii! r. gliiliresrens); |)rox. de Castro Verde, margens da ribeira de Maria Del- gada (Daveau! f. ylafirescens); entre Corte Figueira e Almodovar (Da- veau ! f. geniiina). Nota. — As duas espécies d'este género existentes em Portugal foram cuidadosamente estudadas pelo sr. Sampaio, que de ambas apresenta (1. c.) diagnoses minuciosas e muilo exactas; com as novas denominações alli propostas é (|ue não jiosso concordar. A G. meonanlha, Samp., parece- me apenas uma forma da G. o/pciíialis, da (piai tem os principaes cara- cteres, sem serem constantes as diíTerenças apontadas; nem é dillicil en- conlrar nos herbarios exemplares da G. o/[irinalis, provenientes de diversos pontos da Europa, semelhantes aos exemplares portugiiezes na largura das folhas, na grandeza das llòres e dos fructos, ele. Por oulro lado, a (1. ge- mi/lura, Samp., nilo é mais do (jue a G. linilolia, VahI. e a este respeito não |)óde haver duvidas, pois enviei á Universidade de Copenhague um dos nossos duplica(h)s, (jue o sr. E. Warming fez o favor de comparar no herbario de Valil com o exemplar typico, iiào lhe encontrando dillerenças apreciáveis. Quanto A G. Unifulia, lIolTgg. et Lk., deve provavelmente filiar-se na G. offiilnalis. nfio aó pela distincla nervaçào das folhas, como [lelas alTir- matixas da F/o/e Porlugaise de que a planta é glaberiima e de que as folhas são ténues, muito delgadas. No emtanto a verdade (' que não vi nenhum exemplar da G. o/pcinalis com o pedúnculo Ião comprido, relati- vamente íis íollias, nem com as bracteolas menores que o cálice (como se lê na descri|)(;ào) ; por estes últimos caracteres e pelo porle, a planta mais lembra a espécie de Valil. A gra\ura de Brolero 6 decerto cópia da de Hoíímansegg e Eink. XI. Limoaella, L., Gcn. PI., n. 77G! 5i. liiiti4>«oi9t8 a(|iii)(34*a, L., Sp., pag. 881! DC, Prodr., 180 pag. 246! Gren. el (Joilr., Fl. do Fr., piíg. (iOl! Wk. el Lj;e., Prodr., p,i};. 592! líab. ad ripas iiniosns Diirii |)i()|)(' Porto. — 2(. //. •luii. (v. s.). Ueira littoral: prox. de (ia\,i. Aroinlm Af QucIhíiiiIòcs (C. Barbosa, Soe. Brot. exsic. ii." Nlol'), cnlrc o .Arcinho c a l'"otitc d.i Niiilia (Sain- |)aio!). Trib. 111. Rliiiiaiillioiaoao Sublril). V. Dieitnlenc Xll. Sibtliorpia, !.., Gen. l'l., ii. 77.'i! 55. Kiltiliorpia ciii-opaca. I.., S|)., pa^'. 880! Itrol., Fl. Lusit., pa-. 20;J: lloilfi-. i-l LL, Fl. l'ort.. pap. 2!)() ! DC, 1'rodr., pag. -i-ST! Gren. cl Godr.. Fl. de Fr., pag. (iOO ! Wk. et Lgc, l'nidr., pag. oí)2 cl iii licib. ! G. de Fi^allio, I. c. pag. 20 i'l in li<'ri). ! líour- gcaii, PI. d'l'2sp. it de Port. exsic. ii. l!)7il Pedicellis petiolo valde brcvioiilnis; curolla calue siibacqiiilonga, allia V. rosca. Hal). ad imites, rivulos et sepcs, in imiris et nipibiis irrigatis praecipue reg. iiioiit. — 2f. /'/. .Iiiii. ad. Aiig. (v. s.). Aloiuluuru liltural: \ alladarcs, margem do .Miidio K. da Guidial); Serra do Gerez, Caldas (Capeilo e Torres! Sampaio!); Braga, l^lonte do Crasto A. de Seipicira !) : Po\(ia de l.iiiilioso, S. (iens de Calvos (Sam- paio!); Barcciios. Alliouguiidiii, nos muros (15. da Ciiidia!); Porto, S. Gens, líamalde (E. Joimston!). — fíeha cenlial: Gouveia (I^I. Ferreira!); Ceia (Welw.l); Serra ila Fstrella, Brejo (Molier!), S. Uomão (.). Hen- riques!), Vallezim {l)a>eau!), Corli^'ò M. FVrreira!); l-apa e .Malta da rVide (AI. Ferreira!); Bussaco, Fonte F'ria (I^Iolier! Mcndia. in iierb. P. Coutinho, cxsic. ii.° 104!)! A. de Carvidlio, exsic. n." 007 ! . — fic/í <( lií- tural: Ga\a, .Morada (Sampaio! ; Serrada Louzã (.MollerI). — Jlcira me- ridional: Manteigas (Daveau!); Covilhã, Sele Fontes [\\. da (lunha !) ; Teixoso, nos muros \eihos (H. da Cunha! ; .Alcaide, Sitio da Serra (11. da Cuidia ! . — Ccnlro lilloral : Cintra (Vahwadol \>'ei\\.!]. — Alei»leji> littoral: Odemira, ribeiro do Sol-Poslo 'Sampaio!). — Alf/arve: .Monciíi- (jue, Cabeço, Vclia (\V( l\v. I Bourgcau, cxsic. ii." 1075! .1. Braiidciro!). 181 XIU. Verónica, 1.., (icii. I'l., n. ;2;i! íSeiiiiiia ihirsd cdiivcxa. ventre pruriindc cxiMvata ; llnrcs axillares (Seet. I. Om- , 1 pliiilosiioni, Bss.). 1'laiilae aiiiiua(í - (Seniiiia fiiiii|ii'essa; thnví raeeiíiosi 7 /I'e(liiiiciili 11'llexi; folia |iliis miiiiis peliolala. Ildralia (iiiniia eaiilinis siiiiilia.. . 3 2 '['ediíiiculi ailsceiídenles; folia siilisci^sllia. caiiliiia ovala, palinalo-iiicisa, lloialia iiifeiiora li iserla, siipeiioi-a llneaiia Integra. 1'hinla eierta v. ailscendeiis, i;lan- (iiiloso-pilosa '■- tiijilnjlliis, i.. 3 4 íl,oeuli eapsulae l-á-speiiiii ; scinliia (3-2 inni.) suhgloliosa, atrofusca; folia eor- (ialo-siiliniiiindala, loliala 4 Lofiili eapsulae 'i-lD-sperini; seniina (1-2 iiiiii.) ovalia, lestaceo-fiisea; folia cor- dalo-ovata. serrata v. ei-enato-.serrala o (Sepala late eordala aciiininata, post aiilliesin eii'ela; eapsula glaljfa; folia 3-7- loliata; eoi-(dla |iallide lilaeina v. láctea; sciiiiiia plei-aípie majora. V. hfilrnirfúlia. L. iSepala oliovala, iio>t aiilliesin patiila v. lellexa ; eap.siila saepissinie liispida: folia ( S-9-lobata; coivlla i-neiuleu-alliida ; seniina iiiinui-a V. cymbalarki, Bodar. Capsula iilicordaia, tnrgida, [iiofiiiide et aeiiie eniarginata: ciifolla parva. Planlae deeiíinlienles v, adseendentes 6 S (Capsula (ilnenireiuiis. eoiiipiessa, late el olituse eniarginata, sparse pilosa: co- j rolla iiiajusriila i8-l() iiiiii. diâmetro), aziírea; pedunculi graeiles, f(dio longio- f res ; styius emargiiiatiiram eapsulae longe exeiMlens. Planta dilViisa v. adseen- \ dens, basi radieans, erispo-villosa V. pérsica, Poir. /Capsula sparse glandiiloso-pilosn, stylo emarginaUiram vix execdonte; semina (2 mm. cirea) in ipiovis loeulo 'i-8; sepala obtusa, eealearata; corolla pallide rósea v. coeruleseeiís, obsolete venosa, ealycl subaequilonga; peduneuli folio siiliaeipiilonui. Planta ulandaloso-pubenila V. (iijrestis, L. 6 { ICapsiila dense glandiiloso-pnbeseeus, st\lo eniarginaliiram excedente; semina (l-l,."i mm.) iii ipiovis loeulo pleriuni|ne 8-10; sepala acuta. basi ealearato- apiuMidieiílata ; corolla azurea. venosa, ealyee longioi'; pedunculi folio longiores v. breviores. 1'laiila erispo-piibescens V. polita, Fries. 1 Uacenii lei-iiiinales (Sect. II. Veronicaslriim. Blb.) 8 7 ( Hacemi axillares (Sect. 111. Pleiíruljotrus, Fries) 12 182 /Plantão aniiiiae. ereclae v. adscendenles [Planla |icrí'iiiiis, liasi railicaiis. adíciMulciis ; pedicelli calvci" paiili) Iniijíiiires ; ca- psula nl)n'iiifoiiiiis, lale cl |ianiiii profundi! oiiiargiiiala, iHilyspiiiiia ; slylus dissepiínenlu capsulac subaeijiiiloiigus 1'. seipyllifolià, L. Kiiiia nvala v. ovalo-suliniliiiidata. Planta niapis erecta, jilahrescens. raccitio (Icmiiiii riiapis oloniialii o. gniinna. l"iilla suliiiiliiiidala. IMaiiI.i di^liiliiir, maj-is radifans, plcriinupir iiiiiinr cl pii- bescenlior. raCLMiio Ijicvlurc. fi. ntnnmnhirifitlex (Lcrmi cl LaiiiolU'), lior. j Pedicelli calycc breviores ; siyliis dl^scpimento capsulac brcvior 10 q IPcdiccIli calyrc loiípiorcs; slylus dlsscpinicnln capsulac snl)aci|uil(iní;us: capsula j (djrcnifórniis. profunde cniariíiiiala. ;;landulciso i-iliala ; scuuua iii (pmvis lurulo niuucrusa; folia cllipijcd-uvala, rcnuilc seirala. Planla brevilur plandiiloso-pu- bcsccns, slccalione nigresccns 1'. nrinifulia, I.. (Plaiilac puhcsceiílcs, siccaliciuc liauil iili;icscriiics ; fulia ovala, liiucrvia. crcnala; capsula obcoidala, ciliala, profiuide cniaiiiuiaia ; slylus brevis; senilna In ipio- vis loculo 6 cii ca II *|Plaiila tílabra apic(í leviler piil/i'iiila. siccalionc nigi'escens ; folia oblonga, sub- iiiiincivia, oli^olclc crcnala: capsula orliiculari-obcordala, Icvilcr cuiarijiiiala; slylus brcvissiuins ; seinina iii (piovis loculo luuucrosa ; raceiuus laxilloiais, elungalus, pcdicellis brcvissiuiis V. peirgrinn. L. I Planla viridis, .'!0-2 ciu. alia, siiuplcx v. ramosa, raniis arciialoadsceiídcnlibus caulim liaud cxccdcnlibus ; folia nicinliranacea; corolla coerulca. venosa; ca- psulac braclca el calvcç plcruuii|iie lireviorcs V. mrensis, L. 11 ( jPlaula flavesccns, nana. l-ii ciii. alia, siiiipbx v. a basi paruui ramosa, ramis di- vaiicatis caule ipsu valde loiííiioribus : folia subcarnosa ; corolla alba, evcnia ; ca|>sulae braclca cl calycc sublongiorcs 1'. demissa, Sampaio. I Racenii inultiílore.s, pedúnculo firmo 13 12 (Raccuii paucillores, pedúnculo gracili; capsula obrcniforuiis, valde compressa. 18 /Folia argiile serrala v. inleirra 14 n } íFolia grosse serrala, luollia. pliis ininus pubescentia; capsula compressa, obcor- ( dala 16 (Hacenii saepissinie solilarii, priluuculo i fuliiim louL;e supei anle ; capsula com- \ pressa, obcordata 15 11 JUaceml saepissinie oppositi, pediiiiciilo foliiun non v. paulo snpcrante; ca|isula ' pliis niinus veniricosa 1'J 1 Eulende-se aipii, como jicduncuUi do caclio, a parle pnipriauienlu desse pedún- culo inferior às primeiras ílòres. lU 183 /1'filicclli (mIut l)iiívi(ires, braflua siiljai'(|iiiloiii;i; i:;n)sula lato ul .saop(í nbsolulc (•iii.irL:iii:il.'i Tlaiila l()-,"!0 ciii, loiífía, oiimiiui cancscciíli-iHlosa. V. iiíJU-hudis, L. iMilía iiliiiv.ilu rlli|ilica. Planta loluislior o., yenuina. Kdlia iiv.ili oiiiiciilaria, 1'laiila Imiiiilínr f;. Touyiiefortii, RcIiIj. [l'('(liri"lli cahi-i' i'i liracli'a lonfiinrcs; (■aiJ>iila aculi- i'l iinifiiiKk! cniargiiiata. Planta (i-10 fiii. alta, |iaii-u jillosa, fnliis olnivalii-ciiiiealis . 1'. Carquejcana, Sampaio. IVdicrlli caivcc et luactca kniíiiorcs ; curdlla iiiajuscula, (•alyreiu excíMlcns. . 17 . hViiiccIli calycc cl liiactca niullo liievidres ; cordlla párvula, calyee lircvior, alha j sacpc ad ráiiccin piiipurasffiili-aiiiiiilata; capsula pidliimlc ctnariiinala, ciliala ; ) raccMii lircvitci- pciluiu-iilali, IVuctlfcri valilc clcuigati (ad i-2 cm. iisquc). 1'lanla adsceiídciis v. crccia, hirsuta V micnudlia, HulTgg. cl I.k. 17 ( S(>pala fi, liiicaiia, valde iiiaciiiiildtiga ; ccinilla pallidu coerulca; capsula emargi- uala, glalira v. apicc pulicriila ; racciíii Imigiusciilc pcduncniati. I'laiita crispo- pubcscciís ^ r. Trnrrimn, L. jSepala 1. laiiccolato-linearia, parum inaequiloiipa ; corolla puldirn azurca; ca- psula lcvili'r cMiargiuata, ciliala: raccnii lirevilcr pcdunculali. FM.uita bifariam pilosa .". I'. Chíimnedrys, L. /Folia longiuscule pctiolala, ovala, grossu scrrata; ca|)sula magna, Icviter cmargl- nata, margine creuulalo-ciliata. Flauta llaccida, pilosa, longe rcpens et radi- caus '. V. monltina , L. JFolia sessilia et scmi-amplexicaulia, liucaria v. laiiceolato liucaria. iulepra v. sub- 18 ( dcuticulala; capsula profunde euiargiuala. margine integra. Planta dcbilis, basi decumbeiis et railicans deiude adsccudens v. erecta, stolouifera. V. scntelldta, L. Planta glalM>rrima 'z. (jenuina. Planta omnino denso pubescens p. villosa, Scliiuu Caules dbsdlele lelraguni sul]len'lcs, iiasi radicanles. adscendentes v. erecti ; folia lauccidata v. ovata. sessilia et semiample,\icaulia v. inferiora in petiolum atte- nuala. ácuta; iiedicelli fructiferi saepissime bractea longiures. Planta glabra v. gianduloso-pnberula V. Anagallis, L. Capsula suboriíicularis, leviíer emarginata, calyce subi)revior; sepala lan- ccidala; folia semiamplexicaulia. Planta glabra v. ajiice vix glandulusn- [lulierula «z. (jcnuinu. Capsula ovata v. subpyriformis, aculiuscula v. acula. non aut vix emarginata, 19 ,' saepissime calyce longior ; sepiila lance(dala; fdlia semiamplexicaulia v. in- feridra in petiijlum aitenuata. Planta onuiiiid v. saltem ápice pltis minus saepe valde glandulosa [í. Inuisiens, liouy. Capsida minor, elli|)lica, obtusa, calyce longior; sepala linearia. Planta glabres- cens, uiagis erecta, foliis saepe angustis . . y. aniigalloides (Guss.), Bertol. Caules lerdes, inferne procmnbenles et radicintes superne breviter adscenden- tes ; folia elliplica v. obovata, petiolata, basi njtundata, obtusa; peilicelli frucli- fiiri saepissime bractea sid)ai'(piilongi ; capsula >uborbiciUaris, leviter emargi- nata. Planta succuleuta, glabra, nítida V. Beirahmíja , L. 184 Secl. I. Omphalospora, liess., Kinnii. |i|. Volhvn.. |i:ij;. ^i), ;i|iiiii Wk. v[ Lgc, Proilr.. |i,ig. ;il)'i! o(>. Vcroiiioi) Ii4»d<'i*4»d«!êtt. í. , S|i.. \>í\'^. I!)I hrol., Fl Liisil.. |iii-. li 1 lloll^j;. i't l.k., I'l. I'<)rl., \r.v^. 2!I3 I DC. I>n.(lr., png. 488! Gren. et Godr , Fl. de Fr., p.ig. 51)9! WL. ri li:,., I'i,„lr., pag. 594 et in lierb. ! C. de Ficiíllio. 1. c, pap. 20! liai), iii ajzris, ad muros et inter segeles Liisilaniae fere tolius, liinc inde. — ©. Fl. Felir. .Iiin. (v. v.). Alenuhniro Iransmoiilaiw: Iiraf;aii(.-a e arredores ;I*. ('(iiilitdio, exsic. n." lOoO! ; arredores de Moncorvo, Irros .Mariz! ; .Serra do .MarSo, Anciães (Sampaio!). — fieira IronsmonlaiKi : 1'iidu'l ,Uodrif;\ies Co»ta!); Almeida (l{. da Cunlia!). — lícira central: Hii«saco (Loureiro!,. — Beira lilloral : (iaya, Lavradores (Sampaio!;: Coimlna c arredores IJrol.. A. de Carvalho, exsic. n." OOil Araiijo e Caslro, Soe. IJrot. exsic. n.° .oO()!), Casaes d'Kiras (HL Ferreira!): IJiiarcos (Schmifz, exsic n.°26!). — Heira meridional: prox. ao Ocreza Zimmermann ! ; Soalheira. S. Fiei (Zimmer- manii, Soe. Brot. exsic. n." 9.30'!;. — Centro litlaral : 'l"orres .\o\as, Casas Altas, nos muros (H. da Curdia! ; arredores de Lisboa, .-Mfiés, nas searas (I*. Coutinho, exsic. n." 10.^ 1 ! ; Tapada de .Mafra Daveaii ! . — Alto Alrw- lejo : KUus (Senna ! j. — Alcmteju littoral: Seluhai, Coile};io de S. Francisco (Lnisier!). — Algarve: lMonclii(|ue (lloirj;;;. e Lk., iMoller!]. 57. l'er«iii<*a <♦.> iiil»alai*ia. Hodard, Diss. ; Wk. et Lpe.. Prodr., pafj. l')[)í el in iierl. I DC, Prodr., png. Í88! (Iren. el Codr., Fl. de Fr., pa-. (ÍOO! liai), in miiris et afjris LM>ilaniae meiliac li.iiid ltc'(|ucns. — 0. Fl. .Iiin. (v. s.). Centro littoral: Constança, nos muros de uma quinta s(d)re a marpem es(juerda do Zêzere (I)aveau!); Tancos, nos muros (Daveau!). Nota. — lista espécie 6 nova para a nossa Hora; fui encnnlrada em Jutdio de I88i, ptdo sr. Daveau. 58. %'«>i*OliD<*n usiM'.*i<Í!»i. I... S|)., pag. IS! Cren. el (iodr., I""l. de Fr., \)n9í(íb. Imícs, i\o\il. M. Suec. ed. 2, paf;. 1 ; \Vk. el Lge., l'rodr., paf;. 5!).'i cl in heri). ! V. did\ma. Ten., Prodr.. Fl. Neapol., paj;. (5; Gren. el (iodr., Fl. de Fr., pag. 599! V. agreslis, Hrot. (saltem |iro jKirle), Fl. Lusit., pag. li! líoilgg. et Lk. (sallem pro parle), Fl. Porl., pag. 291! V. agreslis, Ficalho (|)ro parte), I. c, pag. 20 et in heri). ! Praececleiili valdc aHinis et cuni ea saepe coidiisa. Hab. in arvis et muris, ul videlur |»raeced. Irequentior. — 0. Fl. Febr. Jul. (v. V.). Alemdouro Iraiisiiionlnno: Bragança (P. Coiilinho, exsic. n° 1053!). — fícira lillnríil: Cava, Aforada (Sampaio!); Coimbra, IVIonlarroio (A. de Car\allio, exsic. n." 005! pro parle!), Santo António dos Olivaes (Moller, Fl. Lusit. Exsic. n." 505! sub V. aíjresle); Uuorcos (Schmilz ! Goil/. de Caivallio, Soe. Hrol. Exsic. n."927"! sub V. agreste). — Beira meridio- nal : Alcaide, Harroca do Chorão (H. da Cindia!;. — Centro liltoral : Torres Novas, Casas Altas, nos muios 15. da (^iniia!); Torres Vedras, Barro (IMenvbarth !^ ; Lisltoa e arredores (P. C lioixt. L., Sp., png. I!l! Brot., Fl. Lusit., pap. li! Ilollfífi. et Lk-, FI."l'ort., pag. 21»il DC, IVodr., |.ap. '(87! Gren. et Codr., Fl. de Fr., paf;. o!>7 ! >> k. et L};e., Prodr., pag. 596 el in herb. ! C. de Ficallio. I. c, paj;. 21 ! Mal). Ill arvis, liortis et segelibiis iii TraiisnKiiil.u:a cl Beira nioiilaiia liaud iVeijuens. — 0. /•/. Febr. Mart. (v. v.). Alemdouro transmontano: Brafian^a e arredores (HolTfif;. ; P. Coutiiilio, exsic. u.° 1(>")8!); arredores de Chaves (lloil-;};. . — Beira Iransmonlana: Adorigo (Sclimilz!). Sect. II. Veronicaslruni, lUli.. in DC, Prodr., pag. 479! 62. 1 «"■'oiiica nr«4'iiKÍ!«. L., Sp., pag. 18! Brot., \'\. Lusit., pag. li! Ilollgg. et Lk , Fl. Porl.. pag. 292! DC, Prodr., pag. 58;}: Greií. et (iodr., Fl. de Fr., pag. 'J9'j! ^^ k. et Lge., Prodr., pag. 'i96 el in lierl).! C de Ficalbo, 1. c, pag. 21 et in lierb. ! Hoiiy, I. c., jiag. G8 ! IManta sinipiex v. ramosa, ramis arcuiito-adsceudentibus, slatura el in- duinento \ariabilis; bracteis atiguslioribus \. lalioribiis, laiiceulatis v. ovalo- lanceolalis, obtusiusculis v. acutiusculis, typice capsulam longe excedenli- bus; sepalis iuae(ju;dibus, ca[)sula longioribus; racenio liuctilero denso v. densiusculo; shlo euiargitiatura capsulae breviore, rariíis subMe(|uiloiigo. In lormis hiimilioribus ex siccis bracteae el caljces iiiterdiiiu lireviores sunt, capsulam subae(]uanles, el sepala niiiuis iuae(|ualia- Ilab. in agris, liortis et siccis, ad muros el inter segetes Lusitaniae fere totius. — ©. Fl. Mart. Aug. (v. v.). Alemdouro transmontano : Biagança e arredores, Nalle de Prados (P. Coutinho, exsic. n.° 10.")9 e lOGO! Moller!); arredores de Vimioso, S. 187 Miirliiilio (Miiriz!); Alfaiulcfra da Fé (I). Hl. Coiirciçrio Oclióa !) ; airedo- rcs de Freixo d'l';s|)ii(l,i !\ Cintii (Mari/. ! ; Muncoivo e arredores, Assu- reira, Larinlio, l'eredo (Mariz !j; Serra do IMatão, Aniiaes iSampaio). — Alenulduro I litoral : rianlei. Soiitillio (|{. da ("iinlia ! ; Vianna do Caslello, niarfíem do Lima (|{. da (Cindia! ; I)ar(|iie. inarfjcns do Lima, iios muros (K. da Ciitdia!j; arredores de IJrapa (Aharo de Seijiieira !); l'ovoa de Lanhoso, S. Geris (Sampaio !j; Amaranie e arredores, Caiidomil (Sam- paio); S. Pedro da Cova (Sclimilz!) ; Porlo. Hemalde (J. Tavares! C. Klirardt!). — Jivlra Inuisiitonliniu: 'laboaço (lierl). da Univ.!); Trarieoso (M. Ferreira!); Villar Formoso, Alto da Uasa (AL Ferreira! H. da Cu- nha!); Guarda (iM. Ferreira!). — JSeira railrol : Celorico, Carrefjaes (|{. da Cmdia !) ; Lobão (Moller!;; Serra da Kslrella, Sabugueiro (xM. Fer- reira!), Covão das Vaccas (l)aveau!), P^onle do Canariz (J. Henriques!), Lafíòa Comprida (HL Ferreira!); Fonte da iMiircidla (HL Ferreira !) ; S. iMarlinho da Corli(.'a ^.M. Ferreira !). — //c/ra liltorul: Viiia Nova de Cava, Grijó, Areinho (Araújo e Castro, Soe. Hrot. exsic. n.°929! Fl. Lusil. Kxsie. n." 316!), Aveiro, Quinta do Picado (Tavares Justiça!); Af^ueda (herb. da Univ.!); Coindjra e arredores, perto de Santo António dos Oli- vaes (A. de Carvalho, exsic. n.° 60.3! Araújo e Castro! Moller!); Louzà (J. IIenrif|ucs! .Hl. Ferreira!); Marinha Grande (S. Pimentel!). — lielrti meridional: Hlaiileigas, abas da Serra ^l{. da Cuniia ! ; Covilhã e arredo- res, Unhaes da Serra (H. da Cunha! Vaz Serra!); S. Fiel (Zimmer- mannl); Castello Branco, nas searas (H. da Cunha!); Malpica, marpens do Tejo (H. da Curdia !). — fcíiíro lllloral: Torres Novas, Casas Altas, nos muros (R. da Cunha!); Torres Vedras, Barro (HIenyharlh!); arredo- res de Lisboa, hortas (Weiw. ! P. Coutinho, exsic. n." 10o2!), Campo- lide (Daveau, exsic. n.° 1137!), Ta|)ada (['Ajuda, Hlonsanto (Welw. ! l)a- veau!), Lumiar (\H'el\v.!); arredores de Canecas, Hlontemór, Odi\ellas (Welw.!), Porcalhola (Welw.!), QwUn (WeKv.!); prox. de Oeiras (Welw.!); arredores de Cascaes, Caparide (P. Coutinho, ex.sic. n." 1 187!); Cintra (Welw.! Daveau!). — Alln Alemíejo: Marvão, S. Salvador (K. da Cunha!); Redondo (Hloller!). — Algarve: Hlonchiípie (Moller!); arredores de Faro, entre Faro e S. João da Venda (Welw.!). 63. Wcronirn deaiiissia, Sam|)aio, Aim. Sc. Nat. VII (lí)Ol), pag. 9 et in herb.! — «Nana, (lavo-virens, siccatione haud nigricans, ra- dice annua; caulis lamiginoso-hirsutus, erectos, simjdex aul parinn ramo- sas; folia subcarnosa, pubescentia, ovata, crenala, iníima bre\iter petiolata, coetera sessilia; dores pediculis sepala non superantibus in racemum par- vum terminaíem dipesti, cum bracteis obluso-ovalis calvce brevioribus; caljx sepalis 4 inae(|iulongis; corolla alba, non venosa, limbo concavo, 1,5-2 mm. long. calycem subaequans; antherae fuscae; capsula poljs- 188 pcrmn, compressa, <;liiii(liil()so-cililaj. (v. s.). C)i. Vcroiiioa ficrc:;!'!!!*!. I.., S|)., ])i\>i. 20! DC, Prodr., pag. 482! Greií. et (iodr., Fl. de Fr., pag. .j9õ ! W k. cl Lge., Prodr., pag. ■'597 et in beri).! C. de Ficalbo, 1. c, pa;;. 21! líab ad vias in niuris et cidlis, liinc inde. Planta ul \idetur íiniericana, in Eurojia sidu'S|)onlanea. — 0. Fl. iMarl. ad Maj. (v. v.). Alcmdouro liltoral: Porlo (Sam|)aioI). — IScira liltoral: Coimbra, Porto dos Bentos (M. Ferreira, Fl. Lusit. Exsie. n." 17(5.3!). — Centro liltoral: Torres Novas, Casas Altas, nos muros (R. ila Cutdia I ; Lisboa e arredores (Welvv. ! P. Coutinho, exsic. n." 1()G2!), Habirlia U. da Cuidi.i, Soe. Brot. n." 1027!); Bellas, (Juinta do .Marquez (B. da Cunha!); Queluz (Welw.). — Memtejo liltoral: .Alfeite I)a\eau. Soe. Brot. exsic. n." 1027!). G'). % 4'i'«>iiit>n a(*iiiííolítt. L., Sp.. pag. I!l! DC, Prodr., pag. iSi: (iren. cl (Iodr., Fl. de Fr., pag. 5!)() ! \\'k. et l.ge., Prodr., pag. 397 et in herb. ! Hab. in agris humidis et niuris haiid frcquens. — 0. Fl. 3Iarl. .lun. (v. s.). ÁkmiUmro transmontano: Bragança, Vaile de Prados (.Moller!). — Beira liltoral: A\inles, margem do Douro 'Sampiiio. Soe. Brot. exsic. n." KiOi! Fl. Lusil. Fxsir. n." I0(>2!j; .Moinho do .Ahnoxarifc, .Mcarraques A. de Carvalho, exsic. n." ()02! Moller!). — Centro liiioral: Torres Novas, Casas Alias (B. da Cunha!). Nota. — Esta espécie foi primeiro cneonliinla cm Pinlugal. nos arredo- res de Coimbra, pelo anliizo Icnic de Bol.unca da Iniversidade, António de Ca r\ a lho. (W). Vcroiiíc» NoriiTllifoli», L., Sp., pag. !.'> !;'Brol., Fl. Lusil., pag. i;{I lloligg. el í.k., Fl. !'ort., pag. 284! DC. Prodr., pag. 482! Gren. el Godr., Fl. de Fr., pag. .^94! NVk. el Lge., Prodr., pag. 189 597 et in IumI). ! C. de Fic.iliio, I. c, pag. 21! Verónica Teucrii facie sive ser|)ylli folio, (Irislcy, Nirid. ii. I í^íií) ! a. (jeniiina. — Foliis o\iilis v ovalo-siil)roliiii(liilis, iiileptis v. crenu- liilis, j;l;il)i is V. f;l;il)t('s(('nlil)iis. IMiuilii miifiis eiccla, ract-mo liiiclilVro iiiaf;is t'l()iií;.i(o, caiililtus glahicstciililjii.s v. pilis Int- \il)us (iensis(|iie pliis mimis |)iii)esc('iitiljus. 3. Hummiilurioidrs (Lecoq et r.amotlie), Hor., Fl. du Centre de la Yv. ed. ;{, tom. II, jtaf;. iSO! Kouy, I. c., pag. G8 el in lierb. ! V. apenina, llenri(j., Ucdal. líxp. Scienl. á Sena da ICstrel., pag. S3 et in herl). (non Tanscli.) ! — Foliis snhrotundalis. Planta de- bilior, inagis radieans, |)leiuin(|ue niinor et |)ubescenlior, racemo fiuitilcio l)i('\i()r(! el dcMisiori;. .Mj S[)eeimiiiil)iis F. ajicuinae lierb. \\k. diilerl [)edicellis bractea subaeípiantibus (tiec duplo inajo- ribus), ca|)sula ialiore quani longa (nec siibrotundata), racemo fniiliíero minore, ele. Ilab. a in sid)lnnnidis, pratis et ad sepes Lnsilaniae nionlanae, i in Ilerniiniis liaiid inlVetpieiis. — '2(. Fl. A|ir. ad Aug. (v. v.). a. genuína. — Aleiínhniro Irammontauo: Serra de Montesinlio (l\l. F\!r- reira!;; Hragaiii,a, nos lamriros (V. (lonlinlio. exsic. n." I0C.'5! M. Fer- reira!); arredores de ^'imioso, Valle de 1'rades (Murizlj; arredores de IVIoncorvo, Felgar (Mari/, I). — AlennUmro IlUoral: Arào, \'iilar de Lamas (H. da Cnidia!); Villa i\o\a da Cerveira (H. da Cindia! : arredores de Melgaço, S. Gregório (Aloiler, Soe. lírot. exsic. n.° 1(505! F'l. Lnsit. F^xsic. n.° 1336!); Gerez (lierb. da Univ.!); Braga, Bom Jesus do Monte (Sani- [laio!); Amarante (Sam|iaio!); S. Fedro da Cova (Sclnnilz !) ; Porto e ar- redores. Santa Cru/, do Bispo, lírniesinde (lloilgg. e Lk., F. .lolinslon !). — Beira central: Serra da Fslrella, S. Uomão (J. Henriques!;, Sabugueiro (M. Ferreira!); Serra do Caram;dlo (J. Henriques!); Serra do Bnssaco (J. Henriques! B. Gomes! .M. Ferreira!); Serra da Louzà (.Moller!). — Beira litlornl : Gaya, Avintes (M. d'.Albuquerque!). — Beira meridional: Alcaide, Giralda (B. da Curdia!,; Senuuhe do Bom Jardim, cerca do Collegio (iM. de Barros!); Serrii da Pam|)illiosa (J. Henriques!;. — Alio Alemtejn: Cas- teilo de Vide, Prado (B. da Cunha !) ; Portalegre (C. Macliado, in lierb. A. de Carvalho, exsic. n." tíOl!]. 3. niwimiilarioides (Lecoq et Lamothe), Bor. — lieira central: Serra da Fslrella, Covão do Boi (J. Henriípies !), Covão da Metade (M. Fer- reira!), Labrurdial e Lagoa Comprida (J. Henriques, Soe. Brot. exsic. n.° 928! sub V. apenina), Fonte do Cannriz (Daveau!), perlo da Lagoa da Paivão (B. da Cuidia !). — lieira meridional: Manteigas (Daveau!). 190 Secl. 111. Pleurobotrys, Fricí. Veg. Scaiid.. pag. 18; a|iiiil \Vk. t'i Lií»'.. Piodr.. pag. G(tO! 07. Icronâcu itflicíitaliw. I- . Sp., p.ip. 14! Hidl., Fl. I.iisit., p.-.í;. 1-2! lloll-;};. el Lk.. Fl. l'(iil.. pa-;. 28?;! DC. INo,!.-., pa;;. i72! (lii-n. ri C.o.lr.. Fl. de Fr., pn^;. .'i!)l! Wk. «t l.?o.. l'rodr., pag. 602! C. de Ficallio, 1. c, pag. 23! a. geiíitina. — Viiriíd capsiilii jiliis iiiimis ctiiarginata. ji. TouriiefortH, Uciíl)., Icon. líol., lai). 10.'i;}-.';4 I \Vk. et Lge., 1. c. et in herb. ! Uouy, I. c, pag. 67! Hab. in silvis cl montosis Lusitaniae borealis, p rarior. — 2(. Fl. Maj. ad Sepl. (v. s.). «. genulua. — Aletndouro íransnwntanu: Serra de Montesinho, prox. da povoarão (iMoller!); arredores de Vimioso, Angueira (Mariz!). — Alem- douro lilloinl: V.ílciiç.i, Hcirn da Frgcira (.\. Soares! R. dnCuidia!); pro\. de C.iístro Lidxiroiro .Mollcr! , .Monlnlcgn- .Mollcr, Fl. Lusit. Kxsic. ri." 1()().'5!); Serra do Sonjo (iMoller!]: entre as Cuidas do Oerez e a Por- tclla do Homem (\>ei\v. !), Scrrn do (lere/. Harrosào HolTgg. e Lk., M. Ferreira!:, Cnrrai do .liinco Molier, Soe. Brol. exsir. n." 676!), Leonte (Moiier, Fl. Lusil. F:xsic. n.''~926!); Tonte de Limn (S;inipaioI ; Serra da Cabreira, Vieira (Sampaio!); Cain-ceiras de Basto (I). M. L. Henri- ques!); Bnifia e arredores. Monte do Crasto. Parada, Monte de S. Se- IkisIíAo (A. de Sequeira e Rodrigues Rriiga ! ; Povoa de Lnnlioso, S. Gens (Couceiro! Sampaio! ; arredores de \'izellii (\eiioso d'Araujo!); S. Pedro da Cova (Sebinit/. !); Vidiongo, Reborcdo (.1. Tavares!); arredores do Porto, Santa Cru/, do Hispo (lloítgg. e Lk.; F. .lolnislon. Soe. Rrot. exsic. n." 67()'! . — Heira central: Serra da Fslreila, Lapa dos Dinheiros (J. Hen- riques!). Valle do Lol)o (herb. da Univ.!), Coxarii (M. Ferreira!); Serra do Caramullo Molier!,; Russaco (A. de Carvnllio, exsir. n." 600 ! I^L Ferreira! J. llenrique>I .M. dWibuquerque ! . — licini lilloral: Caja, Grijó (Araújo e Castro!); Ponte do Sotam (.1. Ilcuriípies!) ; Serra da Lou/H (J. Henriques! . — licira meridional: Sernailu' do Rom Jardim (P.' F. Vaz. Soe. Rrot. exsic. n." 676'!). ;í. Tourneforlii, Rchb. — Alemdouro liltoral: Vaiiadares (R. da Cunha!). — lieira rentral : Serra da Estreiia, Cântaro Gordo (R. da Curdia!), Fonte do Canari/. (.1. lleuriípies! Daveau !), ConTio do R(u i.l. llcnri(iues ! , Fraga da Ermida (.1. Ilenri(pu's !), Cabeça de Cao fherli. da Iniv. !), Covas do 191 Rio (J. lI(Miri(|iic's!). — lleini meridional: Covilliii, Serra das Sete Fontes (H. (la Ciiiiha!). ? 68. %'<|ii4\|4>'aiia, Sampaio, Not. Cril., pag. 47 et in ÍutI). ! — xlliimilis, iuMl)a(0.i, |i('i ciiiiis, caiillljiis j;racilihiis hasi radi- caiilihiis, [lilosis. siin|ili(il)iis v. raiiiosis; folils opposilis, obloiifíis suiisim iii pelioliim allciiiialis, ápice rdliiiulalis, l('\ilt'r il(>iiliculato-serratis, cariiosiilis, o|iacis, ii('r\is lalciaiiljiis iriioiispiniis, pliis mirins jiildsis ; racemis axillari- l)iis solitariis, l)ri'\ilnis, laxis, l()iif;c |)ci*itiiii, L., Sp., pag. 16! DC, 1'rodr., pa^'. 469! Gren. el Godr., Fl. de Fr., pag. .'j86 ! Wk. et Lge., IVodr.. pá;;. 600 et in berb. ! C. de Ficaliio, I. c, pag. 22 (excl. sjnon.) et in herb. ! Hab. nbi in l.nsitania? (exsic. berb. Wehv. ! absipie scbcdida). — 2/. (V. s.). Nota. — O exemplar referido do iierbario |iorlugnez de Welwitsch, exemplar cujo rotnio infelizmente se extraviou, (orna qiiasi certa a exis- tência da V. Teiicrium em Portugal; existência, de resto, bem plaiisivel, dada a sua distribuição na ílespanba: Galliza, Caslella-a-Nova, Andalu- sia, etc. 70. Weroiiíca ^'liaitiatMlrr^. L., Sp., pag. 17! Brot., Fl. Lusit., pag. 14! lluflg;:. et Lk., Fl. Porl., pag. 288! DC, Prodr., pag. 474 (excl. synon.)! Wk. et Lgo., Prodr., pag. 602 et in berb.! C de Ficalho, I. c., pag. 23! líab. in [iratis, hnniidiusculis et ad rivulos Transmontanae et Dnrimi- niae. — '21. Fl. Apr. ad Jun. (v. v.). Alemdiíiiro Iransmonlano: arredores de Bragança, FonfArcada (IIoíTgg. ; P. Coutinbo, exsic. n." 1064! M. Ferreira!), entre Babai c França (lloilgg.); Serra de Bebordàos (]\lollcr, Soe. Brot. exsic. n." 675 !). — .I/chk/í^íííí) lU- Ii)2 lurai: Vnleiíç.i, Clioupal (U. dii CuiiIiíi!j; Villa Nova da Cerveira, Prado (I{. dii ( Jiiili,! ! ; INirto, mni;;t'm ilo Dciuro. Alaps (Sampaio!). 71. % ('■'(>iiÊ(*a iiii(*a'(tiilli(i. lion<:^. (-1 l.k . IL l.iisit., |ia;;. 28(), lai). 'Ml .1. Il<'iirii|iii's, llcl.il. I';\|i. Sc á Sena da l-L-trcIla, pa-. SV! IJul. Soe. llrul. 11. paj;. 14!»! V. IV-iifrium, Brol. iiioii L.), Fl. LumI , pap. 13! V. lusilanica, lírol., 1'liU., paj:. 8, lab. 85! Species dislinclissiiiia. liai), iii iiinhrosis, sii\ alicia ii1í;;íiiosimhu' 1 liiiiMiinnlaiiai', Duriíiiiniae el Beireiísis. — 2í. .Maj. ad Aug. (v. v.). Alemdouii) tiansnionUuto: Brapanva, [)rox. da poiíU' do Sabor [M. Ivv- reiral). — Alemdoiiro Itlloral: Serra do Gerez, Caldas (.1. Tavares! Mol- ier!); Povoa di- Lardioso, S. ficiis (Sain|iaio!; ; Porlo, Sania Cru?, do Hispo (E. .lohiistoii !). — Ueira traiiswanldna : \ illar Formoso, Alto da Kasa ^.M. I^erreira ! H. da Ciiniia ! ; (inaida, Faya (M. Ferreira!). — Heira central: arredores de Af^iiiar di Beiía, Lapa e Vide fi\l l'"eireira, FI. Fiisil. l'Asie. II." 92o !i; (Jeioriro, Carrej^acs K. da Ciitilia!); Fornos d Algodres (M. Ferreira!); Viidió (M. Ferreira!); Serra da Eslrella, eiilre Vailesim c Lapa [M. Ferreira!), Lapa dos Diidieiros (iM. Ferreira!), Senhora do Desterro (.M. Ferreira! , Potile de .liigaes M. I'"erreira !^ ; Serra do Caramullo .Mol- ler!j; S. .lorio do .Moiile i)lierl). da Fniv. !). — Krint lilloral: Coimbra e arredoifs, .Jardim Molanico, Ciioiipal (ll(dTgg. e Lk., .Moller! Sampaio!). prox. do Coinento de Santo Aiiloiiio (Hrol.). — Heira iiirridioiíal: l'oíi- dào, Azenhas, Malla (R. da Cunha! Zimmerntann ! S. Tavares!); Soalheira (Zimmermaim !). Nota. — Esta espécie, tão disliiicta. tem sido (luasi sempre mal inter- pretada pelos i)iilaniros estrangeiros: Hentliam, no 1'rodromus de De Candcdle, ineliie-a como simples forma da V. Cliainavdnjs com a corolla menor, e Lange nem seíjuer a ella se refere. 72. ^ <'i'4>iiii*ii iiitoiílsiiia, L., Sp., pag. 17! DC , 1'rodr., pag. 47.0 ! Gr. et Godr.. FI. de Fr , pag. fiOO! Wk. et Lge.. Prodr.. pag. 603! Ilab. in iimbrosis ad margines Aliiiii: Valladaies, Anjào R. ila Cuniia!). — 2í /'■/. Jun. (v, s.). Nota. — .\ ]'. woulana é no\a para a Hora porliigiieza ; foi encontrada em 188."), |)elo fallecido conser\ador do (iabinele de liotanica da l^scola Poljteclmica, António Ricardo da Cindia, não tornando a ser colhida por neniium outro ((illector. i!»;{ 73. % «•■■oaiíca MiMitcllala. I... Sji., png. 1(1! Brot., Fl. I.iisil. II, iid(lt'ii(l,i. |);if;. iSl! DC, Tidilr., jjíij;. Í7.")! (Iruii. cl (jodr., l'"l. de Fr.. ]mn. ."xS!) ! \Mv. cl Lt;c., VhhW., piíg. ()03 cl iii lieri). ! C. do Fcu- llio, I. c, |iiif;. 23! Uoiiy, 1. c, pufí. (58! a. (jenuiiia (Hoiirfícuii, IM. d'Fs|). e.x.sic. ii. 2l3i!). — Planta pla- beirima. Variai foliis inlegerrimis v. icmote et obsolete denli- fulatis. |í. villdsd, Sclium., Fiiiiin. IM. Sacll., \r,i<^. 7; \Vk, cl Lgo., I. c. ! — Tola plaiila dense pubescens. Ilal). iii liuniidis, |);iliidii)us, ioiilibiis cl ad llinionim margines Lusita- niae borcalis cl mediae, a liinc iiulc, '^ rariíis. — 2/. Fl. Jun. Jiil. (v. s.). ■X. (jcnxina. — Alroidoiiro Iraiisindiildiit): ('.!ia\cs (Moiler!). — AJrnvIotiro lilUiraí: Pedras Salgadas (D. M. L. Ilciiri(|ties !j ; Vallongo, Aliena (!<:. Johnston!); IMallosinlios (C. Bailiusa !]. — Hclra íransmoiilana: .Aloinienta (Brot.); Almeida, Prado dos Salgueiros (l{. da (^uidia!); Villar Formoso, Tapada do .Monteiro (H. da Cindia!). — ISelra cenlral : Aguiar da Beira, Poço Negro (M. Ferreira, Fl. Lusit. Fxsie. n.° !)27!). — Beira UUortil : Gava, Valladares (E. Jolinston !); Fspinlio, Fsmoriz (Sampaio!); paul de S. Fagundo (M. Ferreira!); paul de Fòja (M. Ferreira! 31oller!). — Keira merulioiHil : arredores de S. F"iel (Zimmeiínann !). ;i. villosa, Selium. — Beira Iraiisiiionlaiia: Villar Formoso, lameiro dos Bodamàes (M. Ferreira !). — Beira central: Pinhal do Urso, Lagoa do (311io (iM. Ferreira!). 75. %'ei*<»iii(*a ;\aiaji('al!i.iiii;;it. L., S|i., |i.i;.'. Kíl Hrol., Fl. Liisit.. |)ag. 1:5! Iloir-n;. i'l Lk.. Fl. Fort., paf;. 289! DC, Prodr., pag. 4(>8! (iivn. d (loilr., Fl. de Fr., [ki;;. .■;8S! \VI». cl \.in'., Prodr., png. 60 4! .Vniif.MlIis ii(|uiilica allcrii |)ii>illa, (íií.sIcn, \'irid. ii. S,'i ? líab. in liiiiiiidis, ad fontes i-l fímiIos Trunsiiioiiliuiai' et Beirensis |ias- sim. — 2í. I'l. Mi'j. ad .lul. — Lusil. Bcrcahunga. ^v. v.j. Alemdoiiro íraiismanlano: Bragança c arredores. F^onlArcadn, Fervença (I*. d'()!i\eira! P. Coutinho, exsic n." lOTl! .AI. Ferreira! ; arredores de Àl()iu'or>(), Felgar (^Mari/. !); entre Can)|ieani e Peso da Hegoa (Bnit., IIoíTgg. e Lk.). — Alemilouro lilloral: arredores do Porto, estrada da F'oz, Bicalho (C. Barbosa!). — Jleiía ccníral: Penalva do (laslello, Ouinta da Insiia {\\. Ferreira!). — Ikira liílonil: Gaja, Avintes, margem do Douro (Sampaio!); arredores de Coimbra, Hol, prox. de Ançâ [M. Ferreira, Soe. Brot. exsic. n." KiOi! Fl. Liisit. F:xsÍc. n." 13oa !). ^7/W/vi meridional: Aleaide, Sitio da Serra (B. da Cunha !^. MV. Digitalis, L., Gen. PI., ii. 758! ! Capsula calyreni iion aut vix exfcdens: poillcelli calycc plerique subaetjuilongi ; lulia caulina petiolata v. supeiiora sessilia 2 Cappuia calyeein excedens; pediccili calyce longiores. 1'lantae i)ereiines 4 Folia railiralia in iiclioliini aliniptí! ciiiilracta, uvalij-laiiccolata, i-rcnulalo-serrala ; caulls a Ijaíi ail apici'ni alltiiln-piihcnilus : pi'dii'i'lli pkTiiinc iiiaclca siiliacipii- Iniiiíi V. Iirevi()r<'s: conilla nia^iia (liO-4.") iii.n.), vi^nlrictisucaiupanulala, pur- púrea (rani alliai inlus occIlaln-puiiL-lala. 1'lanta elala (iO-80 i-ni.), ijieiíiiis. D. purpúrea, L. reiljccili sa('pi.ssiuii; liractoa subaequiloiigi; folia utrinquu niagis luinusve íúMieiílelIa ; scpala ovala « yenuina. reilirt-ili ijracloa iliniicliu Icnpiu ul ultra Ijreviores; scjiala laiictMihita: cdrolla pleratpie niinus vcnlricosa fi. loiíyebracleala, Ilenrii]. l"()|ja suiilus ineaiio-tonieiilo?a. IManIa iiiagis tonieiilella, sacpe elatinr cl foliis lalioribus 7. Inmenlosd (llulTgj,'. el Lk.). lirot .Folia radicalia iu pcliolum sensiin allciniala, laiii'eolala v. oblunga 3 (Caulis a basi ad apiccm alliiilo-|iulicrulus: pediccili íjraclea longiorcs; folia ulrlii- mw liimcnlella. niiriulc dcnticulata: racciíuis paucilluriis, laxiuscuhis; cnrolla (;tll-'iO iiiiii.i vciitrlciiso-i-aiiipaiuilala, purpúrea, intus minute imnctala. 1'laiila gracilis (30-00 cm.), pcrcnnis D. ueradeusis, Kzu. jCaulis iulloicsccnlia cxcepla glabci-; pcilicclli lnactca brcviorcs; folia ulrlnipic plabra v. subtus vix luibcrula. acnlt; scrralo-denlala: raccnuis Muilliflunis. dcii- sus; corolla (lO-âO mm.) immis vcnliicosa, purpmasccns. 1'hinla clala. robusta (ad 1°',7 usque), bicnnis /'. miiiiana, Sampaio. I!)7 /Hiuilis a liasi ad ,ipici'iii (Umisíí toiíiniitclliis : ('(ilia iiliiiK|iifi tíiminlrlla, crcnaln- senala v. sfirata; s^pala IVuctiii ailprcssa ."i |r,anlis iilalirrriíiiiis, siibiiiliJus ; lolia caulina iiliiiii|iié lílaliiM v. siililiis ail nervos 4 / |iiliisa, aciilf scriato-denlala, inlfiitira iiclinlala siiiicriora scssilia ani icnlalo- ani|ili'xicanlia; sppala (ivata. snli rrnclificalinni' palcniia; jicdicidli liracU/a valilo l(j|i^iiii'i's ; ciiriilla (ái'-y() nini.i pnipui^ca, inliis pnnriala, Planta (."iO-dO cm. (H ullra) foliis radicaliims, lldrciuil Icnipniv jani evanidis. íilanilnlnsn-pulicsccnli- bus I>. AmaiiiUumt , Sampaio. I Planta hninilis (2il-.'l.") cm.), pancil"uliata, alhido-toincnlclla ; fuiia radicalia clon- i,'alo-lanci'(dala, lloiciuli tcinporc pcr.-^islcnlia, caulina .scnii-aniplcxicanlia; sis pala ovala, olilnsi.-.sÍMia; coiolla (.'iO nnn. ciica) pin|inrra, intn.-^ pnnclala; pcdi- cclli braclca valdt; longioros h minar. L. jlManla clídiol' (2."i-(i() cm.), fnliala, lnli',«c('nte-yinlinosa : folia radicalia (jvato-clli- plica. Ilorcndi Icmpoii' sulicmarcida, caniina decuircntia; fcpala ovalo-lancco- l.-iia, ai-nia: ciirnll.i (.'!() mm. circa) pnrpiira^ccns, inins minute pnnclala; pcdi- cclli lii'acira hrcviorc,-; v. lonijiores D. Tlinpsi. L. 7(i. l>5í;âísili« |>sii*|i9Bi'oa. L., Sp., |);ig. Sfiíí! Brot., Fl. Lii.':i|i()zeira (U. da Cunha! ; S. Grcf^orid, pPDX. de IMcItriíÇ" (Mollcrij; Sem il" Smijo (Mol- ler!); Arcos de Vul-de-Vi-z, C;im';4,idouio ;Síiiii|)íiío!; ; Scini do Gercz, LeontL' (MoIIlt! Hl. Ferreirn!); Montalef^re, Lamaloiifia Mollci'); Vianna dl) Cnstcllo (K. da Ciinlia !; ; arrcdoiTs de Bra|;a, iMoiilo do Craslo (A. de St'i|iic'ira !) ; I'ov()ii de Lanhoso, S. (iens (Sampaio I^ ; líarcrllos, Alliou- piiinlia l{. (hl Ciinlia!); arredores de Vizella (Velloso d'Araiijo! \>'. de Unia!); l'are(h's do Douro, (luedice (Sanipaio !) ; Porlo. S. (íens [E. .l()hn>lon !). — Jii-ira liansmíiiilana : Tahoa^o (C. de l-inia!); Serra (hi Lapa, Corjo do rio Côja (M. Ferreira!); (luarda, l*ero Soares (.M. Fer- reira! . — ncira ceulral: Alfíodres (lierh. da Univ.!); entre Celorico e Fornos (M. l'erreira !) ; Vizeii (Al. Ferreira!]; Serra do Caraniulh) (.Mol- lerl); Mangualde [M. Ferreira!); Sabugosa (M. Ferreira!); Tondella (M. Ferreira!); Oliveira do Conde, Valle Travesso (.Moller!); S. Hnmào (M. Ferreira!); Santa Coniha-Dão (.Moller !) ; Góes (Feio de Carvallio!). — Beira lilloral: Aveiro, cosia de S. Jacintho ;K. de .Mesquita!); Ah|iierii- bim í^Ieirelles Garrido!); arredores de Alberj^aria (iMoller!); Coimbra e arredores (C. Martins! .L (Iraveiro!), cerca de S. Bento (.Molh-r!); Santa Clara (P. de Freitas!), Boa Vista (A. Fernandes!). Valle de Coselhas (Moller, Fl. Lusit. Fxsic. n.° 709!), estrada de S. Martinho (A. .M. do Valle!;, S. .Martinho da Cortina ^M. Ferreira!), prox. de Barcouço, Aze- nha Nova (\\. Ferreira! ; Figueira da Foz, Tavarede .M. Ferreira!); Loiízã (.L llenricpies!); Soure, estrada do Paleão (J. Cabral!); Fòja (M. Ferreira!); Vermoii (Moller!); pinhal de Leiria Pimentel!). — Iteira iiicridioiíal: Covilhã, Serra das Sete Fontes (Tournf., 15. da Cunha!); Fundão (Tournf., S. Tavares!); Alcaide, Barroca do Chorão, Sitio da Serra (B. da Cunha!); Alpedrinha (Toiíinf., B. da Cunha!); Caslello Novo (A. de Gamboa!); Figueiró dos Ninhos (.1. Victorino de Freitas!); arredores da Cerlã, Villa de Bei (Oliveira Xavier!); Serra da Pampilhosa (J. Henriques!); arredores de Abrantes (P. Coutinho, c.xsic. n." lOíii). — Centro lilloral: entre o luilroiicamenlo e a |{ari|uinlia (I)aveau! . — Alto Alem lejo: Castello de Vide, Prado (B. da Cunha!); arredores de Fx- tremoz (Daveau!); Serra d'Ossa (Moller!). p. loiíije/iraricala. Henriques. — Alenidoura lilloral: Sena do Gerez, Curral do .lunco j^.Moller!;. — lieira iriilral : Biissaco .1. Henriques!). — lieira meridional: Teixoso, perto da Serra (B. da Cunha!). y. lonientíisii ílIoíTgg. et Lk.), Brot. — Alemdouro Iransnionlano: Bra- gança e iirredores P. Coutinho, exsic. n.° lOio!); arredores do Vimioso Santulhão, Angueira .Mariz !) ; Alfandega da Vi; Santa Justa (D. M. C. Ocliòa !) ; Freixo d'Fspada ã Cinta (.Mariz!). — Alenidouro lilloral: Cami- nha, Couto da Pena (B. da Cunha!; Seixas, estrada para Lanhellas JC da Cunha!); S. Gregório, prox. de .Melgaço (Moller!); Serra do Gerez 109 (Tail!); Aiicorn, iio |iinliiil (15. da Ciinlia !) ; 1'oiio, Taranlios (.1. T.i va- res !). — Ilcini Iransmoiitana: Adorifjo (Sclimilz !) ; Trancoso (l\l. l-Cr- rcira!]; ("lUiitda (i>I. Ferreira!). — licira central: Caldas do S. Pedro do Sul (ÍMoller!); prox. do Vi/ou, Villa do Moiídios ;M. Ferreira !j; Liidiares (M. Ferreira!); (iouvcia (M. Ferreira!); Ceia (Welw.! 31. Ferreira!]; Serra da líslrella. Cnijoira (Fonseca! i>IollerI); liussaco (Loureiro! I)a- veau!). — IScira liUoral : arredores de Coimbra, Santo António dos Oii- vaes (fí. Ayres!), Coselhas (A. do Paiva!); .Montemor, Galões (.M. Ium- reira!); Louzâ, Serdiora da Piedade (.1. Henriques!). — Ikira mcrlilintial : Manloifjas, prox. da Serra (II. da Cunlia !) ; Soalheira, arredores de S. I""ie!, (juinla do Pirdioiro (Zimmerniann !) ; Idaniia-a-lNova, Tapada do Tanque (U. da Cuidia!]; Pedrof;am (irando (Albano d'Almeida!); Ser- iiaclKí (lo Bom .lardini. cerca do Collofjio (31. de Barros!); Serra da Pam- piliiosa (J. tlonriquos!). — Centro liltoral : l*orlo de I\Ioz, Alçaria (l{. da Cuidia!); ilhas IJerlongas (Uaveau!); arredores do Lisboa, I). Maria, Al- inarf;oin do Bispo (U. da Cindia!); Cintra, Monserrale (Tourid'., Welw.! Davoau!); Cabo da Boca, Almoçageme (\A'ebb, .1. dos Santos !). — Alto Aleintejo: Portalogie (B. da Cunha !) ; Evoramonle (I)aveau !) ; Serra d'Ossa (l)aveau!); Bedondo (Pitta Simões!). — Alcmtejo Ulloral: Arrenlella (B. da Cuidia!); arredores do Cercal (I)avoau!), entre o Cercal e Odemira (Daveau!), Odemira (Sampaio!). — Algarve: 31onchique (Welw.! Mol- ler!); Serra da Picota (J. Brandeiro!). 77. nSsDtaSi!^ iieva«Ioii!!tÍK. K/o., Chior. n. .3(»G; Wk. et Lgo., Prodr., pa>í. .58Í» et in herb. ! Kouv, 1. c, pag. (J(i ! Wk., lliust. Fl. Uisp., pag. 11 i, tab. LXX! Ilab. in praealtis Ilerminii: Covão das Yaccas (Daveau!), Cântaro Ma- ÇíTo (Daveau!). — 21. Fl. Aiig. (v. s.). Nota. — Esta espécie loi encontrada pelo sr. Daveau em 1881. 78. l&BisiialB!^ KBiiitiaitn. Sampaio, A Revista, n." 2, 3." anno (Afjosto, 1905 . et in herb.! «Biennis, elata (ad hominis altitudinem usque), caule robusto (basi us- quo 2 cm. diâmetro], lierbaceo, viridi, omnino f;labro, itdloresceritia plus miiius dense tomentosa excepta; 1'oliis amplis, radicaliiiiis i]or<'iuli teinpore porsislentibiis, omnibus lanceolalis, dentatis v. serratis, mollibus, utrinque fjlabris v. subtus puberulis, marfiine breviter villosis, reticulato-venosis, basi sensim attonuatis, omnibus petiolalis v. snperioriljus sessilibus; ra- cemo ekingato, denso, |ie(licellis braclea bre\iorii)us, apico non aul vix incrassatis, caiycibusque puiiondo-tomentosis; sepalis ovatis, venosis; co- rolla parva v. mediocri, 10-18 nun. longa, parum venlricosa, purpuras- 200 cente, liibo exfiis plnhro, liniho \ill()So-laiiii};inosn ; cipsuli) piibcscentc, coiiicii, calycem iion aul vix excedciile». Iliil). in Diirimiiiin, Serra do Castro Laboreiro, |ir(>|ie .\k( baça (Sam- paio! . — (5- /•'/. .Iiiii. Sept. (v. s.). Nota. — Esta nova esperif, mtiilo dislificln o iiilcrcssante, foi desco- berta pelo sen aiiclor em li)03. 7!). llí^iilalÍM IIIÍIMM-. I.., Cod. 'loOO; DC. Prodr., pa<;. ifil (sed iioii Hol. .Mdj;., t. -ilOO ! \Vk. el Lpe., Prodr., pap. .^90! Hal). in Transmontana, prope Vimioso, Campo de Niboras íMari/!]. — 21. I'l. Jun. (v. s. . Nota. — \\ dois exemplares d'esla plnnla, um nn Iierbario da Tiiiver- sidade e o entro no berbario da l'olUecbiii(a, para onde \eiu oílerecido l)a tempos pelo sr. Mariz. A primeira \ista assemelham-se a alpiimas for- mas liiimildcs da D. pnrjiiirca, sob rujo nonie téem estado, mas distin- giiem-se lacilmente |)elas dimensões dos |)e(bcelios e sobretudo das capsu- las, pela forma do cálice, etc. Condizem muito bem com a descripçào da D. minor dada por Lan^e, e não liesilo em dizer que de>em ser análogos á planta bespaidiola lelcrida no Pradirniiiií;, apesar de com ella os nào lei- podido (omfiarar. Esta espécie, mm\ para a nossa Hora, foi encon- trada pelo sr. Mariz em 18i:;i(nli!« Thnp^i. L., Sp., pap. 867! Brot., Fl. Lusit., pap. 200! l>\n\., pap. Kil, tab. 1.^0! Hoilfíf;. et Lk.. Fl. Port.. pap. 2-2.3, lab. ;50!'l)C., Prodr., pa?;. i.';i (exrl. s}n. ! \M. et I.pe.. Prodr., pag. .^J90 et in berb. ! C. de Ficallio, I. c, pap. 19! Dipitalis bis|)anira purpúrea minor, Tournl., DetKunbr. d<'s pi. eu l*ort. n. 2i')I Narial bradeis pediccllo bre\ioribrrs, ire(juilorrí.'is v. lonpioribus. Hal). irr morrtosis, ad vias et ripas arenosas ilrrvionim Lrrsitaniae [irae- ci|>rre montaiiae. — Fl. I\Iaj. .^ug. (v.v.). Akmdnuro tratismonlatio: rrr redores de .Alirarrda do Douro, Po\oa (■\Ia- rizl); arredores de Motrcorvo, l.arinbo (.Mariz!:; Clraves (Mídler!); ^'illa Heal (Davearr!). — Alenulnuro Iniornl : arreilores do Portf), foz do Soirsa, ir rrrarpenr do Doirro (.1. Tavares !). — líc/Vo Irausmaulaiia: IJarca d'Aha (Sampaio!;: Adorigo (Scbmitz ! ; Lamego e arredores (Urot.; Ilofigg. e Link.; P. Continiio, exsic. rr." lOííi e 10Í7!); entre Lamego e Ama- rarrle (Toirrnf.) ; Taboaço (C. ardo (Tound'., li. da Cunha I); .Malpica, Covào da Cruz ;B. da Cunha!); Villa Veliia de Bodào, l*orlas de I^iidào (B. da Cuidia!\ — Alto Alemlejo: !\lar\ão, Barretes (Schrnitz !); Porlalejire, Outeiro da Forca (H. da Cuidia!\ Serra de S. Mamede (Moller!), entre Portalegre e Klvas (Tound.): Alter do Cliào (Callado!); ariedoies de Évora (Daveau! Mol- ler!!, entre Évora e Bedondo (Tournl.); arredores de Reguengos (H. Cayeux!). ae \V. Melampyrum, L., Goií. 1*1., i:. ~'rl\ 82. IGclaittiiri'»!!! pi-aiciixe. L., Sp.. pag. 8i3! Brot., Fl. Lusil., pag. 187! líolígg. el Lk., 1-1. l'orl., pa-. liOíl ! DC, Frodr., pag. :íH:M Greu. el (lodr., Fl. de Fr., pag. 6211 \\k. cl l.ge., IVodr., pag. 606 et in lierb.! C. de Ficalho, 1. c, pag. 24 et in herb. ! Vaiiat foliis laiiceolatis anguslinribiis (\ar. angiislifolia, Lgc.) v. lalio- ribus \nr. lalifalia, Lge.). Ilab. in silvis el umbrosis Lusilaniae borealis monlanae. — 0. Fl. Maj. ad Sept. (v. s.). Alemilouro Irammoutano : arredores de Bragança, França (HolTgg.) ; Serra de Hcbordãos (M. Ferreira ! ^lariz I MollcrI ; arredores de Vimioso, Angueira (Mariz, Soe. Hrol. exsic. ii." 816'! Fl. Lusil. Fxsic. n.^SO?!); arredores de Miraiid.i, Couslanlim (.Mariz!); Serra do Marão, prox.de (Limpeam (Brot., llolVgg.}; Hegoa .>!. Ferreira!;. — Alemdouro liHoral: Valladares, Albergaria, Ouleiro da Senhora da (Iraça í|{. daCuidia!); Melgaço, Castro Laboreiro (Sampaio!); Serra do Soajo, Senhora da l'e- neda (Moller!): Serra do (jcrez (Brot.; lloffgg. e Lk.; Barros e Cunha, Soe. Brol. e.xsic. n.° 816! Tail! F. ile .Mcsípiita! M. Ferreira!), Caldas (Loureiro!), Leonte (J. IIeiiri(iues!), Carvalhiça, Chão de Car\alho Mol- ler!); (]o\ide (Brot.l; Fovoa de Lanhoso, (!alvos, nas maltas de carAalhos (Sampaio!). Igreja Nova (.1. lavares!). — Beira irumm^mlmia: Serra da Lapa e Matla da Viilc (.M. Ferreira ! ; Caslello Boni, prox. do rio Côa (K. da Cunha!). — Hcira ce»lr(d : Serra do Caramullo, S. .loào do Moiile (M. Ferreira!); Serra da Estrella (Brot., Iloífgg. e Lk.). 203 XVI. Parentucellia, Viv., Fl. L.vbii'.. pii^ :il, Uib. 21, lig. 2; Kngl., I. c, |i;ig. 101! Coriilla lnt(':i, drllnrala inox diM-idiia ; calyx ad iiirdiuiii uííilu.' divisus: spica fo- liala. i'liiiii;ala, loliis inrriionluis llori' Idiiiiiurilms ; tnlia laiicediala, (ililuse, si-r- rala. 1'laiiia uliiliiiiisii-piliisa, Í-S dm. alia P. visnmi (L.), Car. Condia piii|un'ca (rarissjiiic alba), ad iiialiiiilalfiii mi\w pprsi.^tcnlia ; calyx vix III ',A| sii|i. divisus; spica iirai-lcala. Iloiiijcra siiluaiiilala, IViuiiriTa cyliiidrico- usil. Fxsic. n." iilO!); AHaiidcga da Fé, Saiila .lusla ^1). M. C. Ochòa!); Nilla Kcal (RI. F^eitciía !). — Álcmdduro lillural: arredores de lMelga^'0, S. Gregório (Moller!); Gaiilei, Veiga (l{. da Cindia!); Laiiheilas, Murra- ceira (Í{. da Cunlia!); Moledo, pinhal (II. da Ciiiilia !;; Vianna do Caslcllo. Cabedello [W. da Cunha!); Serra do Gerrez (M. F"crrcira!); Pedras Sal- gadas (1). M. L. Henriques!); Cabeceiras de Hasio (D. M. L. Henricpies !) ; Povoa de Lanhoso, S. Gens (Sampaio!); arredores de Vizella (\'elloso de Araújo!'!; Mattosinhos, Ilyppodromo (M. d'.\ll)ii(jncr(|ue!) ; Porlo, S. (Jens (li. .lolmslon!). — Beira tansinoiílaint: 'raboa(,o íC. J. de Lima!); Villar Formoso, Tapada do Monleiro (U. da Cunha!); Mido, Hegado Velho (K. da Cunha!); Rlizarclla (M. F\Mreira!); (inania (.M. Ferreira !). — licira central: Celorico, Carregaes (U. da Cunha!;; Ponie da Murcella, Moura Morta (M. F\'rreira!); S. Jocào do Monte (M. Ferreira!), Serra do Cara- mullo (MoIIer!); Gouveia (M. Ferreira!); Serra da Fslrclla, Silio da IMoila (M. Ferreira!); Oliveira do Conde (Moller!); prox. do Oussaco (M. Fer- reira!); Taboa (A. da Costa Carvalho!). — lieira llltoral: Gaya, Serra do Pilar (.L Tavares!); Aveiro e arr(>dorcs f.l. Ilciirii]ues! M. Ferreira!); arredores de Mira, entre V^alleiros e a praia (Thiers dos Heis!); Canta- nhede (M. Ferreira!), Ourentam (A. de Carvalho, exsic. n.° 010!); Foja '20 i [M. Fcrrcirnl : Lnvos M. Ferreira!); Coimbra c arretlores, prox. de 1 Eiras (M. Torreira !), Zombaria (Moller!). Baleia '^.Moller!\ \illa Franca l íMoller!), Valle de Coselhas (.Moller!), Hemranla (Moller!); Loií/.n (J. ' nenriqiies!; : pinlial de Leiria (Mendia, Soe. IJrot. n." 87!). — licira me- ridional: Fiiii(iiM), Monle (la .Morijailitdia [M. da Cuiilia ! : Gardunlia, Loií- rieal Vaz Serra! ; Soallieira, S. Fiel e arredores (Zimmermaiiri, Soe. liidt. exsie. n." 87'' !j; (^aslello Branco, Carvalbiidio (B. da Cunhai); .M,il|ii(a. Ta|iada do Ferreiío B. da Cindia! ; IJelvèr ;I'. Coiitiidio, exsic. n.° 107Í !;. — (nilro lilloral : S. Pedro da Torre, Vei-^a da .Mira (B. da Cunha!); arredores de Torres Vedras, Turcifal ;Basleiro Júnior, Soe. Brot. exsic. ii." 87'! ; Prafiain-a )^loller!); Villa Franca, Monte das Torres iB. da Cuidia !) ; Azambuja, nos panlanos (l)a\eau!); arredores de Lisboa (IIolTf;<;. e Lk.), prox. do Lumiar (Welw. !); Cintra (P. Coutiidio, exsic. n." 107.')!. — Alio Alemlrjo: Castello de Vide. Arieiro (B. da Cunha!); Marvão, Covões ,B. da Cindia !i; hulaiefire. Santo António (U. da Cunha!);' Villa Fernando (Larcher Marçal! ; Ehns (Senna!); Serra d'()ssa, Valle do Infante (Daveau!); Bedomlo (Pitta Simões! .Moller !>; arredores de Bef;iniií;os II. Ca>eux!. — liuixus do Sonaia : .Montar;>il (Cortezàol). — ■Alenitejo lillarnl: Porto Brandão (B. da Cunha!); Cosia de Caparica ;T)a\eau!); Lafioa dWiliiifeira (Daveau!): prox. do Cabo de F.spichel Daveau!); entre Saiil.Vnna e Calliariz Moller!): Odemira, .Mil- lontes (Sampaio!). — liaixns do Guadiana: Alvito J). Sophia!); Beja, Valle d'Af;uillião (B. da Cunha !i; Cazevel {Moller!t; prox. de Castro Verde, margem de Maria Deijíada I)aveau!); entre Córle Figueira c Mú (Daveau!). — Algarve: .Monchique (.Moller!); Serra da Picota (.1. Bran- (leiro!): prox. de Faro (\Vel\v., exsic. n." 441!), entre Villa Nova de Portimão e Lagos (B. Palliiidia e F. Mendes!); entre Aljezur e Villa do Bispo (Daveau!); Loulé (Moller!). S'(. I*ai*<'ii(iicrllia latilolia (L.). Caruel, Fl. Uai., pag. i80! Fuplirasia ialiiolia, L.. Sp., pag. 841 ! Brot.. Fl. Lusit, pag. 181! Bartsia latilolia, lloUgg. et Lk., Fl. Port.. pag. .30.^! Trixago lalifolia, Bclib. in \\ ebb. Iler liisp., pag. 24! Kul'ra};ia latilolia, Criseb., in DC, Prodr., pag. 5Í2! Greu. et Codr., Fl. de Fr., pag. (ill! Wk. et Lge., Prodr., pag. (51.'5 et in herb.! C. de Ficalho, I. c, pag. áti et in herb. ! Eu- plirasia piimila veriia, Crisley, Virid. n. 49.3! Variat llore albo. Uai), in siccis et graminosis, bine iiide. — 0. /•'/. Mart. Jiin. (v. \.). Alewdoiiro Intnniixinldno : Braganea iP. Coutinho, cnsíc. n." 107(1! 1\L F\'rreira!); arredores de .Moncorvo, Souto da \'elha (.Mariz!). — Alem- duuro Ultoral: Guimarães ÍZimmermann !) ; Porto. Alães, margens do aos Douro (Sam|)ai()!). — Heini lidnswoiilana: Adorifío (Sclimilz !) ; Almcidíi (M. Ferieiíii, Fl. I.iisil. Kxsic. ti." !>-i!)!). — Ihlia íllloral : nricdores de C()iiid)i;i (IJidl.), Fi{?ii('ii;i dii Foz (F.oiiiciío!) ; prox. de Leiria (A. de Carvalho, exsie. ii." (ill!). — Centro lilloral: Toires Novas (U. da Çai- nlia!); aricdores de Lisljoa (IIoíI;;f;. e l,k., \N'el)l) , Alcântara '\\'el\\.!j, Serra de Monsanto (l)a\eaii! H. da (.unha!); |iio.\. de Caneijas, Serra di; Montemor (\>'el\v.!). — Alio Ahmlcjo: arredores de; Kvora, Moiídios de S. Bento (Daveaii, Soe. Brot. exsic. n." 508!). — Alcmtejo liuoral: ViHa Nova de (laparica (I)aveaiil); prox. da Ainora (^^'el\v■.) ; enirí! Corroios e Ce/.inihra (l)aveau!); Setúbal (\>'el\v.!); Arrahida, iMirniosinho (Lui- sier!); Aleacer do Sal. Torrão (Sampaio, Soe. Brot. exsic. n.°5()};e , Prodr., pag. (ÍKi et in lierb. ! |{ouv, I. c, pa^'. 70! O. viscosa, var. australis, Bss., \'ov. Bot., pag. 'i71I O. viscosa, Ficalho ^tion Ilchb.). 1. c, pag. 28 et in iierb. ! O. viscosae (L.\ Bchb. allinis; an ejiis varietas? Hab. in Transtagana littorali — ©. //. Jiil. ad Sept. (v. s.). Alemlejo liltoral: Setúbal, nos montes (Liiisier, Fl. Liisit. Exsic. n.° l(í(>2!;; Serra de S. Luiz, nas charnecas íDaveau, Soe. Brot. exsic. n." 90!), Forte de S. Filippe (I)aveau!); Serra da Arrábida, caminho para o (]iin\erilo (NNeiw. !). 207 87. OilonliíCM Oíloiililow (L.). Wcllst., in Etifjlor, 1. c, paj;. 102! Kiiplirasiii Oddiilitcs, L., Sp.. piij;. 8il! Odoiitilos niliiii. Pois., Sjii. 2, |Piif;. I:íO; DC, Vvudv., pag. íiijl! (iieii. et (iodr., Fl. de Fr., pag. 60G! \Vk. et L{,'e., Prodr., pa-;. (il" cl iii lieri). ! oL. ijcnuiun. 3. (livcnjeiís (.lonl.l, Lfie., I. c, cl in liori). ! Boiír-joau, l'l. d'Fsp. cxsic. II. 1'18N! Flora (lalliae et (jeiínaiiiae exsiicala de C. H. n. GOí ! llnl). a et (i in Lusitânia Ixnoali sed iiaiid lrc(|U(Miles. — 0. fl. Apr. ad Aug. (v. s.). a. (jennina. — Álemãouri) Iransminitano: arredores de Brof^ança, Valle de Nofjueira (Mariz !). — Beira lilloral: arredores de Gaja, Pedroso (Araújo e Casito !). 3. divenjens (Jord.), Ljie. — Alcnidouro lillontl : Povoa de Faidioso, Renduliidio, Bouça dos Barreiros (Sampaio!). — ISeira Iranamonlana : La- mego, Lasim (.\aião de Lacerda, .Soe. Brol. ex>ie 11." 077!). Nota. — Esla esjierie foi jiela [iriíiieira vez encontrada no nosso |:ai/. em l(S2! Itartscliiiio s|)iciitae, Haiii., ailiiiis. liai), iri ilumelis, suxosis el siccis iiinc inde. — 2í. Fi .hm. nd Ocl. (V. s.). AJemduuio lilloral : Serra do Honro, lopar da Cidade (U. da Ciinlia!), — Ueira litíoral : eiilre Caiilaidiede e liuarcos (Brot.^, Buarcos, nos mallos (Goilz de Car>allio, Soe. Brot. exsie. n." 122.'}."; arredores de Coimbra [M. Ferreira!;; Coiidi'ixa .). Henriques I; perlo de \illarinlio de Baixo (M. Ferreira!). — Cenlio Ulíoral : Torlo (íe Ãlo/, Alçaria J{. da Cuidia!); Monlc Junlo (lloflgf;. e Lk.) ; Torres Novas, pinhal de Santo António (K. da Cunha!); Torres Vedras, Oiiinla do líespanhol (,I. Pereslreilo !; ; Vilia Franca, .Monte das Torres l\. da Cuidia!). — Aleinlejo lilloral: Setúbal e arredores. Quinta da Basca (Tournf., Barros e Cunha! Luisier!), Serra da Arrábida, Piclielciro ToiímP., Brot., Hofípí:. e l.k., Welw. !), Cabeio de .Mil Befios il)a>eaii, Fi. I.usit. Kxsic. n." 710!;; Serra de S. Luiz (l)a\eau!j; Odemira, Santo António, S. Luiz (Sampaio!). XIX. Bellardia, .MI., FI. Ped. ', pag. 61! Fngler, I. c, pag. 102! 89. lfiollai'(lia 'l'ri%(t£0 (L.). Ali., I. c., pag. (il! Caruel. Fl. liai., pag, i77 ! I!i:iii,inlliu> Trixago, L., Sp., pag. SÍOI Brol., Fl. Lusil., pag. ISti! PliNl. 11, pag. líii, tab. UO! Lasiopera rliinantbina, lloilgg. et Lk., Fl. Poil., pag. 299. lab. 38! Trixago apula, Slev., Mem. Mosq. V. (), pag. 4; DC, Prodr., pag. oí3! Gren. el Codr., Fl. de Fr., pag. (ilO! \\k. el Lge., Prodr., pag. 613 et iu lierb. I Trissago unicaulis apula lob.. Tournf., Denondjr. des pi. en Port. n. 246! Cal\x 2-íidus, segmentis duubus 2-dentatis, rarissime uno 3-dentato dente (piinlo breviore. a. íulea (Alectorolophos llorc luteo, Grisley, Virid. n. 57!). — Co- rolla lutea. fí. ver-tlcvlor (Kliinanllius \ersicolur, \>illd., Sp. 3, pag. 189; Brot., Fl. Lusií., pag. 186! Pliyl. I. pag. 32, tab. 14! Alectorolophos More ^ario albo, Grislev, Virid. n. 57 !. — Corolla alba lábio su|)eriore roseo-purpurascenie, rarius omnino alba. C. Alliunl — F/oív/ Pcúemonlana , 1. — Auguslae Taurinor. 1785. 209 Hiib. iii ciilliljus, all'n()^i.s t'( pinei is, p Lusiliiiiiao fere lotiiis iiraocipue borealis, a raiiiis. — 0. Fl. A\>v. ad Jiil. ^v. v.). Alcmdouro lidiisnidiildiio : luredoí i!» do \'iiiii()SO, Sanlulhào (Mnriz ! ^) ; AHamlega da Fé, Saiila .liisla (D. M. C. Ocliòa I). — Alemdouro lilloral: Valloiifío, S. Cosinc ^.1. Taviírcsl 3). — lieiíd Inniswoulana : Harca d'Aha {Sam|)ai()! ;,); Almeida, nuirallias (U. da (liinlia! 3; i^J- 1'erreiia I). — Ileirn lilloral: Cdiínltia e anedoies (IJrot., 3)i cerea de S. líeiíto (M. Ferreira!', Monlarniio (A. de Caixallio, exsic. ii." (iO!) ! 3), cerea da Í'e- iiileiíeiaria (S.iiiipaie ! {i\ Haleia ^Moller! [í), l{()rdalio (M. Ferreira! 3), Saiila Clara (.Mollei, Fl. Liisil. Kxsie. ii." ,'5 IS! 3); Figueira da Foz (Loureiro! :); Cal)o ;\!(iiidcj;o (Stliinil/. ! 3!; Vaccaria, Valdoeiro (M. Fer- reira!); eiilre Monteuinr e o Moinho da !\lalla ,M. F'eiieira !); [irox. de Miranda do (;or\o (|{. M. d(! Mello!). — Beira meridional: Manteigas, Tapadas (|{. da Cunha! i); arredores de S. Fiel (Zinimennaini !) ; Cas- leilo Branco, searas junlo do rio Ponsul (R. da Cunha! (i) ; Maipica, Ta- pada do Mina [\\. da (lunha! {í). — Ceidro lilloral: enlre Constança e Santarém (Tourid'.] ; Torres Novas [\\. da Cuidia!); Entroncamenio (R. da Cunha! 3); enlre as Caldas c Ohidos. Charneca (Daveau!); Louriídiã (Daveau!); Serra de Montejunto (Moller!); arredores de Torres V^edras, 'l'urciral (Rasteiro .lunior, Soe. Rrol. exsic. n." 1498"! 3); arredores de Alemquer, Monte (iil (Moller!}; Meca (Moller!); Alhandra (R. da Cu- nha! a); arredores de Villa F^ranca, Cachoeiras [P. Mendes! 3), Monte Gordo (R. da Cuidia ! 3); arredores de Lisboa (Brot., 3), Monsanto (Welw. ! 3; Daveau! a e 3; R. da Cuidia, Soe. Brot. exsic. n.° 1498! 3); Tapada da Ajínia, Tapada de Queluz (Welw.! 3); Lumiar (I). So- phia! Pj; Cintra (Brot., a); Collares, nos pinhaes (.loaijiiim dos Santos! a. e 3), praia das Maçãs (Welw.!), Cabo da Roca (Valorado! a); arredo- res de Cascaes, Caparide ^P. Coiitinlio, exsic. n.° 22(>1 ! p). — Alio Alem- lejo: Caslello de Vide, l'rado (R. da Cutdia!); Portalegre, Arieiro (R. da Cunha! 3); Campo .Maior (Moller !), Vdia Fernando (Larcher Marçal! p) ; Elvas ^Senna!); entre \'illa Viçosa e Redondo (Tourrd".), Redondo (Mol- ler!). — Haixas do Sorraiu: Montargil (Cortezàol). — Alemlejo lilloral: Cacilhas (R. da Cindia!;; areias da Trafaria (P. Coutinho, exsic. n." 1077! a; R. I»alhinha! i) ; AIcochet(! (P. Coutinho, exsic. n." 107!» ! 3); Azoia, Lagoa dAlbiileira (Moller!); Cabo de Es|)ichel (Brot., a); Setúbal (IL Cajeux! 3); Serra da Arrábida (Wehv. ! 3); Odemira, nas searas (Sampaio! 3). — Ilaixas do (Jmuiuma: Beja. Valle d'Aguilhão (R. da Cunha! fí) ; herdade da Calçada (F. (ioines! 3). — Algarve: Villa Real de Santo António (Moller!); Faro, Conceição, Campinas (Guimarães I J. Brandeiro! A. de Figueiredo! ph prox. de Loulé (.[. F\'rnatKles !) ; Por- timão (Moller!); enlre \illu Nova de Portimão e Lagos, Odeaxere (R. 14 xxu 210 Palliinlia e F. Mondes! 3), [inix. de L.ifios, Valle da Luz (Davcau!); Cabo de S. Vicente, eiilre o Cabo de S. Vicente e Sagres (\N"eI\v. ! a). XX. Rliinanthus, L., Gen. l'l., ii. 740 (excl. sp.)! 90. KliiiiaiiiliiiM erÍN(a-;;alli, L., Sp.. pag. 7! Hbinanlluis iiiinor, Fhrli., Beilr. 6, pag. 144, in DC, Prodr., pag. 557! Gren. et Godr., Fl. Fr., pag. 612! Wk. el Lge., Prodr., pag. 612 el in lierb. ! C. de F^icallio, 1. c, pag. 25 ! PlanI.i M|iud nos [ileruuiqiie ramosa, elata (2.3-.")() cm. alta), caule im- maculalo \. inlerdum nigro-maculalo var. /'alhi.r, Wiinm. et Greb.\ llab. in pralis, liumidis et paludibus Lusitaiiiae montanuc burealis. — ©. Fl. Maj. ad Jul. (v. V.). Alemdouro liansmnnlano: Serra de Montesinbo (]\I. Ferreira !); arredo- res de liragança lloilgg. ; P. Cdulinbo. exsic. n.° 187(S!); Seira de l?e- bordãos (Moller! Maiiz I^ ; arredores de .^liranda do Douro, Paradella (Mariz, V\. Lusil. Exsic, n.° 509!). — Alemdouro lilloral: Montalegre (Moller!); Vieira, Huivàes (Sampaio!' : Melgaço, ("astrn Laboreiro (Sam- paio!}. — llflra lidiismoiilana: Almeida, .luiiça (.M. Ferreira!); Villar Formoso, Folha da Hasa (M. Ferreira! H. da Cunha, Soe. Brot. exsic. n.° 818!); Castello Mendo, .Moita do CarNalbo (H. da Cuidia !). XXi. Pedicularis, L., Gen. PI., n. 74G! 91. l>oilíciilnríi« ííííIvíiIícmi. L., Sp., pag. 8iS! Brot., Fl. Lusit.. jiag. 188! Walpers, l{epert., pag. 422! C. de Ficallio, 1. c, pag. 24^1 Alectorolopbos Fistuiaiia et Pedicularis dieta, (irislev, Virid. n. 56! Capsula (d)lique ovato-semilunaris, Interaliter mucronata, calyce brevior V. sul)bre\ior. Planta inulticaulis. caule cenlrali erecto laleralibus dilViisis V. adscendenlibus: seminibus (1-2 mm. loiígis) ovalibus, vix areolatis. a. (jciiiiina (P. silvatica, aucl. plur.; líollgg. et Lk., Fl. Port., pag. .'507! Gren. el Godr., Fl. de Fr., pag. 615! Wk. el Lge., I'rodr , pag. 608 el in herb. ! . — l'allide viridis, 5-20 cm. alta, glabresceus, caule cenlrali fere a basi ílorigero; corollae 211 gnloa ohliqiit' rcliisíi, sul) iijiicc nttii)(|ue denticulo sat longo et suii(li'lli'\<> insliiictn ; loliis piímíiliscclis, scgmciitis ov.iii-line.i- lihiis |)iiiiiMlil(il(is, l(ii)is ;i|iicc íiiixi-cíillircris. A|>U(1 nos (Iciitinili giiliMc [)lcri(iii(' i)if\ inrcs cl siil)r<'iii, forma ad sc'(|U('nl('m jain acccdciis. (i. lusiliiiiira (ll(dlf;f;. et Lk.), Ficaliio, I. c, paj;. 2Í íii o!)serv. ! P. liisilanica, llollfig. el Lk., pio S|).. l'\. Port., pag. 30(;, lai). Gil \Vk. et l.go , Frodr., pag. (iO!) et iii licilj.! Hoiiy, I. c, pap. 70! 1». sdvalica, Urol., Fi. I.iisil., pag. 18S! V. siivatita, \N eiil), Itcr liisp., |)ag. 2'i! Pedicuiaris liisilanica altíssima Cliamaedrilolia, Toiíinl'., Iiisl. i{. IlerI)., pag. 172! — Ohscure viridis, '>-.'5f) cm. alta, sii|)criic liiila, caide cciilraii sacpc in- ferne liaud llorigero; corollae gaiea actitiusculn, deiiticulis hre- viorihiis, redis; lolioriim lobis a|)ic(! magis alljo-callileris. Plaiila pol\inor|)lia, tjpici; data (var. major, Hrot.), iiitcrdiim miiior (var. minor. IJrol.), pliis iniiius iiirla, rariíis glid^resceiís, llore ty|)ice rosco, sacpc^ albo (c,\ adiiolalione VVeIwitsclii liaiic for- mam aii)illoram liercditate (ixnm videlnr). Per formas nume- rosas and)igiias ad a (raiisil, y. lalifolia, P. (loiíl., in sclicd. Iieri). (exsic. n.^' 1072). — Fdliis late piíinatiseclis. segmeiítis oMoiigis ad 4 mm. latis, |jrc\iter lobatis. Planta robusta, data (3 dm. alia), glabrcscens, canli- bus purpurastontibus, racemo laxiiíscido; reliqua |3 similis. Ilab. in pratis, bumidis et palndibus, in sihaticis d arenosis, a in líer- minio, .Inrcsso cl !\lonU'siidio, p in l.nsitania lere lota sed in regionibiis auslralibus rarior, y prope Bragantiam. — 2( v. (^ . Fl. Maj. ad Jui. (V. V.). a. genuina. — Alemdoiiro Iransmontano : Serra de Montesinbo (IVl. Fer- reira! forma de passagem para |i). — Àlemdouro UUoral : (lloifgg. et Lk.); Valladares, Albergaria [\\. da Cnidia!); Serra do Gerez, Horrageiro (Mol- ler, Fl. Lnsit. Kxsic. ii."928!;. — Beira cmlidl : Serra da Estrella, Fraga da Cruz, sitios allos (b^onseca ! I{. da (luidia ! .1. Henriques!), Lagoa Com- jirida (M. F"erreira!j, pro\. da ribeira de IJcijames (K. da Cunba!). — Beira meridional: Covilbã (H. da (]uidia!). 3. lusitiinicd (Ifollí^g. el Lk.), Ficaliio. — Álcindouro Irammonlino : ar- redores de .Miranda, Scndim (i\Iariz, "-!'!. Lnsit. Fxsic. n.'^ 508!), arreilores de Moncorvo, F^dgueiras (Mariz!); arredores de Freixo d'Espada i\ Cinta, Carviçaes (Mariz!); Serra do Marão, Anriàes (Sampaio). — Àlemdouro litloral : Valladares, Piídial de D. Tliomazia (U. da Cunba!); Valença, Piídial da Kaposcira (iJ. da Cuidia !) ; perto de Caminha (Loureiro!); 212 Serra do Gcrez, Corpo da Lapc, Leonte, Caldas (Moller! Seraphim dos AiiJDsI,; Cabeceiras de Basto (licrl). ila Liiiv.!); Hraf;a, S. Marliidin (A. de Se(|iii'ira e 11. Hrnf;a ! lorma ^lal)rescenle) ; Ks(i()zende, Foiíle Boa (Reis Valle!); Villa do Conde, .Moiile de Saiil'Aima (.1. ('raveiro!); Fa- malurio, .loniine \-. da Cosia! Sil\a Caslro!); visiidianças de Vi/.ella (A. Velloso dAraiijo!); Le^-a do Bailio [E. .lolinstoii. Sor. Brot. exsic. n.° 817! .1. Tavares!); arredores de Sanio Tlivrso (R. Valente!); S. Pedro da Cova Schniit/. !; ; l'aranlins (M. d'.\llini|iiei(|n(' ! fónna pilosa e fórina glaljrescenlu) ; Rio Tinto i^lí. Joliiiston ! ; Alallusinlios (Sampaio^; arredo- res do Porto, Agramonte (Brot., RI. d'Alhnqnerque !). — Ueiía Irans- nw)il(ina: Lamefio Florido!); Felgueiras 'lierh. da liiiv.!'; Serra da Lapa, Corfjo do rio Còja M. Feiíeira .') ; Alineiíla, .iiin(,a ^iM. Fer- reira!); Villar Formoso, Valle de Pervejo, Prado (IVI. Ferreira! R. da Cunha!). — Heira cenlral: arredores de Vi/en, Serra de Sania íjizia (M. Ferreira !j; ponte da Murcella (.M. Ferreira!); S. Runiào (Fonseca!); Serra do Caraniiillo (.1. Henriques! .Moller!), Varziella (Anselmo de Car- valho!); Bussaco e arredores (i\I. I'erreira ! Loureiro! 1''. .Mendes!). — Heira litlDnd: Serra do Pilar (\ elloso d'Araujo! lórma «labrescente) ; arredores de Aveiro (E. de Mesquita!); arredores de Mira, prox. ao Poço da Cruz (Thiers dos Reis!); arredores de Coiínhra, Matta de Antanliol (Brot.; A. de Carvalho, exsic. n." .'iTS ! M. Ferreiía! ííMinas filahres- cenles); Cabo Mondego [A. de Carvalho!); Fifiueira da Foz, Cahedello (Loureiro!); entre (Juiaios e Tocha, Lafjôa dos Braços (M. Ferreira!); Serra da Louziã (Moller! .1. ilenri(iuesl); Piídial do Urso Mcdler! Lou- reiro!). — Heira meridional : Covilhã, Frdiaes da Serra (\'az Serra!); Al- caide, Barroca do Chorão (R. da Cunlia !; ; Matia do Fundão (Zimmer- niann! S. Tavares!); S. Fiel (S. Tavares!). — Centro lilloral: Caxarias (l)aveau!); Serra de Monte .luiito (Moller!); arredores de Torres Vedras, Barro, Cadriceira (S.Tavares! Menvharth! Liiisier!); Serra de Cintra (llotrf;<;. e Lk., Welvv. ! Daveau!), Ouinta da Bemposta (l)aveau!); Cabo da Roca (Webb); Tapada de Malra 'Daveau!). — Alio Alcmlrjo: Castello de Vide, Prado (R. da Cunha! forma glabrescenle) ; Marvão, .Monte Al- barrão (R. da Cunha! forma filabrescente); Serra de S. Mamede (Mol- ler!). — Baixas do Sorraia : .Miinlarfíil Corlezào!). — Alvwlejo lillorah Arrentella, Pinhal do (>oelho dAbreu i^Welw.! R. da Cunha!); rio Judeu (Welvv.!;; Comporta (Wehv. !); Alcácer do Sal (lloíljsg. e Lk.); entre S. Thiago (li' Cacem e Sines (Daveau! : entre Sines e Odesseixas ;\Velvv.!). y. lalifoliu, P. Cout. — - Alemdouro transmunlaito : Bragança, nos lamei- ros (P. Coutinho, exsic. n.° 1072!). .Nota. — A P. lusitariica, HoíTgg. et Lk.. incluída jinr Wulpers e por ^^'ehl) como synonyma da P. silinilica, e junta por Bentham á /'. palas- 213 tris, foi cmimcnuli» por Lanjío como boa espécie, e considerada como sim- ples vaiifdaiic niisdal da P. silvalica |)elo Conde de Ficallio. Iiiclino-me para esla ulliina o|)iiiiào. A verdadeira /*. silvalica, I.., que jiarccc limi- lar-se em l*()rliif;Ml ás f;raii(ies allitiides, nào se apreseiila Item t\pica entre nós, e pela fórma do ial)io sii|)eiior da coiolla estabelece jít uma transit'ào para a >ar. Iiisitanira ; é esla (pie a subslitue depois nas latitudes iiderio- res, mas ligada ao l\])o es|K'(i[ii'o por muitas lóiinas aiid)ií;uas, (|ue altes- tam seguramcnie a sua orifjem. E ainila de notar (]ue a P. silvalica, \ar. 7nii}()r, Brot., em \ista das plantas enrontiadas nos lon;arcs indicados, cor- responde antes a algumas lórmas de menor porte da P. lusilanica do que ao typo da espécie. 214 SOCIEDADE BROTER'flNA ESPÉCIES DISTRIBUÍDAS 100:^-1 90 O Cogumelos 17 íí). Inciíiul:! iidiinca (^Wíillr.) Lev. — Serra da Eslrella: I\Iantripas (Zêzere) [ua9> lollias de .Vd/u] íC. Zimiiiermanu — agnsto de 15)01). 17o(). Anteiinaria elae(i|)liila Mont. — Arredores de Lishoa : Cruz Que- brada [nas lídlias da Olea Etirojmea L.] i^Artliur H. Jorge — abril de 1003}. 1751. Lepiota granulosa Helscli. — Soalbeira : arredores de S. Fiel rnos pinliaes] (C. Zimmermann — novembro de 1901). 17.")2. IMioliola aegerila Fr. — Arredores de Uiina : Casal do Valle ^na terra enlre líttrahjiJíu.i] [,]. (i. de Ikirros c Cunha — dezembro de 181)0). 1753. liiorWie laeera Fr., var. cantli.irelliis auraiiliacus — Arredori's do Kiina: Casal do Valle [bordas das regueiras] ^J. (i. de Barros e Cunha — dezembro de 18!)()). 1754. Stereum feirugiueom 15. — Arredores de Huna: Malla da Cranja [nos troncos de solireiíos] ^.1. G. de Harros e tlunha — janeiro de 181)7). 1755. Corlicium Torrendii Ures. — Arredores de S. Fiel: Sobral do Campo [nos troncos de oli\eirasl iC. Zimmermann — outubro de 11)01). 17.'j(). Licogala epidetiilrori l!i\s. — Soalheira: S. l"ii'l c arredores nos j)iidieiros] (C. Zimmermaiui — no\embro de 11)01 j. 21-; 1757. Puccinia M.ilviíconnim Moiil. — Arredores de Lisboa : Campolide [nas folhas da Malva roliiiidifolia] (Arlliiir H. Jorf^e — abril de l!)();5). 1758. V. l'orri (Sow.) ^^'i[|(. — Arredores de Lisboa: Lazareto [nas folhas do Allium roseuui] (Arlhiir K. .lorj;e — mar^-o de 1903). 175!t. Peziza vesiculosa Buli. — Soailieira: S. l''iel e arredores [_in ster- core c(juin<)\ [C Ziiinnertnanii — de/.eiiibro de 1 !)()!). 1707". Chnaria |)islillaris L. - Soalheira: S. l'"iel e arredores [enire as folhas seecas dos Qnerciis^ (C. Ziminerinanii — dezembro de 1901). Musgos 1760. Grinimia Sehullzii (Hrid.) llidj. — S. Fiel, rochedos praniticos (A. Liiisier — agosto de I90()). 1761. Uiíeoiniliiuiii latiiif;iiiosum IJrid. — Alto da (jlardiiidia (A. Liiisier seleiid)ro de 1 !)(>()). 1762. Hhyneliostegium rusciforme 15. — Serra da Gardimha: ribeiros (A. Liiisier — ajjosto de 1906). jMoiaoeotylodoiioas Gramíneas 161'. Mihora verna I'. B. — Setúbal: campos arenosos (A. Luisier — março de 1901). 1763. Panicum dehile Desf. (Digitaria debilis W.) — Ponte do Lima Veiga de S. !'e(lro ;5 j. 17(59. C. muricala I,.. 'i. xireiís Koch — Coimbra: Cbou[)al (.\. (í. de Barros e Cuidia — maio de 1903). 1037'. C. Irinervis Despi. — Matlosiidios, areaes maritimos (G. Sampaio — maio de 1900). 1770. C. \ulpiiia L. — Arredores de Cascaes: Caparide (A. X. Pereira Coutir}bo -abril de 1906). Alismaceas 1771. Triglochin marilimum I.. — JMgueira da Foz: (jalla (M. Ferreira — abril de 1901 . Juncaceas 1772. Lunila mullillora Lej., 3. cotigesla Koeb — Arredores de Coim- bra: Firas, malta do Escarbole [M. Ferreira- — maio de 1896). Liliaceas 1189". Allium iiivolurraliun \>'el\v.; Cont. (A. gadilaiium V. I.ara") — 217 Arredores do l'or(o: (Invn, Creslumn (G. Sampaio — jiillio de 1 !)().•}). Vide Nolii (iiKil. Dicot > lotloiioas Callitrichineas I77.'{. Callitrirlic stiif;iialis Sco|)., var. miiior Klzf;. — Coimbra: porlo (los Bentos [nos lameiros] (.1. (i. de IJarros e Ciinlia — abril de 1901). Salicineas 164Í". Salix saUiaelolia IJrol. — Villa do Conde: margem do rio A\e (G. Sampaio — abril de i[H)i]. Polygonaceas 1774. Polypomnn mariliinimi L. — Arredores de Torres Vedras : 1'raia de Sanla Cruz (.1. da Siha Ta\ares — setembro de 1902). Dipsaceas 467". Pterocepliaius Broussonetii Conlt. — Arredores de Coimbra: S. João do (^arnpo (M. Ferreira — maio de 1890). 1107". Scabiosa marítima L., a. genuina Wk. — Arredores de Coindjra (A. Moller — junho de 1892). Compostas 780' Artemísia crillmiilolia L. — Arredores de Torres V^-dras: 1'raia de Santa Crur (.1. da Siha Ta\ ares — aposto de 1902). 1597". Carliiia corjmbosa L. — Arredores de Coimbra: Eiras (J. G. de Barros c Cunha — ■ agosto de lOO.*}). 177o. Andrvala temiifolia DC., y. arenaria DC. — Pinhal de Leiria (Carlos de S. Pimentel — maio de 1884). 218 Cainpanulaceas 347". Spcciíl.iriíi Inhridii A. I)('. — C(iiml)ra: Síiiita Cl.ira (J. G. ilc |{iirros e ('.iiiilui — maio de 19(13 . Rubiaceas 793". fi.iliiini Criiilata Scop. — IJrapança: Capclla do Senhor dos Per- didos (\. Moller — maio de 188i). 1776. G. Parisiense L., jj. vestitnm Gr. Godr. — Soallieira: S. Fiel (C. Zimmcrmaiiti — maio de 1899). Plumbagineas 76\ Armcria Welwitsciíii Bss. — Arredores de Torres Vedras: Praia de Saiila Cruz (.1. da Silva Tavares — setembro de 1902); arredores de Cintra: Collares, praia da Adrapa (Artliur U. Jorge — maio de 1903). Labiadas 1777. Mciitlia a(|iiali(a L., a. nemorosa Fr. — Kntre Formoselha e a Kstaçào d^AHarellos (.M. Ferreira —julho de 1898). 1 125^ Statlns hirta L. — Arredores de Lisboa : entre Algés e Cruz Que- brada Arthur H. Jorge — maio de 190.3). 663'. Bruncila Aulgaris Mnch. — Arredares de Melgaço: S. Gregório (A. .Moller— juidio de 189 5 . 222". Teucrium scordinides Schreb. — Entre Formoselha e a Estação dAlfarellos (M- Ferreira —julho de 1898). Borraginaceas 778. Mvosotis cacspitosa Schultz, y. sirula Cout. ,M. sieiíla Guss.) — \ illa Nova de Gava: Senhor da Pedra (G. Sampaio — junho de 1901). 219 225'. i\I. versicolor Pers. — Soalheira: S. l'w\ (C. /.immerniiiim — abril (Ic I !)()()). 1779. Oin|)lial()(ies Ku/.iiiskyaiiae ^^ k. - Cí\\h) da Roca (.Joaquim dos Santos — maio de 190i]. Scrophulariaceas 1780. Scropliularia canina L., y. Haelica Bss. — Arredores de Lisboa: Alfeite (A. X. Pereira Coutirdio — maio de 1906). 814'. Sc. frutescens L. — Fi-iieira da Foz: (laila (A. (iolt/, de Car- valho— abrd de 19()í.). 17(S1. Linaria Aignrviana Cliav. — Alffarve: Cabo de S. Vicente (Riiv Palhinha e F. Mendes — maio de 1906). 1782. L. íililolia (Laj;.) Spr., 'fi. \>eluilsrhiana (Kouj) Coiit. — Arredo- res de Lisboa: Alfeite (,loa(niim dos Santos — maio de 1906). 1783. L. filifolia iLafj.) Spr., y. f;hilinosa Bss. — Arredores de Lisboa: Alfeite (.loatpiim dos Santos — mait) de 190(i). 83''. L. spartea llíTjíf;. Lk., y. raniosissima Blh. — Serra de Soajo: Soajo (A. Moller— jnnho de 1890). 178Í. L. Tournefortii Lge., 'i. slabrescens Lge. — Arredores de Mel- gaço: S. Giegorio (A. Moller — jnidio de 189i . 1027". Verónica peregrina L. — Coimbra: porto dos Bentos (J. Ci. de Barros e Cunha — abril de 1904). 89*. Odontites tenuifolia Don. — Arredores do Louriçal : prox. ao Pi- nha! do Urso (M. Ferreira — julho de 1893). Gencianaceas 1785. Chlora iniperfoliata L., a. typica — F^igueira da Foz: Cova de Lavos (M. F\'rreira — agosto de 1903). 512". Erjthraea spicata P. — Figueira da Foz: Tavarede (A. Goltz de Carvalho — agosto de 1903). TJmbelliferas 821". Bupleurum fruticosum L. — S<'tubal: Quinta do Collegio de S. FVancisco f.l da Sil\a Tavares — selembro de 1902). 1786. B. glaucuni Hob. et Cast. — Arredores de Cascaes: Caparide (A. X. Pereira Coutinho — maio de 1903). 220 Crassulaceas 1787. Scdimi podircllnliim Bss. Hciit., 3. liisiliiniciim \Vk. — SiTr.i da l.:i|i;i: |in>\. a Oiiinlclla (.M. reircira — jiillio de 1890). 1788. S. niheiís L. — Arredores de Coimbra : IJemcaiita (.J. de Mariz — maio de 1902) ; arredores de Lisboa, entre Alpes e Cruz Qiie- broda: Senhora da Hoelia (Aribiir U. .lorjíe — maio de 1903). 1 137''. S. villosum L. — Serra da Lapa: Corf;o do rio Côja (M. Ferreira — julho de 1890). ParonycMaceas 1789. Spcrpula arvensis L., form. máxima ^S|i. máxima Weilie) — (;oiml)ra: Valle de Coselhas (!\1. Ferreira — abril de 1897). Halorageas 1790. Myriophylhim verticillatiim L., y. [leclinatum WaHr. — Arredores do Loiírieal : Pinhal do Urso, Lagoa de S. José (M. Ferreira — julho dei í»03 . Rosáceas 1791. liuitiis bifrons Vest., p. duriminius Samp. — Arredores do Porto: P,H anhos [nas bouças] (G. Sampaio — juidio de 190í). 1792. H. Hciiriqiicsii Samp. — Alontalepre : Ponteira (G. Sampaio — julho (!•• 190'^ . 1793. H. (Jueslieri Lei', el Muell. — Povoa de Lanhoso: Ipreja Nova ((j. Sampaio — juliio de 1903;. 1794. K. subiiuertus Simip. — Famaliiào: Trofa [nos bosques] (G. Sam- |iaio — jiHiho de 190i). 1795. H. lb\rsoid('US Wimm. (subespec. H. plnlloslacbys P. ,). .Muel.) — Po\oa de Lanhoso: Igreja Nova (G. Sampaio — julho de 190i). Papilionaceas 1796. Vicia angustilolia Ali., 'i. Hohurlii Koch — Coimbra: Villa Franca (M. Ferreira — maio de 1899). 221 510". Liilhynis spliucriciis Hetz. — Coimbra: 1'lnlial de Miirrocos [M. luTicini — maio de 190i). 114.j". !.. Iiiísiilns L. — illiavu, bordas dos camiidios (G. Sampaio — juiibo de 1901). 123'l". l.ohis (■ii'li2). 1797. Ulex micraiilbus Lf^e. — Arredores de Coimlira: Tovim (A. iMol- ler — abril de 1890). Eupliorbiaceas 1058". ííiipliorbia amvgdaioides L. — Ciiiira (A. Molier — maio de 1887). 1798. E. liil)erna L. — iSlalIa do iMiiulào (.1. da Silva Tavares — maio de 1903). Lineas 3G0'. Liniim slrietiim L., y. axillare Cr. (jodr. — Arredores de Cas- caes: Caparide (A. X. Pereira Coulinlio — -maio de 1906). Hypericineas 1799. íljpericiim lomentosiim L. — Arredores de Torres ^'edras (.1. da Silva Tavares — selemijro de 1902). Alsinaceas 1800. Sagina eiliata Fr. — Porlo: Cruz das Kcgateiras [muros] (G. Sampaio — junlio de 1901). 222 1801. S. maritimn Don, a. ficnuina — Vill.i do Conde [na praia] (G. Sanipaio— iihril de \[H)V. 2()2'. Ccriísliiiin \i>cosum I.. — C.oimhríi : Hibeira de Cosellias, S. Uo- iiião (A. iMolliT — mar(;(> de 1888). 1802. Malachiiim ai|iialicuni l"i. — ANciro: Sarrazolla lá beira d'agua1 {G. Sain|)aio — agosUi de lUOl). Sileneas 1803. Siloiie Gallica L., forma Iiiiniilis — Soalheira: S. Fiel 'C. Zim- inermann — maio de I8!>!V. 415". S. lillorea Brot. — Fijiueira da Foz [nas areias] (A. Gollz de Carvalho — abril Ialcoimia parvillora DC. — Figueira da Foz: Galla (M. Ferreira — abril de 1004). 1804. Alliaria olliciíialis Andr. — Malta do Fiiiidào (J. da Silva Tavares — maio de 1005). Resedaeeas 125". Astrocarpus Cliisii Gav, «. vulgaris — .Melgaço (A. Moller — ju- idio de I8í)i.|. Rauunculaceas 1805. Ficaria ratmnruloides Mnch. — Arredores de Lisboa: Cruz Que- brada (Arlliiii \\. .lorge — mar(.o de 1903). 223 TSO''. Dclpliiniiim Caidiopetiilum DC. — Coimbra: Marro dos Pereiros (.1. (j. (Ic n.irros (' (^iiiihii — sctcnihro de 18!)7;. 180G. l'ueoiiia UrotíMÍ IJ.ss. líciíl. — Arredores de Ciiilra : eiilre Collares e Almocegcine (Arlluii- K. Jorge — •maio de l!)0.'i). .1. M. Knioiidas fl'alis;iin!s ntiiiioi^os aiitoi^iores 16.39. Uomulea ramillora Teu. — Arredores de Cascaes: ("a|)aride (A. X. Pereira Coutiidio — março de 1898). 45(5''. R. Willkomrui Coiit. ^; Bég. — Algarve: S. linilliolomeii de IMes- sioes (.1. (Ia. (iiiiinarães — janeiro de 188Sj. 462. 1'arielaria maiirilatiica Diir., var. lalifolia \\k. — Arredores de Lis- boa: Amadora, estrada de Ciiilra ;.l. I)a\eau — março de 1882). 526. Umbilicus Coutiidioi Mariz — ■ Aicotliele: campos, prox. das ma- riidias (A. X. Pereira Coutirdio — junho de 1883). 24 Í-. Spergidaria capiilacea ^^k., var. — Valença do Miidio (J. M. d'Oli(eira Sim(')es — setembro de 1881). 244". Sp. Langei Fow., var. — Arredores d'Alenu|uer: Sania Quitéria de Meca (J. d. de Barros e Cunlia — junho de 1892). 1113. Huhia peregrina L., y. angustilolia Gr. Codr. — Buarcos (A. (ioltz úc Carvalho — maio de 1888). 484. Galium palustre L.. |3. elongatum Lge. — Arredores do Porto: Valladares (Ed. .lolmston —julho de 1883). 1300". Echium rosulalum Lge., a. genuinuni Cout. — Arredores do Porto: Leça, areaes da Boa Nova (Arliiur B. .íorge — setembro de 1902). 1130. Aiichusa calcarea Bss., y. nana Cout. — Villa do Conde, areias do littoral (.1. Casimiro Barbosa — juidio de 188o). ôGi''. A. undulata L., y. li) brida (Ten. pro sp.) Cout. — Arredores do Porto: Arelidio (.L Casimiro Barbosa — junho de 1891), 664". A. undulata L., ^. Granatensis (Bss. pro sp.) Cout. — Lagoa d'Albufeira [areias] (A. V. d'01i\eira David — maio de 1887). 1302. Lilhospermum prostiatiun Lois., 3- erectum Coss, — Arredores de Lisboa: Alfeite (.loão de Mendonça — abril de 1888). 1302'. L. prostratum Lois., [i. erectum Coss. — Faro: Bella, Curral (.1. Ihandeiro — março de 1891). 83. Myosotis caespitosa Schult/,, p. perennis Loret. et Barr. — Pinhal de Leiria (II. de Mendia — maio de 1880). I 22 i 224". IM. versicolor Pers. — Arredores de Lisboa: Bemficn, Alfornel (A. V. d■01i^.>ir.■l David — nbril de IH88\ 225. m. M-rsicolor Tcrs. — Arredores do IVnlo: Paraidios (J. Casimiro ISarhosa — abril de ISSI . tállt. (".eriíilhe major L., a. |iim |piirascciis L.; IJss. — Faro: Campina ^solo arpdloso-calcareo] [.]. IJruiideiro — fevereiro de 1S8!(,. Sócios e colleccionadores dos annos de 1903 a 1906 AdoI|)lio l-^rcdcrico .Moller — Ciiiinl)ra : Jardim noianico. l*rol. .Mplioiise Luisier — ^ Lislioa : (^oliejiio de Camjiuiide. D. António Xavier Pereira Coiiliidio — Lisboa. Arlliiir Ricardo .loij;e — IJsl)oa. Prol. Auj;us(o (loltz de Carvalbo — Buarcos. Carlos de Sousa Pimentel — Lisboa. Prof. Carlos Zimmermann — Soalheira: S. I^icl. (jonçalo Sampaio — l'orto. I)r. Joào (jiialberlo de Harros e Cunha — Torres Vedras e Coimbra. l)r. .Iiia(|iiim de Mariz — (Coimbra. .loaijiiim dos Santos — Lisboa. Prol. .loa(|iiim da Silva Tavares — Soalheira: S. Fiel. Manuel l^erreira — Coimbra: líiras. l)r. I{u\ IClles l'alliinha — Lisboa. 22a NOTA AO N." 1189' A respeito (Id imiiicio cilado recebiimos do sr. Gonçalo Sampaio a se- guinte comniunita(.à<> ([iie pul)licanios neste logar como esclarecimento !\ espécie critica a cpie se reíere : Allium gaditanum Peides íiaia (A. iiiniliivraliim V. Cóuí.) No Irahallio de re\isã(i das Liliaccas [lortuguci/as publicado no vol. XIII do Boletim da Sucifiliide Ihalcriaiin. o ex.'"" sr. Pereira Coutinho descre- \eu esla es|iecie sid) o nome de Alliiun involticralnm, nome com que se achavam eti(]iietados os exemplares existentes no herhaiio de Wehvilsch. Tendo eu, porém, examinado certas formas roliustas <\\\i'. a jdanta oíTerece nos leirenos mais j;enerosos e (jue a aproximam extremamente do A. ga- dilanum representado no estampa de VN illkonnn ' e tendo, de mais, com- parado a planta |iortui piii vi\i ringraziamenti, le mia gralilndine. Tiitte le specie elencate fnrono raccollc nelIM/cmííyo, nella Estremadura e nella Heira Baixa; una sola comparve nel território di Enlre Douro e Minho, dove finora non si conoscevano fungi ipogei ; ciò cbe dà ragione ai mio asserto, » V. vol. XXI, 19()4-J!)U;í. Coimbra, 1900. 228 clie cio(> il Portopallo (l('l)l);i csscn' ricco, nssai |)iii
  • \a, aiwio XIV, 1!)(»0, |). lO-lS. lab. I, íi-. 2;{-27. Terfczia donuidii, ("dialiti — 'IruHcs (Tt>i faz) de (Irèce. Buli. Soe. IJot. de Fiance. Paris. 1890, \^. CU. Compl. Retui. 2.° Sim. \>. 5:57, iHW>. Tuber (!rnii(ii. deve purc esserc poço o j)U[ito saccarilicabile. II Titber fícfjuieni può essere facilmente confuso con diie specie vicine, col 7'. rnfnm cioè e coi tipiro T. frrniglnrum di Viltadini (non I lesse) *. Dal T. rufiini si distingue il /'. licqnlcni (ter i caratleri seguenti : Color dei peridio. assai piii diiaro; consistenza dei corpo fruttifero meiío salda; grossezza e decorso delle >ene bi.uiclie assai piii visihile — color delia carne — mancatiza delle rc/(p o,sci/;(' (oidenlissime nel 7'. nifuiit) — |ta|)ille peridiali, tra loro separate da un reticolo ciiiaro — grossezza dei corpo frullilero die nel rufiiin non rnggiutize le diniensioni dei lieqiiieiíi — spore piíi |ii(colIe a\enti un |)eririio |)iii pallido. Le dilTerenze che distinguono la nostra specie dal I . fernigineiun di Vitladini sono invece meno facilmente apprezzahili: líslernanienle il T. fernujineinn, \"itl. e il I . Requimi, Tui. si equi- valgoiio; tanto che io ehbi dapprima a ritenerli identici. le difierenze negli esterni caratleri si possono riassumeie in ciò die forse il peridio de! 7'. fer- rugineum è piu liscio e |iiii ruíescenle; ambidue i peridii |ierò sono no- ' II T. fciiiujinrum, Vill {.McMdi; 'ruli. \t. 'i(i, (av. Ill, IJ!,' X). qiiale è descrillo dall'anlori' T(dcsi-o (V. Ili-ssc — //v/kií/hcch lliiilxililantls. iSainl II, |i. 'JO, lav. XVI, lit;. Ill), nulla ha da vedcrc ciilla spcric voliiia iiidirare da Yllladini ! Itasll il diri' clie la sprcii' ilclld llcssc, coiiie si riiMiioscc dalle d('scri/.iiiii(t e dailc (ijíurc, e (■(ime lio puUiki iMíislalaic ciiircsaiiie di eseinplaii auloplici aviili dália t.'i'nlili'/za dciridnoliii-u di Marlmrt', pruseiila s|ioie reíicnltiiu-iilrrulnle {Die siioini siiiil eifórmiiiriii c di T. iiihiliim {= stramineum ^= ni- tiliim) (■ nifíiDi. Fischcr si alteniio alie descrizioni di Hi'sse scn/.a aver esaminalo esuiiiplari auloplici. Tulasiie iion vide il T. fernigiiieiim, Vill.! 233 tíiti tlalle caratteristiche pnpille; amhiduc sono di color ferriif^iiico, e ed iifjiialmciitc ronrorinali '. Sezioiíali, i coi|ii rriiltileri |)ios('iilaiio irivccc Ic dillbreiíze scfiueiiti : II Peridio ò sciiro, coiiico liasparoiili' ncl /'. jcrrinjineum; hiatico iiid T. RcqtiiciH fKs. cssinali). [.0 vciic hianriu' sono ncl primo poço mmiciosc, slrctte, niciio clrciim- voliile, MKMio ganjílionalc c sciiza sliiiiialiirc csleriie (lis. essicati). Le veni! osciire maiicaiio ncllc din; specic. II colore ddle arce iineiiiali, c fiuiiidi il colore; fotidatiiciilalc delia carne, mentre •'• ncl T. fcrrugineum ruli^'inco-nirescente, ciiiaro; è in- vece nelTalIra spccie piallo-hrunnco e piíi scnro, con sliitiiature cliiarc lungo il dccorso dclle \ene, sfiiinaliire clic inancano assohilamenle nel 7'. fernigineum. A qiicsle diíTcrcnze apí^iungasi clie Tesaine microscópico dimosfra: 1) Negli esemplari di 1. feirugiiicitm (de me esaminali) spore forse piíi sciire di colore, con diamelri forse uii pò maggiori, peroccliè la media dei diamelro iiiap^iore si awicina ai 30 micra e (pielie dei minore a 20 circa ; diamelri (piindi superioii a (piclli delle spon; dei /'. Hrqnieni. 2) Asclii molto piíi corti, clie misurano lunghezze varie da (iO a 100 micra, in media 75, nci (jiiali !'appendice è f;eneralmeiile appena \isiliile, variante da (5 a 20 micra di lun;;liezza in media 1). Hiassumendo, ci Inniamo tpii di Ironle a dne spccie assai vicinc, simili per quanto rif^uarda i loro caratteri esterni, ma diflerciiti per i caratteri generali deira|)paralo iiticniale, colore, venaliire, 1'orma degli asclii i; man- canza o sviluppo esageralo di pediincido; e secondo le indicazioiíi di Vitta- dini anche per Todore'^. Qiieste sono le con\inzioni clie si sono formato iiilorno ai \alore siste- ' Elibi la ventura di potcr stmJiarc 1'iinien IViistiilo anlnptico lici Tiiber firrngi- vriim. Viu. rimasto iiclle collcziíiiii ! Qucslo lucziosissiiiio tipo allidatoiíii ilalla geiíti- |i'7.za (iel Prof. Ardiísoiie Direllnrt; dclfOrtíj botânico di ISrcra a Milaiio, porta scritto di pugno di Vittadiíii la parola uuníco!» — Colle scorla di ipicsto aiitoptico ricscii ncl Dicemhrc dciranno l',)0'i a rilruvarc un cscniplaic di (piesta spccie Cra alcum; Tiibe- i'accc iiiviatcini dalle curlcsia dcl Sig. Zahaldaiio l-'aniiacisla a Aioulnilc di Alba iPic- iiiiiiiic) ! (^oircsaiiic di (picsio iiialcriale lio poluto scrivcru Ic prcsculi nolc diagnosti- clic didcrciiziali lia T. Heiíiúciíi c frrnuiiiieiiiii. clic s|iero di vcibT pirsto eoiirciiiialR dagli idnidogi. TiihiMic, llessi', Fisclicr noii vidcru il T. [einiijinenm di Villadiíii ! — II 'i'((//(T ftiiiKfmfuiii . Vitl. dcIbEibario (Jiiidct. did ipialft lio pululo esaiiiiii:ii'c iiii frus- tolo di aiiliiptico, iloiiatiiiiii dalla aiiiabililá dcir.\li;itc Hresadida, iiii parvc bcu dillcrciito d;illa spci'ii_' villadiiii.iiia. Ksso si distingue dal lipo. per II cidore. la natura cónica, Ia forma dclle papilli' did peiidio. I:i grossez/a niaggiore delle spore, le ecliinaliire Iniiglie, allilatc dcl luro pei iido. per i ipiali caiattc^ri si :ivviciiieiidibc ai 7'. riijuiii. Vwo. ■i Secondo Vitladini 11 T. fernigiiuitm avrebbc un odore íorte ipiasi di Slephfttsia hombycina, Tui.; nienlre odore alíiaceo gradevole si svolge dal T. Uciiuiciu. •23 i matico (lei '/'. Itcquinn c iille diffcrenzc che questa specie prcsenl.i, |ia- rngoiinla cdl T. jcrriuiineum di Viltadini, alie qiiali sono piíiiilo dopo aver foscienz-iosainoiíte slndiatc non solo le descrizioni, ma analiz/ntu tuUo il materiale noto delle diu' specie '. Doiiiaiido vciiia so non .irdisco rileniTC qiiesle conclii>ioiii dcliiiilive an- cora, pciocliè i niaictiali csaminali nnn mi concessero di sliidiare i corpi frultireri delle due specie nei vaiii sladi dei loro s\iiuppo, in modo da vincere of;iii mio didihio sulla iiHÍip<'ndiMi7,i o mm di (|iii'sl(' due rarissimi lipi di TuliiTacce clie alcuiii idtiolo^i non si [icrilaiono di ilcscrivere senza averle vedute! Nel suo lavoro il Tulasne ricorda purc il T. maculatam ed i T. micros- poritm come specie clie potreltbero \enir lonruse col /{. /Í('fyiedulo (piesta specie, altro che nella figura datane dalTautore! Tulasne stesso assicura di non averla veduta ! ed io, per quante ricer- che abhia fatto in propósito non piunsi a ritrovare ncmnieno un Iruslulo di un esemplare! cosicchô è cosa impossibile |)ortare un giudizio oggi, sopra la striiltura delle spore di (|uesta specie* che il Viltadini puré insulíicien- temente descrisse mancando di apjiropriali mezzi di osser\azione ■*. II Tuber liequietii è specie própria delle regioni europee piii meri- dionali — (inora essa i"u raccolta in Framia a Tarasam (Ari^ge): in Porlogallo \enne trovata da A. F. IMoller a Coimbid, nel (liardino bo- tânico dellLIniversità — in terreno sabbioso, nel raggio di una pianta di Ihixits sempervirens, Linn. L'epoca delia raccolta fu sempre il mese di niaggio. ' Devo alie íjentilezza dei cimipiaiito Prof M. Cormi, e alie cdilosia tlel Piof. P. lla- riot dei Museo di Parigi la soddislaziune di aver poliilo analizzare gli eseinjilaii auto- ptici di T. Requieni, Tui. raccotli dal Requien : Tarascon 4 Maggio 1844 22 « 1846. Gli slessi cseniplari s(i|ir:i i i|iiali i fralelli Tulasne slesern l,i lorn doscrizionc. - Viltadini, luc. ril . scrive Spoiiiliii iiiiinnia. ontlia, laeriíisaild . \\. 46. ' O. Mallirolo — Oli tiiiíoplici di Cario Villutlini c la lum iiiipoilanza neUo Studio delia Idnologia — Alli dd Congresso di ualnralisli ilaliani. Milauo, 1906. 235 Terfezia, Tiil. 'B'4'i'ío«Irt Bi4M»iiiSfiis fu raccolla, iiel 1900, dal Sig. A. F. iMoIIer: Alto Alemtejo Dliitoriii di Portalegre — maggio. » Mora — aprile. D Arronches — » » Marvão — mafigio. (lampo Major — aprile (S." Eulália). » » Elvas D Niza Basso Alemtejo Beja — aprile. Mertola — » Mina de S. Domingo — » ESTIIEMADURA 1) Podere Agnlada — Parroccliia de S." Giov. Baltista. Comune di Co- ruche — aprile, 1906. 23() 2) Poilere Pò (]'Eiv!i — Parrorchia di S.' Malteo da Kirn. Comimo di Coruche — aprilo. .'{) Podcrc AíTulcira — Parniccliia de S.' Amaro do Matto. Comiine dl Coruche — a|)rilc. 4) Podere Viceiítiidio — Parroccliia di S.' .losc da l.amarosa. Coiniitie di Coruche — apr ilc 5) Podere Aguas Bellas — Parroccliia di S.' Aiitmiio dn Couço. Co- mune di Coruche — a[irile. (5) Podere Arneiro das Sennarias — Parroccliia di S." Giusta. Comune di Coruclie. 7 ('.ain|ii iiicolli di !'oc('irão. Coinmic di Aldeia (jallej^a — aprilc, Alciiiii {^iganleschi esem|diiri mi liirdiid jnin' ((iniiiiiicali d.illa cortesia dei Sig. Com. d'Aiidra(ie. raccolli iiclla sua teiiula di Tonlalva, nel comuiie di líarbacetia. m-WAInutejo. T«Tl«'#.ia l'^tiiiíaiii. iMatt. — Gli Ipogei di Sardegna e di Sicilia. Mal|)i;;hia. íicii.x;,. |!HIO. m>\. XIV, p. 29. hn . l, fi?. 2S a 32. Jerfczia Fanfani, Malt. — Piiuia ((intrihu/.ioiíe alio SUidio delia Flora ipogea dei Porlogailo. Buli. Soe. Brot.. vol. XXF, 190Í-1905, p. 9í. I copinsi eseniplari ritevuli dalla ;;etilille/za dei Sig. A. F. Moller neU'- aniio I9(t(). mi coiicessero di lar cseguire alcuiii ac(]uerelli (V. Tav. fig. 1 a íi) clie rapprcseiilano questa specie giuiita a perfetto sialo di maliirilà; e di [)0ler uolare cosi le ii(>te\(di viiria/ioni che la '/'. lumfaiii preseiita liei diiíeretili periodi dei suo sviluppo. (ili esemplari ancora gi()\ani, come ipielli che io studiai di Sardegna (V. luc. til., lav. I.°, lig. 30-31), lianno la gleha di c(dor cliiaro; le aree imcnilere limitate, a|ipena visihili e le espansioni sterili, ganglionate delle vene bianche hrillanti, e\idenlissime; il color dei |)eridio ancora chiaro, tanto che, come io ho già iiolato, si può quesla Tulieracea, quando è gio- vane, confondere facilmente col Tuher Borchii o col Tiiber lacunostnn ed anche col (lidinniiijccs Mngnusii. ,\llo stato adulto invece, il peridio assume colore caslaneo-badio, diviene scuro, con sliimalure rufescenti; e allora si può confondere colla Teifezia l.eonis, alia qiiale puré assomiglia per il notevole sviluppo delia sua appen- dice hasilare. Col progredire delia malura/ione anche la gleha a poço a poço va di- venlaiido sciira ; i Iratli imeniferi confondonsi tra loro, le hriglie sterili minori scom|)aiono, noíi rimanendo piíi visihili che le hriglie maggiori ganglionate, non piú hiaiiche, :na giallasln'. 237 La ^\d);i a|i|)nr(' cosi come iiniformemenle colorala iii iiinl)ritio-mcllco. Notevolc ò il latlo clie, a matiiranza completa, (juando cioè il corpo friiUifcro iiicomiiicia ail avvi/./iif, qiicsli caiallcii si accentiiatio. Chi la sefiiiirc Ic lijíiire odicinc (V. Tav. (if;. 1 a Ti) a (|iiclk' fíià date per la stessa specic (V. ioc. vil., (ijj;. 28, 2!), 30 (í 31) si piiò lare iiii conceito dei cainhiameiíli clie incsciila la spciic iii discorso col propie- dire delia madiiazioiíe. La 7'. Faiifaiil, maliira, assume gli eslenii caiai leri delia congénere J'. Leoiiis dalla (piale però si disliiigiie per il colme delia gleha e la sua con- sistenza quasi spugiiosa, caratlere (piesto clus va accentuaiidosi col pro- gredire delia malura/ione. Essiccato il corpo íriítlirero diverila assai leggero. La T. Fanfani noii raggiunge mai le dimeiísioni delia '/'. Lconis, ma si conserva sempre assai [liccola. Uicordo (pii che lii in questi ultiini anui Ia 7". l'uiifani raccolla anclie in Sicilia : Dal l*rof. P. Bacrarini a Callngirnnp, n(draprilc dei 1900. Dal Dr. Coniglio Faiiales a Tvne Aniicrliid in l'rovincia di Catuiua — maggio, 1904. Gli esem|)lari di Sicilia erano imnialuri e (piindi coii Peridio assai cliiaro. Le iiuove localilà iiortoghesi conlermaiio la presenza di quesla specic neWEsIrcmadura e iwWAlewtejo. Nell'anno 1906 la 7'. Fmifatil In infalli racccdta dal Sig. A. F. Moller nelle localilí» segnenli: Nei dintorni di Gafele presso Niza [Akmlejo] — maggio. Nei can)|)i incolli di Poceirão presso Aldeia Gallega u{;\\' Estremadura transtafjatia — aprile. Nella Tenula di AÍTeteira — S.'" Amaro do Malto, municipalità di Co- ruche [Estremadura). Ebbi piire questa specie áaWAIemtcjo (ivi raccolla nella Tenula di Fon- lalva nei maggio I90() nei comune di Hurhacena) dalla cortesia dei Sig. Com. A. d'Andrade. Trovai Irammisla sempre la 7'. Fanfani agli esemplari di T. Leonh, tanto nei maleriali ricevuli da questa localilà come in quelli provcnienli òi(i\\' Estremadut a e AiAVAleintejo. Choiromyces, Vilt. Clioíroiiiycos Íla;;'nu!>iíii, Matt. — (V. quanto riguarda la bi- bliografia e la storia di (juesla specie in: .Mattirolo, Prima conlribuzionc 238 alio Studio delia Flora ipogea dei Fortogallo. líull. Soe. Brot., vol. XXI, 190i-lí)05. |.. í>7. Le località delle raccolte dei 190(5 valpono ad eslendere Tarea di dis- Irihiizione di (|n(>sl.i specie iici Portopallo. Kssa compare anrlie tiel terri- tório di líulie Ihuid e Minho, dando cosi rapioiíe alie |)revisioiii da me arcemiale. clie cioô iilleriori ricenlit; do\essero servire ad aliargare la dis- trihiizioiíe di ijuesta .specie a tiilta la zona atlaiitiio-nicditorrniiea. Doo iiotare clie gli esetnplari raccoiti iiel mese di fcbbraio iion erano ancora matiiri. Essi avevano infalti gli asclii riccliissimi di glicogeno e le spore col perinio ancora liscio. Gli esempiari niaturi comparvero uppuna ncHniiriic. In ipiasi liilli gli esemplari imniaturi si svilupparono poi iiumerosissime larve, le quali in poço tempo rovinarono la massima parle ilel nialeiiale. Dalle crisalidi si svolse un miiríilejtidollfin, la '1'litpa cloacella, Ilaworlh. le cui larve sono note abitalrici dei iegno infracidito, delle escrescenze lungose clie si s\ilup[)an() sugli alheri e dei lessnlo dei funglii stessi ; e clie si inconlrano so\enti nel so\ero dei tappi delle hottiglie delle collezioni. II Reverendo Abate .1. de Joannis di 1'arigi (alie gentileza dei quale devo la determinazione di (jiiesla specie) la incontrò pnre, tanto dentro ai sovero dei tappi, come in alcune scattoh; di cipolle conscrvate '. La Tinea cloacella, come si rileva dal Catalogo di Staiidinger e Ilebel, è specie deH7íi(r«/J(í cenírak, delia Srczia, delia liussin occidenlale e dei Sudeste dei Aon/ (/(7/(J Spagiia, úcWAsiu (iccideulale, delia Sanlegna. Fu trovata piirc in Francia, in Iii(/liillena, nel lieUjio, nella liitmcnia, nell'- Algeria, nel PorlngaUo e neH7í(í//a ccnlrale. (luro e Tnrnli Saggio di nn Catalogo dei L('|iidotteri d'ltalia, parte VI. Hiill. Soe. Kntomol. italiana, anno XV, 1883, p. 7) la notaiio puré in Lujuria. Ho crédulo ojipurtuno ricordare (piesla specie, percliè ò la prima volta che essa \iene riconos- ciiita come Tiihcrivora. Nessuno fra gli autori i (|uali si sono occnpati degli insetti tubcrivori (Bonnet, Amoreux, Cordier, Tiilasne, Laboulbène, etc; ricorda Lepidot- leri tubcrivori. Solo il Tulasne a p. Kii dei linigi flypogaei ha lasciato scritto che il Tnlivr yEslivum e il Tulirr mcsenlericiim dei bosclii di Vin- cennes ((nourrissenl à In pn de raulowiie les iirves duiie uuniche de couleur jaune, dtin lepidopière du genre des Teigties, et de plusietirs petils coléo- plères * y> . ' 1. úe Joannis in litl. 2 A. L;ilHmll)c'ii(! — Úhsenalions sur /c.v Iiisecles Tulieiiiorcs. Paris, ISG4, p. 28 — Ann. de la Sociélé Knlovwlay. de tyance, 4." série, tom. IV. Localití"! miovc 239 Hasso Ai.emtejo — iiprilc. I90Í). — IVbhríiio, » • — » D — iii;u7.(). — rchhruio. Dinloriii
  • al() a Heiliiw, a (liessen, a Frcibiiry, a llreslait, a Leipzig (V. Hessc, loc. cil.). (jinic V IIij(hiaii(iÍHm ranieum, il siiiibioiíle delle Mlrlnree, cosi nnrlie 17/. Ixiolzcliii deve essere in rela/.ione colle spccie di (pialclie allra faini- glia di piante solite a coltivarsi negli Orti bolanici. Segnalo (piesto faUo iiella speranza clic niiove osser^azioni vaigano a far rilro\are la laniiglla in i|iieslit)ne. La lunga pialica lia in me ingenerala la convinzioiíe che debba essere costante la coirela/.ione fra lipi di |iiante e ti|>i di ipogei e clie ad ogni famiglia o genere di piante corrisponda un tipo od un genere di ipogei. Cosi: 1) Alie Cupulifere, crescenti nci teircni calcarei, corrispondono le spccie dei genere Tuhcr; menlrc iinece nei Icrrcni ricdii di silice si inconírano qiielie dei genere FAaphomijces. 2) Alie Conilere, i lihizopogoii (Pinus), cerli Elaphomyccs (Pinns, Abies), c le Geneae (Abies). 3; Alie Cislacee {llclianlltewum, Cislus), le Terfezie, cerle spccie medi- terrâneo di Tuhcr, corte Hydiiocysiis. 4) .\1 Jiinipents commuiiis è legata la Pinid jiiitiperi. 5) Ad alcnne specie di Querciis, i Mehiwíiíisíer. 6) Le specie dei género Ilydnaixjium iianno ovunqiie acconipagnato (|uellc dei geneie Eucaiypltts. Ksse prosperano nei nin)vi campi che la sihicollnra ha saputo apiire n (pieste ntili pianie anslraliane. Cosi Sjieyazziíii (Las Trufas argentinas, p. o. Ann. Soe. Cienc. Argent. vol. WIV. IJuenos Aires, 1877j ricorda come VIÍydiKiutiiitm cariieum abbia accompagnate le piantagioni di Eucaíyjiíus tanto neUAmerica dei Nord, ipianto in (piella dei Sinl, a La Plata. l'iiii Ijijjcrhiim rilioNÒ a (Juilo, ni'ir.\merica equaloriale, sotto agli Eu- calyptus, colíi introdotti, il suo Ilyditangiiim Soderslromii (= U. carneunij. 241 Melanogaster, Vill. llolaiiotta^td' *ai'i<*í;a). Alia Fraiiciíi (Ueíjuien, Tulasne). AWIudia ^Nilladiíii, Matlirolo) -. A\\'L'ii(jlu'ri(i (llollos). Alia Rússia (Hucholz) : II .Uehmoijdsicr die in America è stato trovato dalle Harkness, in Cali- fornia, coniiinre (jui per la prima volta come specie dei Portogallo, dove l'u riu\eniita dallo egrégio A. F. Moller nel Giardino botânico di Coim- bra, nel raggio di alcuue piante di Uiixus sempervirens, Linn. nel mese di giugno deiratino 190(5. 11 Melunoijdsler varicgaíus cede airalcohul, nel quale lo si conserva, una sostanza coloraiite gialla solubile anche neiracqua. La quantità delia sostanza cbe lio potuto, ancbe in piú riprese, ottenere da questo luugo è stala troppo piccola per prestarsi a studio definitivo. ' Nelle Svezia (Dalekaiiia) (jiicsla specie sarebbe, secondo Fries, cosi comune da servlre come psca por adescaie i sorci iielle Tiappole; ivi è nota col nome volgare di Ihorr-snimii (Teste I'riesio). - lu llalla io osseivai il Mcliiiini/nslcr raiiríiniiis iii {piasi tutle le proviíicie, dalle Pupiie alie I.oiiiljardia, nel Piemoiiiè, ui'l Caiiioii Ticiíio. Esso fu irovalo puré iu Sar- (IcLina. It) xxn ái2 Con nmmoninrn essa si colorn iii rnsso-piallnstro; con percloruro di ferrn du una culnrazioiíc verde uliva dappriíiia, pui bruna. QiianíiinqiK' quesla sostanza presenli qiialilie analogia colleslrallo al- coólico (icl /'iihjsdcniin phociírjiiiim, l"iii'S. puré il ciinipoiianicnlo cof;li alcali non aulori/.za a riterierla come apparteiieiite ai giu|i|K) de;;li aiitra- chinoni; essa dovrebbe piuilosto rawicinarsi ai |)igmento dei Pohjporus hhpiílm. (ili esemplari porlogliesi di M. variegalus dimostrano i caralleri dei tipo viltadiíiiano, col quale furono paragonati e dal qualc mom dissentono. SCLERODERMACEAE, Fries (p. p.) Alcuni Gasleiomiceti, cbe, a giudicare dai caratteri eslerni si possono perfetlanienle confondere, tanto colle vere Tuberacee, (juanio colle llime- nogastree, e clie si sviliip|)ano non raramente solto ai suolo o appena so- pra di esso allioranti, mi vennero |)ure in\iali per lo studio. Hicorderò ira (|uesti le specie seguenti: I. Neleroiieriiia veri-iioiiNiiiii (Vaill.), Pers. Svnops. p. lo-i, 1801; Fries, Syst. Myc. III, p. 49, 1829; Saccardo. S^l^ Vil. p. I3(i, n. 4i7. etc. Vcdi la sinonimia di (juesla s|)ecie nel recente Iraltato dei Dr. L. llollós, Die Gasleromycelen inyarns, I.eijjzig, l\H)í, cum tab.XXXI, p. 178. n. 73. Questo fungo venne raccolto da A. F. Moller in molteplici esemplari sotto alcime piante di Bitxvís nel Giardino botânico di Coimbra, nel mag- gio dei 1906 e nel giugno dello stessn annn. II. Moleriiia Copa (Vaill.), Pers. (Sensu IIoUós). Sikioilernia Cepa, Pers. — S\nops. \\. 1,j5, 1801. Quanto ;dla sino- nimia amniettiamo (jueila riícrila da líollós, loc. cil., p. 177, laccndo a questo riguardo osservare clic il l)r. IJonello Petri. a cui furono comuni- cali gli esein|ilari porloi;Iiesi, sarclibe di |i;irere che lo Sclcrodiima Cepa di 1'crs. non sarcbhe allro ciie ima varietà dello ScIrnnlcnDa vuhjarc, e clie la forma descritla da líollós rienlrerelibe perfetlamente nella varielà spadiceuDi dello Scliroderma lerrucosum, Pers. 2i3 La spcoic (li ciii ,il)l)i,iiii(> fíido mcn/idiic lii raccolta ripctiilamorito solto ai Hkjus ir'I jiiardiíKi holanico ili Coimbra, dovc lii iiicoiitrala ancho sollo la rilia argêntea, ma<;j;io, giugtio, novembre. ottobre 1900, o vi venne racrolla da A. T. Mollcr. Una sola volta í'ii lo ScleroJerma Cepa com- l)ai\c iifila Ealrvniadura ad Alcobuid i\c\ diccinbre 1905. III. .%«(!'«4MEf>» M(4'Sllii'inler, in ulíabenlior.vt Flora» p. 885, vol. I; G. Bock, Ueber die Sporetdiildung dcrtiallnng PIvctospora, Corda, Bericht. die Deut. i)ot. Gesell. Baod. VIM, 1889, p. 212-210. Scleroderma fnscuin, F. Fischer. in Fngler nnd Prantl. Natur. Pdan- zenfamilien, tom. I, Aiit. l, 1900. p. .330; líollós. Die Gasteromjceten Ungarns. Leipzig. I90Í, p. 26; Matlirolo, I Fungli Ipogei italiani, To- rino, 190;j, p. 3í. Ricordo in questa occasione questa specie, qiiasi sempre ipogea, giíi nota per la Boémia (Corda), la Francla (Tulasne), la Moravia (Welwitch), la Rússia (Biirhollz), VUngheria (líollós), Vltalia (Maltirolo), perciò ehe essa Irovasi ricordala dal Saccardo nella Sylloge (vol. VII, p. 179) come pró- pria dei Portogallo. 00>,OI.tJ!-iIO>ÍE Le osscrvazioni e le delerminazioni rarcolte in qtiesta 2.' contribnzione confermano le idee da me esposle già nella 1." inlorno ai tipo delia ve- getazione fiingina ipogea delia regione Insilaiiira. 244 Ci piaco ricordnrc qiii ; 1) Clie la comparsa dei 7'. .Kstivum, ViU., a peridio nero, piramidato, viene nd inlenompcre quolla iinifcrmità di colorazioni- a foiulo aljjido- vio!acec-caslain'o o caslaned-liadii), clie a>LMo noialo caiallLTisliea dei com- plesso dei iapj)reseiilanti delia hloia ipofjea portogliese. 2) Clie il rilrovanienlo dei ( lioiromyces Magnusli ncll.i le^ioiíc di Enlre Douro e Mhtho vieiíc ad estendere di assai laica di distribuzione degli ipogei iusilaiiici. 3) Clie ollie alie Tuheracce, alie UymeDOfjastrce, aiiclie alciitie Schro- dermaceae si adallnno anclie iii Porlogallo alia \ila semi od ipogea. 4'> Le specie ipofice porloj^liesi amiiidiitano íinorn ai numero di 8 Tii- beracee, 5 Hjmeiíogaslree, 4 Scleroderinaeeae, 1 Discoiniielee. Spiegazioue delia Tavola Fig. 1 e 2 — Terfezia Fanfani, IMalt. — Ac(|uerell(i, dal \ero, iii graii- dezza nalurale. Fig. 3 — Terfezia Faufuni, MM. — Sezionc dellesemjjlare íigiiralo nclla fig. 1 . Fig. 4 — Terfezia Fanfani, Mali. — Sezione dcircscmiilare rappre- senlato nella íig. 2. Fig. .') — Terfezia Fanfani, Mali. — Due spore. Zeiss. Oeiíl. 2, Obb. E. Fig. 6 e 7 — Clioiromyces Magniisii, Mali. — ])iie corpi frulliferi iii graiidezza nalurale. Acquerelli ^Fsemplari non perletlamente matiiri). Fig. 8 — Clioiromyces Âlaynusii, Mali. — Due spore. Zeiss. Ocul. 2. Obb. E. I""ig. !) — Tuber Rrqnieni, Tui. — Acquerello, dal vero, in grandezza nalurale. Fig. 10 — lulier Reijuieni, Tui. — Sezione dellesemplaie rappresen- tato nella íig. !). Fig. 1 1 — Tuber Uequieni, Tui. - Gio\aiie asco non ancora s|iorilicalo. Zeiss. Ocul. 2. Obb. E. Fig. 12 — Tuber Uequieni, Tui. — Asco maliiro conlencnle Ire spore. Zeiss. Ocul. 2. Obb. !•:. Sol. ri-i Soe Rroteriana yvíi-. //. Terfezia Kiiii!'aiii. Maltirolo - íuj.l a J riifiirouivccs Maiiniisii . ,(/í/////Y)/n - l'iij. (ia H Tiihn- l\(Mniiciii . Tula^iir - luj. !l u 12 245 Nota. — Le fifí. I a í- delia Tiivola, messe iii confioiilo colle íi^'. 28 e 3! delia Ta\(ila (•om|)arsa iiel lavoro mio siii Finnjli Ip.njet di Sdidcípia e (li Sicilia uMal|)i;;liia. Génova, vol. Xl\', 1900) valgono, como ò deito iiel lesto, a dimoslrare la variazioni eslenio delia Tcrfezin Fanfani \n relazione ai suo stato di maggiorc o minore iniittirilà. Ossorvo ([iii che la lig. 2!» di detta Tavola esagera le areolatiire, e che le spoie nella íig. 32 sotio tro|)|)o sehematiz/.ate. Cosi noto come le lig. (i a S delia |)iesente Tavola, com|detano le íig. 8, 9 e 12 delia Tavola I." dtd mio lavoro — llluslniziouc di ire nuove specie di Tuhcracee itniiane, [luhblicato nel volume XWVlll delia serie II" delle Memorie deliu R. Àccademia delle Scienze di Torino, 1887, dove è dise- gnata la spccie in sezioiíe. 246 OBSERVAÇÕES PHAENOLOGICAS FEITAS NO JARDIM BOTÂNICO DE COIMDRA NO ANXO DE 1906 A. IA N foi ler Altit. 89»; Latil. N. Wia'; Loiígil. \V. Gren. 8"23' Primeiras follias Primeiras fo- lhas amarellas Primeiras , Primeiros fru- flores abertas | cios maduros Fagus silvatica Belula ailia Ulnius faiiípcstris Moras alha AInus j;liiIiiio«a Síirliiis aiicuparia AciT |i.si'mli)-plataiius.. . • A. plataiiDÍdes Corylus avcllana Platanus occiílcnlalis . . . ■ Cerpjs siliquastrum Hobinia psciiilacíicia Gledilscliia triacaiillius. . . Populus alba P. nigra P. canespoiís Saiix atrociucrea S. raprea Tilla europaca T. argêntea T. aineiicaiia Fraxiniis exrelsior Liriínlenilioii liili|iífera . . . Ailantlius glaiuliihisa . . . . Aesculiis Hi|iporaílaiii'iiiii Qiierfiis peduiiciilala . . . . Cydonia viil.Lraiis Vilis vinifera Sambucus nigra IVIV lO.XI I«.11I 8X1 7. IV 18X1 121 2:i.iil i:í.iii 17.XI 27.11 :í.xi :í.i h.iv lo.Xl :!I.1II 2X1 2S.IÍ1 7.XÍ ;í.ii l.XI 20.vm í:ííii 4.x 1 2S.Í11 o.XI i;í.iii 2G.V1I1 18.111 22 X i:íiv 2Í.V1II 27.111 18.X 2111 i:í.XI 14.111 14.1V Ci.lII 6X1 12.111 ;ío.iv 18.111 8X1 17.111 16.1V 21.11 12X1 _ 10.111 2(1.111 Ki.Xl _ 7.1 V i:íiv líi.Xl 7 VI 61X 18.IM ilX ri. IV l.XI 1011 10X1 20X11 ÍUII .iXI :io.iv lO.Xl i.ii 20.XI 12.111 10. IX 28.111 7X1 - lO.IX 18.11 2;i X 3.III l;i.lX 2:).iii ly.x 2.xV IIVIII 20.X11 lO.Xl 20.111 247 Priíiicinis I l'rim('iias fo Primeiras fiillias llias amarcllas llores abertas Primeiros frii- ctos maduros riiiladcliilms eoroniiria Jiiglaiis regia ' Oiea cnropaca 1 LonictM'a otruísea 1>. tatarií-a SiTale cereaiií Salvla ollicinalis [ Lilium raiKliiliiiii [ Aiiaramplis pyi'aiiiiJalls | Opiu ys luli-a i Narcissiis pseudo-narcissiis ?s'. Tazzctta N. oliesus I N. líiilliocoiliiim I N. pocliciis Sfiiia puniila Gyiieriani ariíiMitciiiii Lagestroeinia indica Cliolidoniuiii inaju-s Berlieiis viilgaris SaMiltiaiiiiius irranditloms Cylisus Labunuiiii Crataegus oxyacantiia Armeniaca viiigaris Aniygdalus [iei'sica Pruniis aviíiiii P. spinosa P. domestica P. Pissardi Pyrus coinnumis P. iiialus Fragaria vesca Gydonia japonica Ruluis idatnis Ramineulus Ficaria Rosa scandi'iis Laurus iiuljiiis Eriça lusilaiiica Ulcx Jiissiaei Atropa Bclladdna Viburnum Tiims SyiiiplKiricarpiis racciíuisns DiDSoplivlliiiii liisilaiiictim Caiiipanula |iriiiiulil'uiia Syringa vulgaris Cornas sangiiinca Ligustruni vulgare Coryllus Aveiiaua— Flores masculinas Mattas de carvaliios todos verdes Cearas de centeio maduras áii.lV 14 IV 28.1V IK.IV lii.lll 2;íiv :íiv 18.V i:í.iv 31.111 .■i.ii li.Xl líi.l 20.1 10.111 2;í.ii lO.IX 29. VU 10.1 15.V 4.1V 7.1V 2:5.111 4.111 20.11 ili.lU líi.ll 18.11 15.1 líi.lll íil.lll 5.11 8.1 15.1V 11.1 IS.IV 25 11 25.XI 27X1 lO.V ;{i.i 8.V 2.!. IV 12.V1 4.1V 7.V 12.1V 18 VIU 8.x 15.V 20.VI 7.VI :io,iv 14 VI 10. IX 28. VII I2.V1I1 D.Vlll lO.lX 15. IX 2a.XU 18.1V 10. VI 2i8 I índice das matérias POR NOMES DOS AUCTORES Pag. Béguiii"! (Dr. A.) — Revisionc monogralica dolle Hdimiloa delia Hora ibérica ^ Coutinho (U. A. X. Pereira) — As Eseroplmlariareas de Portutral 1 1 'i Henriques (Ur. J. A.) — Esboço da flora da baeia do Mnndeiio ^1 Mariz (B.'' Joaquim de) — Sociedade liroteriaiia — Lista das espécies distri- buidas 2'4 Mattirolo (Dr. 0.) — Secoiida contribuzione alio sludio delia flora ipo- gea dei Portogallo 227 Mollcr (A. F.) — Observações pbaenologicas feitas em 1906 246 Sampaio (G.) — Nota sobre o Alliuni gudilnnum P. Lara 223 2'i9 índice alphabetico DOS GÉNEROS E ESPÉCIES Pag. Aceras i!. Br 112 A. antlirDiioiiiorpli.i 11. I!i' » A. loniíchractuata liclilj » Adiaiitluiin L âO A. capilliís-Vencris L » Agaví! L IIW A. anieiicana L » Agroiiyruiii Gaert 71 A. jiiiiceuiii P. 15 » A. i)iing(uis R. et Seli A. repelis PB » Acrostis L 4!) a!" alba L ."iO A. canina li fil A. castellaua Bss. et Rciit >> A. clegans Tliore » A. Juressi Link » A. pallida DC A. Iteiileri Bss > A. selacea Ciirt >> A. slolonifera L tiO A. truncatiila Pari .'il A. viilgaris Witli » Aira I o3 A. caryopliylia 1- iii A. muiliculniis Ij » A. praecox L » Airopsis Itesv o3 A. gioliusa Desv » AlisMia L 39 A. Plantago L » Alisniaceas 216 AUiaria onicinalis Andr 222 Pag. Alliiini 1 1)3 A. anipeliipnisuin L (ti A. gadilaiium P. L 22o A. invnlucratuni C.oiit 216 A. niassaessylense Bat. el Tralj 9o A. neapolilanuni L » A. roseuiii L » A. sphaerocephaluni L » AInpecurus L 48 A. g(^niculatiis L » Aisinaceas 221 Aniaryilis L 101 A. Beiladiina Ij » Aniniopliilla llost 52 A. areiiaria Mnk > Anacampiis liicli 112 A. pvraniidalis Rich » Ancíiusa caicarea Bss 223 A. unduiata L » Andiopogiin L 42 A. liirliiin 1 43 A. Iscliaemuni L 42 A. Sdrgliiim Brot • Andryàla tenuifúlia DC 217 Anfennaria elaeophila Moiit 214 Antlioxautlmin L 46 A. aristatuni Bss « A. odoratum L » Anlinnria Pari ;i4 A. agrestidea Pari » Antírrliiniiiu L lo3 A. Barrelieri Bor 137 A. hispaiiicnm C.liav » A. Ijinkianum Bss. et Reut 158 \. niaius L 160 250 Pag. A. niconantlium HolTgg. et Liuk. . . . iritj A. iiKilIr L " A. Oníiiiiiini I< l')'i Arisanim T.irií. Tdzz K> A. vnltrari" Taií;. Tozz AiiiiiTia \Vi'l\vilscliii Ilss 2I.S AnlienalhiTiiiri I'. B ."ÍG A. elalius Mci 1. et Koi-li 37 A. i'i iaiilluiMi Bss. el Reut » A. Tlimui [)i'siii " Arlfiiiisia friltiinifolia F. 217 Aiiiiii L 8;{ A. italicuni -Mill <- Aruiiilii Ij 58 A. Donax L » Asparagus L 99 A. aciitifoliiis L " A. apln llus L » Aspliodolus L 92 A. alliiií Mill A. listuldsiis L 93 A. iiliciiirarpiis Viv 92 A. oci-icientaiis- 1'. (muI 9:! Aspli-iiiiiiii L 27 A. Adianlluiiii-nigrnni L 28 A. laiiceolaluni Iluds » A. iiiaiiimiii li " A. Kiita-iiuiraiia L » A. Ii'ii'huniai)fS L " Aslracus slellatiis (Scop.) Fiscli. . . . 2'i:! Asirocarpus Clusii (Jay 222 Alhyiiiim Kolli " 27 A. lilix-foeiíiina Uulli » AlFíipis Uupr 63 A. iiiarilinia (Huds.) Griseb » Avena L .'io A. alIiiiiiTvi.s liss 56 A. hailiata lirot » A. falua L » A. I.uildvieiana Ilesv » A. saliva L " A. sterilis L » A. sulcata Gay » Rartschia L 207 li. áspera (Brut.) Lge » Itellaidia Ali 208 li. Tiixagu Ali » Bleclimiin L. 28 BI. Spicant Hoth BdlTa^riíieas 218 liraeliypiMliiim P. B 68 Br. ilislarliyiilii H. el Scli » Br. pliiieiiieoiílcs 1'. II » Br. piíiualum P. B Pag. Br. silvalicmii B. et Seli 68. 216 Brava piniialilida Koth 222 Brisa L 61 Br. máxima L >> Br. media L » Br. miiiiii' L » Broiiius L G7 Br. cdiiiiiitilaius Selir » Br. marrantlieiiis llatk » Br. iiiaeroslaehys Uesf. » Br. madrileiísis L • Br. maxiiiius Desf » Br. mollironiiis L » Br. mollis L » Br. ruheiís L » Í3r. sterilis L » Br. teettiriim L » Briiiiella viilgaris Mm-h 218 Bii|ileLiriiiii fi utieusiiin L 219 B. iilaiu-iim Roh. el (^asl » Biiliiiiius L 40 B. uiiiliellaUis L » O Callitriehc stagnalis Scop 217 Carex L 78 C. amhigua IJnk 81 C. areiíaria L 81, 214 C. liinervis Sm 82 C. depressa Miik 81 C. distaiis I 82, 216 C. divisa Iluds 80, » C. divillsa (ioud » » C eeliiiiala Murr 80 C. nava 1 82 C. glauca Mtirr » C. Ilalleriaiia Ass 81 (;. hispida Schlir » C. laevigala Sm 82 C. lagopiíia Wahl 80 C. leporina L C. longisela Brol 81 C. máxima Scop 82 C. muricala 1 80. 216 C. Oederi Elirh 82 C. pauiculala L 80 C. pseudocyperiis L 82 C. puílcMala (iaiid « C riparia CAirl " C. slricta Ciood 81 C. irinervjs DegI 81,216 C vulpina L 80, » Carlina eorymlMJsa L 217 ('.alapiidiniii I.k 66 C. loliaccum Liuk " 251 Pag. rcplinlaiitluTj Iti-li 112 C. luMí;iriili;i l''rit.srli 112 CerasliLiin visi-osiiiii L 222 Cerintliií niajnr L 224 Cetcracli líaiili 28 C. olliciíianiin Willd » Cliacniiniiiiiiiin Lango Ifil C. iiiiniis L|^'ií » C. oriíraniroliuin Lpe » Cliacliiiais l.iiik 4!) Cli. lasi-iciilalus liink » Chcilanllics Sw 29 Ch. frai;raus llouk » Cli. liis|ianii'a Mi't » Clioiniinvccs Viu 2;i7 Ch. .Mai;i"iusii Mait Chiora iiri|HTfiiliata L 21!) Cladiuin li. I!i' 77 Cl. Marisciis li. lir Clavaria pislillaris L 2ÍÍ) Colcliiriiia I, 92 C. aiittiiimali! L » Corliciuiii Tiineiidii Brcs 214 Corynepliorus P. B fii C. caiicsceDS P. B » C. gracilis Ricliter fiõ Crocus L 104 C. asUiiicus Ilcrl) > C. caípclanus Bss. et lUnil >> C. Clusii Gav » Cruciferas .". 222 Grypsis Ait 48 Cr. aculeata Ait > Cryptogiamnia B. Br 29 Cr. crispa B. Br » Cupressus Totirnf. ;!.') C. Iiisitaiiica Mil! » Cvmlialaria Bauing 119 C" Cyniljalaria Wettst (íynodou Pers 57 C. Dactylon Pers « Cynosurus L fil C. crislalus L 62 C. ecliiiialus L » C. elegans Desf. » Cypcrus L 74 G. congestus Vaid 7o C. eseulentus L « C. flaveseens L . 74 C. longiis L 7"i C. pygiiiaeus Bottl) 74 C. sclioeiíoides Grisob 7.") C. vegelHS Willd >> Cy.«topteris Bernli 26 C. fragilis Beridi » Pag- I> Daflyli.i 1 61 D. glnincrala L 61, 215 Dainasoiiiinii .Itiss 39 I). Alisiiia, Mill I). poly^prriiiicinn Coss » Davalía Sm 27 1), ('anariciisis Sm « l)i'lpliiiiiiiiii Cardiopetalum DC 22i! Ke.^cliaiiipsia P. B 'io D. Ilrxiiii.^^a (iliscl) » IJ. sliicla ilack Digilali.-i L 196 D. Aiiiaiidiaiia Samp 201 1). miiiiiiia Samp 199 I). iniiiiii I. 200 1). iitivadiMisi.s K7Á' 199 1». purpiMPa Íj 197 D. Tliap.si L 200 JE Ei'liinndi)ros L 40 E. aljicslris Mich E. ramiiiLnil(iid(.'s P'ngelin « Echiuin rostijatiim Lge 22.'! Elaliiiuides Wettst.. ." 120 E. cirrhosa Wettst 121 E. ('(iiiiimitala Wettst » E. Elatine Weltst 122 E. lanigera Uesf. 124 E. spíiría Wettst 121 Eleocliaris li. Br 77 E. iimiticaiilis Sm » E. palusiris li. Br « ['"inpactis Bicli 113 E. latifolia Ali E. nibigiiiosa Gaiid » E(|iiisetum L 31 E. arvense L » E. maxiiiium Lamk » E. palustre L » E. raiiinsissiimim Desf » Eragidslis llost í)9 E. mullillura Areli » E. pilusa P. B Erylliraea spicata P 219 Erytlironiiim L 91 K. dcus-eanis L » Eiiphorbia amygdaloides L 221 E. hibeiiia L » Festiica L 63 F. Alopecunis Si-liousb 6o 252 P.-ig. F. ampla llaek GV F. hroiiioiíles L (i"i F. ciliala Per? F. elatior L G'i F. elogans Bss » F. íicniculala Biol 0"> F. lli'nrii|ii(sii Ilack 0'i F. Lacliciiiilii Speu 0.'i F longisiMa l}rol » F. Myiinis Broi » F. (iviíia L (Vi F. paleiís nichl fid F. iiiliia L 6i, 2IC. F. spailicoa L (ii F. iiniuliiniis Sul 0."i Fíraiia ranuiifuliiides Mucli 222 Friliilaria L 96 Fr. lusitaniea Wicksir » Fuireiía Rolh lo F. pubescens Kth » - G Gagea Salisb 03 C. liTiUis Terrac > Galinin eriu-lata Scop 218 G. parisiense L » G. palii?tic L 22:5 Gaslndiuni P. B 52 G. Iciidigerum Gaud Gaiidinia P. B 57 G. fiagilis P. B Genisla lusitanica L 221 (!. Iriacanllios Brot » Giadiolus I lOC Gl. illyricus Koeli > (Jl segelmii Ker • Glvceria Biow 63 Gl. Iluiiaiis l\. Br » Gl. spirala Giiss » Gialiula L 77 t',r. ollicinalis í. » Gr. liniloliaVahl 178 Griímiiia Scliuitzii lluh 2)5 (iymiiograiiima Desv 21t G. Icptiipin Ha Desv > Gyiniiospermae 32 II lliílctis I, 33 II (iayaiius Bss » II. lanaliis L « II. inollis L 53,235 II. .Ncligliinils Bss. el Ueul 53 llordenm 1 72 II. iiiaritiiiiiiin Willi 73 Pa?. 11. imirineuni l, 73 II. sallviiin Jesseu 72 H. secalimim Silireb 73 Hydrocliaris L 41 II. niorsus-niiiae L » llviiienogasler Vill 239 II.' KlolzrhJi Tui » IhiiieiiogasliTeae VIII » Hyperieuin lonieiUofum L 221 I Iiiucvbe lacera Kr 214 íris L 105 I. billora L » I. nurentiiia h.. 106 I. foelidissirna L » I. gerniauira L -■ I. iiisitaniea Ker • I. pseudaeorus L » I. Sisiryncliium L Izoetes L 31 I. Duriaei Bory 32 I Ilistri.x Bory » J Juneus L . . 85 I. acutillurus Elir 88 J. aeiilus L 87 J. arlieuiatiis L 88 J. biifijiiiiis L 86 J. eapilatus Weig 80 J. eonglúineralus L 87 J. eflusus L. •' J. Fontaiiesii Gay 88 J. beleru|tliyHus Desf. » J. iulle.xus L 86 J. iiiarilinuis Laiiik » J. obluíinonis Ehrb 88 J. pygiiiaeii.< lUeli « J. sipiarrcisus 1 86 J. pupimis Miieli 88 J. Taiiagrja 1 86 J. valvaliis Liiik 88 Juniperiis L 33 J. coniDuinis L K. Koeleria Pers 59 K. eaiulala Si « K. pbloeoides Pers •> Lagiirus L 52 253 LariiaiTkia Mncli 62 1., aiiiva l/iicli (i-2, 210 l.alhynis liiiiiiiliis L 221 h. spliatTirns liei/. > Luersia S\v l-i L. ()r\7.oi(l(.'s S\v » I-etmia L iS'i L. giliha L » L. iniiiur \i " L. tiisulca L Lc'|iio!a ^'1 aiiulosa Bctscli 21 't Li'|iluriis; l!i'(i\vn 70 L. liliforiiiis Trin " L. incuivaliis Trin » LiMicdjiim L lOi L. aiUiimiKilií li " L. Iiiclinpln lliiiii Prol > LiiMpala i'|iiikiulron Bres 214 Liliuiii L 96 L. Martagdn L » Liiiio.sella L 179 L. aijuatica L » Liuaria Jiiss 124 L. Aliiarviana Cliav 118, 219 L. anii'Ui>;;ti>a linflgg. cl I,k 129 L. BroiissuiiiUii i;av 130 L. iMcsin ih; i:í6 L. (lilliísa lldfTtri; et Lk llio L. Kicalliuaiia líuiiv lii, 219 L filitolia S|.r. ...'. li:! L. lla(>iKsi'li'ri liss. el lieiíl Kifi L. hirla Mdciich 1 V."i L. Laiiiarckii lioiíy i'M L. iiiidurisfa llotTug. et Lk I'i7 L. iiKii'Í!Íiiala Dcsf. 139 I.. iiiclaTiaiilha Bss. et Rout liO L. iiiirrarillia llniriíg, ul Lk 141 L. iimllicaiilis Mili I3'i L. pe(liiiu'iik'ila Spr Ti-i L. íiicanldi P. Cout .' 131 L- sapiiliirina lldllgg. et Lk liti L. satiii\'iou!cs Bss 13."i L. saxalilis lioirgg. et Lk 132 L. simplex DG l'il L. sparlea UolTgg. et Lk 149, 219 L. snpiíia Desf 136 L. TdiiniefiJitii Lgc 219 L. trioiíiillinpliera llolígír. et Lk. . . . 142 L triphvHa Mill ^ l'i:; L. viscosa Dum Lj2 Limini strieliiiii L 221 Loliuiii L 69 L. itaiiciiiii " L. imiltilloiuiii Laiiik >> L. iieifiiiR' L >> L. ligiduiii Ciaud » L teiiiuleiituiii L 70 Pag. Lotus erelieií.'! L 221 l,u?.ula DC 89 L. caiiipestris DC 90 L. caespitosa líirlit •> L. Foisleii (Jatiil 89 L. iaclea L. Mev L. inullilldra L(\j 90, 211 L. piirpiirea Mor 89 Ij. siivatica Gaud » Ljtliusperiiuim proslratum Luis. ... 223 Malacliiiiiii afpiatiíunn Fr 222 Malcolniia parvillora DC » MiMicagd lalcalaL 221 Mclaiiipvniiii L 202 Melanogaster Yilt 211 I\L variegatus Tui " MelicaL 00 M, cillala L M. majiir Sihlli " M, unillora Hetz 60 Mcntha aipiatica L 218 Meliiulus Messaneusis Desf 221 Meieiíilera Bani 91 M. Mionlana Lange » MiliDi-a Adans 48 M. uiininia Desv » M. verna I'. li 21."i Mi}|ineria 1'arl •"ii M. invdluerata Bicli • M laevis llack. » Mdlinia Sclirank ."iO .M. eoei nica Mocnch . » .M(ini'inia I'. B 70 M. cx iiiulfica Coss. et Dur » Musrari Mili 98 M. eouiosuMi Mili 99 U. raceuiosuni Mili 98 Mvdsotis caiispitósa Seli 218. 223 .M' vcr.>ieoior l'ers 219. 221 Myrioiílnluin verliuilla.uin L 220 IV Najas 1 38 M. major L » i\. minor Ali » Nai-eissus Tournf 101 N. Bulliocodiuni L 102 M. calalliinus L » N pseudo-Narcisssiis L » N. scaberuius Henriq. . . » N. Tazzeta L 103 i\. tiiandrus L. 102 ^>oi l'as. NanUirus Rclili 6"i Nardus L «'-• N. slrifla I " NarlliiM-iiim Miilir !'l N. (issifia!.'L'iiiii lliuls '•'! Ncoliiia Krlil) "- N. iiilacla Uclib Ncollia L. N. niiliis avis liicli Ni'|iliii)iliuin Ilidi N, Filix-inas llifli. N. spiíuilopnni Dcsv N. Tlielipteris S\v Notlioscordiíiiii Kiinlli N. fragrans Kunlli Pag. li:! » n 9:í o OdonlilL's Pers O. hispânica liss- et Heut O. Odontiles Wrtlsl ■ . • O. irniiifolia G Ddii. . • 205, Oiii|iliaiiides Kuzinskyanae \Vk Olllli(1t;kl^sllm I. O. iiisilaniciini L Opliiys L O. apilria lliuls O. lioinlnlilloia Liiik O. fusca Liiik O. lutca Cav O. Scolupax Cav O. speculum I.iiik Orcliis I O. coriophora L O. iiicaniala I- O. latífoli& L O. laxillora I^anik O. Iiins^icriiris Liiik O. niaculata L O. máscula L O. Morio L O. papilionacea L 0. pseudu-sanibuciua Ten OníilhoKJiluin L O. aialiicum L O. iiaiiiimciisr Bnit O. snliciiculaliuii Hiniy et Coincy. . . O. uniljcllalum L O. unilDliuiii Kcr Orvza L O. saliva L Oryzopsis Micii O. iiiiliacca Uiclil OsMinmla I, U. icualis L 20o 206 219 » 30 108 108 » ÍOII 11(1 III 110 111 lio 111 97 98 » 47 » 30 43 2i:í 43 103 u 93 43 U 210 » 21o 4o 4G Paconia liioteri Bss. et Rõul 223 Panicuiii L I'. cius-iialli I I'. dehik' Dcsf V. iiiiliaccuin L 44 P. repelis I P. saii!,Miinale L 1'aiicraliiiiii L P. niaritiiiiuiii I Paradisia Mazz P. Liliasliuiii Bert Parietal ia iiiauritaniea Dur 223 Paspaluiii L P. vaginaluiii S\v Pediciilaris I, P. silvatica I Peziza vesiciiiosa Buli Plialaiisl Pli. acpiatica l> Ph. Iiulliiisa L Pli. biacliystacliis Liiik •> Ph. caiiariensis L » Ph. niiiinr Betz » Pli. paradii\a I » Ph. iruiicala Guss Phleuiii 1 48 Ph. arenarium L " Ph. piateiise I Pholinla aejierita Fr Phragiiiiles Triíi Ph. cuiiumiiiis Tiiii Piínis L P. Piíiasler Sulaiid • P. Piuea L Plalaniheia Bich 112 PI. hifolia BchI) PIvctospora fusca Corda 243 Poa L 62 P. aniuia L " P. buibosa L • P. prateiisis L » P. irivialis L » Polyíioualum Adans 100 P. ciniciíi.ile Ali " Polypiiiuiiii Miaritiiiuim L 217 l'ul\ liiuliuiii L 30 P. vulgare L » Poiypogon Desf. 49 P. inai iliinuMi Willd » P. innnspelieiíse Desf. »_ Piitainogeton L 3Ç P. crispus L 37 P. deiisus 1 38 P. lliiitaiis Bolb. 37 P. luceiís L 214 .'i8 U 33 25S P. nalans L :i7 P. pcrfiilialiis I. » P. piihiionirolius Poiír » P. pusiiiis L 38 l'siliii-iis Triíi 70 Ps. aiislaUis Lui'. et liar Ptoriíliuiii L 30 Pt. ai|iiiliniun Kiilin » Pl('riicr|ih;illis liiimssoiictii Ciiult. . . 217 Puci-iiiia Malvai'eariiin Miint 215 P. Porri Wint » liaromitriíim lanuginosum liriíl 215 liliinantluis L 210 H. crista-galli L > Rliincliospnra Vahl 77 lili. alIiaVahl lUiyncliiisii'^iiiiii rusciforme li 215 Iloiiiulea ilella Hora ilicrica 3 li. aiiceps lii'g 11) R. (lartaijenaè Bég 15 H. Clusiana Bak 8 H. Cnkiiiinae Sob. et M 5. 17 R. gaditana Bcs 4. l-'! li. raiiiillora Teli 4, 12, 223 R. Safcardoana Bég 18 R. leiíella Sanip 16 R. nliiíiuosa Kiinze 4, 10 R. Wfllkoiiimi Coiit. et Bég 2í:í Ruliia perearina L 221! Rulms bifròiis Vest 220 R. Heiíiiquesii Sanip » li Questieri Lcf. et Muell » R. subineerlus Saiiip > R. thyrsoideus Wiiiiiii » Ruppia L .iS H. siiirali.s Dum Ruscus L 100 R. aciileatus L » S Sagina eiliata Fr 221 S. niaritima Don 222 Sagitlaria L 40 S. saggilaefulia L >> Salix salviaefiilia Brot 217 Scabiosa marilima L » Sclioeiíus L 77 Seb. iiigrií-ans L ■> Scilla L % Sc. autmiinalis L 97 Sc. Iiispaiiita Mill » Sc. iiioiiophyllus Link » Sc. ijuuscripla Holígg. et Lk » Pag. Sc. peruviíina L. 97 Se. veriia lliiils » Scirpiis li Br 75 Sc. Iliiilaii.s li 7() Sc. Iloldscbiieiius L Sc. laciistri.s L 77 Sc. iimcniiialiis L 7(1 Sc. piiiii;i'ri.s Valil 77 Sc. Sa\ ii Sieb. et Maiir 7() Sc. solaceiís L » Sc. iiiariliiiuis L 77 Scleriideriiia verrucosuiii Pers 242 Sei. cepa Pers » Scleropoa Gri.^^eb CG Scl. rigiila Ciriseb >■ Scl. inariliiiia Pari 215 Scolopcnilriíiiii S\v. 27 Sc, viilgaie Syiii(in< •■ Sci'(ipbularia L 105 S. aipiatica L 170 S. canina L 175, 219 S. ebtilifelia lIofTgg. et Lk 171 S. friue. Serapias L 111 S. cordigera L S. jinaiià L 112 S loiígipelala Pedi 111 S. occultala Cav • Selaria P. B 44 S. eiaiica P. B » S. itálica P. B S. verticillala P. B » S. viridis P. B SibtJKirpia L 180 S. euiiipaiM L » Siiene gallica L 222 S. liltfirea Bret » Siniaetliis Klli 93 S. idaiiifiilia Gr. et Godr > Siiidiiilei;! Forsk Iti2 S. Iiellidilulia Asei) S. Diiriniiiiia Welw lOi Siuilax Toiíruf. 100 S. as|K'ra L » Sparganiuiii L 3o 256 Pag. S|). alllnc Scliin y."> Sp. cioctuiii I » S|i. SÍI]l|ilcX lliiils •> Sparliiia Scliiad 57 S|i strii'ia lUilh • Spociilaiia liNlirida DC 218 S|)i'ii;ula arvonsis L 220 SpL'i yiilaiia capillacca \Vk 22:i Sp. LaiiLici l'ow Spiranlllcs Uicli 113 Sp. a('.-;livali.s liicli « Sp. auluuirialis Hicli » Spiíodcla Schleid 8i Sp. pulvirhiza Srloid » Slachy-.' Iiiila L 218 Steiiiiiiiomus 66 :^tel•plllll fenugiiieuin B 214 Stipa L 'i7 Si. areiiaria liiol » Si. luililis l)t-sf. " T Taiims L 10;J T. cõiniiuiiiis !., » Taxus 1 32 T. Iiaccata L » Tcifczia Tui 23:í T. I.ciiiiis Tui " Ti'ui'iiiiin sooidioides Sclircb 218 Triiiloi-liin 1 39 Tl', niaiitiiiia L 39, 216 Tiiodia l!ri)\vii 38 Tl', duciiiiilieiis P. I! » Tri.sfUiiii l'i'i's 00 Tl', liispidiiiii Langu » Tr. uvaliiiii IVrs •> Tr. paiiiL-fUin Vcv» >■ Tiiliciiiii L 71 Tl', ovaiuiii Gr. et Godr 72 Tr. .^.itiviiin Lam » Tr. IriíiMi-iak' Gr. et (lodr » Tiilii'r Mirli 229 T. acMivuiii Vilt T. lacuiicisiim .Mali » T. Hcquieiíi Tui 230 Tiili|.a L í)6 T. auslralis Link » Typha L 34 T. anguslifolia 1 3.j T. lalilolia L 34 Pag. U Uli'X micraiilhus Lpn 22 1 Uiicinula adunca Lev 214 Uiubilicus (".outiulioi Mariz 223 Ui ginea Sleiíih 96 U. Scilla Sleinli ^' Vallisnfria L 40 V. spiralií L » Veralriiiu Tdurnf. 91 V. allnini I Verónica 1 i^i V. atinifoliaL 188 V. agjcslis 1 184 V. Anagallis L 193 V. arvonsis L 186 V. Beccaljunga L 196 V. Caríjui-jeaiia Sainp 191 V. Cliamai'drvs L » V. i-yiiilialarl;i liodard 184 V. demissa Saiiip 187 V. hedeiaflulia L 184 V. iiiinanllia lluirgg. et Lk 192 V. munlaiia L » V. oDicinalis L 190 V. peregnrinaL 198,219 V. pérsica Poir 18o V. polila Trin " V. sculellata L 193 V. serpvllifolia L 188 V. TeiieriuiM L. 191 V. liiplivllos 1 186 Vicia aiigu.stilulia Ali 220 Viola (ulurala L 222 Vulpia Giiil 64 Woinia lldik 8o \V. arrlii/.a Winiiii » >^ Zaiiniclicllia L 38 Z. (lalluslris L » Zea L 42 Z. Mays •_ Zeoljrtiiims 67 Zostera 1 36 Z. marina L •> Z. nana liulh • New York BoUnlcal Garden LJbrary " " " lllltllllllf 3 5185 00259 9460